Rozmawiamy

W kolejnym odcinku cyklu „Rozmawiamy” wracamy do 4 lipca 1946 roku - dnia pogromu kieleckiego, jednego z najtragiczniejszych wydarzeń w powojennej historii Polski.Gościnią odcinka jest prof. dr hab. Joanna Tokarska-Bakir, badaczka przemocy antyżydowskiej, autorka książki „Pod klątwą. Społeczny portret pogromu kieleckiego”. Rozmawiamy o tym, jak mogło dojść do zbrodni na ocalałych z Zagłady: o powojennym antysemityzmie, sporach o mienie, plotce o mordzie rytualnym, roli milicji, bierności elit oraz micie prowokacji, który przez lata przesłaniał pytanie o sprawstwo i odpowiedzialność.To rozmowa o historii, która nie kończy się w 1946 roku - o przemocy, pamięci, wyparciu i niebezpiecznych fantazmatach, które potrafią wracać także współcześnie.Gościni:Prof. dr hab. Joanna Tokarska-Bakir - antropolożka kultury, religioznawczyni i literaturoznawczyni, związana z Instytutem Slawistyki PAN. Zajmuje się m.in. antropologią historyczną, etnografią Zagłady, antropologią przemocy i legendą o krwi. Autorka książek „Legendy o krwi. Antropologia przesądu”, „Okrzyki pogromowe”, „Pod klątwą. Społeczny portret pogromu kieleckiego” oraz „Kocia muzyka. Chóralna historia pogromu krakowskiego”.

W kolejnym odcinku naszego podcastu Adam Leszczyński rozmawia z Karoliną Olejak — dziennikarką i autorką książki „Nienawidzę ich! To Polacy mówią na terapiach. Reportaż z podzielonego kraju”.
Rozmowa dotyczy polaryzacji, która przestała być tylko hasłem z debaty publicznej, a coraz częściej niszczy prywatne relacje: przyjaźnie, związki, rodziny i miejsca pracy. Karolina Olejak opowiada o emocjach politycznych, które bywają silniejsze niż realne różnice poglądów, o wzajemnych lękach prawicy i liberałów, o klasowych kompleksach, poczuciu wyższości, potrzebie akceptacji i o tym, dlaczego tak łatwo przypisujemy drugiej stronie najgorsze intencje.
To rozmowa o Polsce podzielonej nie tylko przy urnach wyborczych, ale także przy stołach, w szkołach, domach i codziennych rozmowach. O tym, czy z tej spirali wrogości można jeszcze wyjść — i od czego należałoby zacząć.
Karolina Olejak — dziennikarka, szefowa newsroomu Polsat News i koordynatorka weekendowego magazynu „Tygodnik Interii”. Prowadzi programy publicystyczne: „Debata polityczna” oraz „Najważniejsze pytania” w Polsat News. Specjalizuje się w tematach społecznych i edukacyjnych. Ekspertka ds. edukacji Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego. Wcześniej pracowała w Instytucie Badawczym NASK, gdzie zajmowała się m.in. projektami związanymi z wykorzystaniem nowych technologii w edukacji.

W nowym odcinku Adam Leszczyński rozmawia z Konradem Bielińskim — matematykiem, działaczem opozycji demokratycznej w PRL, współpracownikiem KOR i członkiem KSS „KOR”.
Rozmowa dotyczy powstania Komitetu Obrony Robotników, realiów życia w Polsce lat 70. oraz sposobów przełamywania społecznego strachu i izolacji. Konrad Bieliński opowiada o protestach Czerwca 1976 roku, represjach wobec robotników z Radomia i Ursusa, „ścieżkach zdrowia”, pomocy organizowanej przez KOR oraz o podziemnym druku i niezależnym obiegu informacji.
To także opowieść o tym, jak jawne działania opozycji, zaufanie między ludźmi i stopniowe „przesuwanie granic” wolności przygotowywały grunt pod narodziny Solidarności.
Konrad Bieliński — ur. w 1949 roku w Warszawie, absolwent matematyki na Uniwersytecie Warszawskim. Uczestnik protestów Marca 1968, współpracownik KOR od 1976 roku, od 1977 roku członek KSS „KOR”. Był związany z Niezależną Oficyną Wydawniczą NOWA i drugim obiegiem. W sierpniu 1980 roku uczestniczył w strajku w Stoczni Gdańskiej i współtworzył „Strajkowy Biuletyn Informacyjny Solidarność”. Po wprowadzeniu stanu wojennego został internowany, uciekł z ośrodka w Białołęce i działał w podziemiu. W 1986 roku został aresztowany, a następnie zwolniony na mocy amnestii.

