Rozmawiamy

Siedemdziesiąt lat temu, jesienią 1956 roku, rozstrzygało się, ile Polska może sobie wywalczyć wewnątrz bloku radzieckiego. Nie niepodległość — na to nikt wtedy nie liczył — ale autonomię: prawo do tego, by o składzie własnego kierownictwa decydowała Warszawa, a nie Moskwa.
Gościem Roberta Walenciaka — dziennikarza i historyka, autora książki „Polska Ludowa. Rozmowy z Karolem Modzelewskim i Andrzejem Werblanem” — jest prof. Andrzej Werblan, ostatni żyjący uczestnik Kongresu Zjednoczeniowego PPR i PPS, szef Wydziału Propagandy i Prasy KC w 1956 roku — a przez kolejne dekady szara eminencja Polski Ludowej, obecna przy każdym pierwszym sekretarzu. To on napisał i odczytał komunikat po VIII Plenum, które wybrało Gomułkę.

Podcast „Rozmawiamy” to cykl Instytutu Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza.

Rozmawiamy z badaczami i świadkami o tym, skąd wzięła się dzisiejsza Polska.

#Październik56 #PRL #Werblan #Gomułka #HistoriaPolski #InstytutNarutowicza

Czy ezoteryka naprawdę porusza wielką polityką — czy tylko jej towarzyszy? Tematem nowego odcinka "Rozmawiamy" są okultystyczne i ezoteryczne zaplecza ideologii: od loży Thule i „newage'owych kazań" Heinricha Himmlera, przez wyprawy Ahnenerbe, po Aleksandra Dugina, transhumanizm miliarderów i teorię o adrenochromie.
Przemysław Witkowski, zastępca dyrektora Instytutu Narutowicza, rozmawia z Cezarym Michalskim przy okazji książki Nicholasa Goodricka-Clarke'a „Czarne słońce. Kulty aryjskie, ezoteryczny nazizm i polityka tożsamości", wydanej przez Instytut Narutowicza. Punktem wyjścia jest początek lat 90. i „bruLion" jako przemytnik zachodnich nurtów do Polski — to wtedy Michalski, pod pseudonimem Marek Tabor, wydał „Ezoteryczne źródła nazizmu". W rozmowie wraca spór o to, czy nazizm był przedłużeniem chrześcijaństwa, czy jego neopogańskim przeciwieństwem, pogarda Hitlera dla „panów w rogatych hełmach", fascynacje Himmlera.
Druga część rozmowy dotyczy współczesności: relacji Dugina i Putina jako powtórki układu między ezoterykami a twardą władzą, odrodzenia mitu aryjskiego na fali emocji antymigranckich.
Gościem jest: Cezary Michalski — pisarz, eseista i publicysta, rocznik 1963. Studiował polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim i slawistykę w Paryżu, gdzie był sekretarzem Józefa Czapskiego. Redaktor „bruLionu" i „Debaty", publikował też we „Frondzie", „Arcanach" i „Tygodniku Literackim". Zastępca redaktora naczelnego „Dziennika Polska–Europa–Świat", był związany z „Krytyką Polityczną". Autor m.in. „Ezoterycznych źródeł nazizmu" (1993), „Siły odpychania" (2002), „Jeziora radykałów" (2004) i „Gorszych światów" (2006).
Nicholas Goodrick-Clarke (1953–2012) był brytyjskim historykiem i profesorem Uniwersytetu w Exeter, autorem kilku prac naukowych o historii okultyzmu w nazizmie i o ezoteryzmie zachodnim, w tym wydanych po polsku „Okultystycznych korzeni nazizmu".
Książka dostępna w naszym sklepie: https://instytutnarutowicza.pl/produkt/czarne-slonce/