12 maja 1926 roku w Warszawie rozpoczęły się walki między wojskami rządowymi a oddziałami wiernymi Józefowi Piłsudskiemu. Zginęło 379 osób. Trzy dni, które zakończyły epokę rządów parlamentarnych w Polsce. Historycy do dziś nie mogą się zgodzić nawet co do tego, jak te wydarzenia nazywać — przewrót, zamach, pucz, a może wojna majowa? Piłsudski uratował państwo czy je zawłaszczył? W setną rocznicę zamachu szukamy w odcinku podcastu Rozmawiamy odpowiedzi na te i wiele innych pytań.
Gościem odcinka jest prof. Mariusz Wołos — historyk, sowietolog i eseista, profesor nauk humanistycznych, pracownik Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie oraz Instytutu Historii PAN w Warszawie, autor blisko 300 prac naukowych poświęconych dyplomacji, sowietologii i biografistyce. Autor monumentalnych biografii Józefa Becka oraz Józefa Piłsudskiego.

In this episode, philosopher and sociologist Michał Kozłowski speaks with Professor Andrea Pető, one of the leading scholars of gender, memory politics, and illiberalism, to explore contemporary Hungary as a political laboratory of the 21st century.
The conversation offers a deep analysis of Viktor Orbán’s regime, understood not as a coherent ideological project, but as a system driven by what Pető calls illiberal pragmatism. Rather than producing stable values, this model operates through flexibility, opportunism, and strategic adaptation to shifting political and economic conditions.
A central concept discussed is the “polypore state”—a parasitic structure that feeds on external resources, particularly those of the European Union, while redistributing them to sustain a loyal political elite. This framework reveals how power can be maintained without ideological consistency, relying instead on control over institutions, narratives, and material flows.
The episode also addresses the paradox of women’s support for the regime, initially mobilized through the promise of “emancipation within the home” and the symbolic valorization of motherhood. Today, however, these policies are evolving toward more restrictive measures, including challenges to women’s higher education and reproductive rights.
A significant part of the discussion focuses on memory politics and historical revisionism, particularly the narrative of Hungary as a “double victim” of both Nazi Germany and the Soviet Union. This framing obscures local responsibility and is accompanied by a broader geopolitical and cultural shift toward Eastern affiliations.The conversation further examines Hungary’s complex relationship with Russia, highlighting the tension between historical trauma and present-day political alliance, as well as the selective suppression of historical narratives that conflict with current geopolitical interests.
Ultimately, Hungary emerges as a model case of democratic erosion, whose mechanisms are increasingly observed—and in some cases replicated—by political movements worldwide. The episode concludes with reflections on the durability of such systems and the challenges of rebuilding democratic discourse in deeply polarized societies.

Guest: Andrea Pető – Professor of Gender Studies at Central European University (Vienna), research affiliate at the CEU Democracy Institute, and member of the Hungarian Academy of Sciences. Her work on gender, illiberalism, and memory politics has been translated into over 25 languages.

Host: Michał Kozłowski – Philosopher, sociologist, and professor at the University of Warsaw, specializing in 17th-century philosophy, the history of the far right, and the social function of art.