Skąd wzięło się słowo „Ukropolin" i dlaczego opowieść, którą streszcza, ma ponad sto lat i rosyjski rodowód? Tematem odcinka jest teoria spiskowa mówiąca, że współpraca Polski z Ukrainą to plan wymiany ludności, za którym stoją Żydzi — i jej droga z zakamarków internetu do języka polskiej polityki.Marek Głuziński rozmawia z dr Katarzyną Kwiatkowską-Moskalewicz o jej raporcie „Kto straszy »Ukropolin«?", wydanym przez Instytut Narutowicza, oraz z dr Oleną Babakową o tym, jak te same narracje działały wcześniej w Ukrainie. W rozmowie wracają mit Chazarów i jego kolejne wcielenia, „żydobanderowcy" przejęci przez tych, przeciw którym słowo wymyślono, „Protokoły mędrców Syjonu" jako fałszywka carskiej policji politycznej, a także „Ukropolin light", czyli opowieść o zdradzie elit, którą gościnie uważają za groźniejszą niż wersja radykalna — i pytanie, czy polityka Grzegorza Brauna jest przekonaniem, czy serialem.Gościniami są:dr Katarzyna Kwiatkowska-Moskalewicz — historyczka i reporterka specjalizująca się w problematyce Europy Wschodniej, pracuje w Instytucie Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza oraz w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Stypendystka Uniwersytetu w Heidelbergu i Uniwersytetu Stanforda, laureatka grantu Narodowego Centrum Nauki oraz nagrody „Pióro Nadziei" Amnesty International. Autorka książek „Zabić smoka. Ukraińskie rewolucje" i „Stygmat. Helena Wolińska i Włodzimierz Brus".dr Olena Babakova — dziennikarka i badaczka migracji w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Ukończyła studia na Kijowskim Uniwersytecie Narodowym im. Tarasa Szewczenki, doktorat o elitach ukraińskich w I Rzeczypospolitej obroniła na Uniwersytecie w Białymstoku. Przez pięć lat redaktorka Polskiego Radia dla Zagranicy, gdzie relacjonowała Majdan. Współpracuje z fundacją Nasz Wybór i z ukraińskim serwisem Europejska Prawda. Wraz z Przemysławem Sadurą przygotowała raport „Nie jesteśmy w domu", w którym o relacje z Polakami zapytano samych Ukraińców.Raport do pobrania: https://instytutnarutowicza.pl/publikacje/kto-straszy-ukropolin-analiza-pojeciowa-rosyjskiej-narracji-w-polsce

In this episode, hosts Bartek Buśnowski (University of Warsaw) and Piotr Kuligowski (Tadeusz Manteuffel Institute of History, Polish Academy of Sciences) engage in a wide-ranging discussion with renowned historian Prof. Dipesh Chakrabarty (University of Chicago).
Reflecting on 25 years since the publication of his landmark book 'Provincializing Europe', Prof. Chakrabarty traces his intellectual shift from critiquing Western-centric historical models to confronting today's global ecological emergency. He breaks down the "asymmetry of ignorance" in global academia, the tension between universal Enlightenment concepts and their cultural translations, and how personal experiences of migration and loss shaped his methodology.As the conversation turns to the modern planetary polycrisis, Prof. Chakrabarty explores how the subaltern condition has expanded beyond traditional labor to include precariously employed gig workers, undocumented asylum seekers, and the non-human world—such as rivers, ecosystems, and animals. He also shares insights on rising global powers, the limits of technological fearlessness, Russian aggression in Ukraine, and contrasting security viewpoints across Europe.

Jakiej Polski chcieli Polacy w czasie okupacji – i dlaczego niemal wszyscy byli zgodni, że do przedwojennego państwa nie ma powrotu? Tematem odcinka jest szeroki wachlarz koncepcji politycznych wypracowanych przez polskie podziemie oraz rząd na uchodźstwie, od socjalistów po narodowców.Prof. Adam Leszczyński, rozmawia z prof. Andrzejem Friszke o książce prof. Kazimierza Przybysza „Wizje Polski po wojnie 1939–1945. Polityka i idee", wydanej przez Instytut Narutowicza. W rozmowie wraca ocena rządów sanacji, spór o demokrację parlamentarną i propozycje autorytarne środowisk narodowych, stosunek podziemia do mniejszości ukraińskiej i żydowskiej oraz to, dlaczego wczesne programy PPR brzmiały tak umiarkowanie.Gościem jest: prof. Andrzej Friszke – historyk, badacz dziejów PRL i opozycji demokratycznej, autor wielu książek o najnowszej historii Polski.