Podkast amerykański

Nieudana egzekucja Christy Pike w stanie Tennessee oraz zapowiedzi Departamentu Obrony, że planowana egzekucja majora Nidana Hasala przez rozstrzelanie będzie transmitowana na żywo w internecie, sprawiły, że na nowo rozgorzał spór o karę śmierci - instytucję, którą zniesiono już w niemal wszystkich krajach demokratycznych, poza Stanami Zjednoczonymi.
Wesprzyj nas na Patronite! https://patronite.pl/podkastamerykanski
Opowiadamy o historii kary głównej w Ameryce: dlaczego w XVIII wieku była karą niemal za wszystko, a w wieku XIX jej stosowanie tak bardzo różniło się na Północy i na Południu? Jak to jest, że Stany Zjednoczone, które w latach 60. XX wieku przestały wykonywać wyroki śmierci, teraz tracą kilkadziesiąt osób rocznie? Dlaczego Sąd Najwyższy w 1972 roku uznał karę śmierci za „okrutną i niecodzienną”, a przez to niezgodną z Konstytucją, by w 1976 roku zmienić zdanie? Dlaczego kolejne poszukiwania takiej metody egzekucji, która byłaby „humanitarna” przynosiły porażkę za porażką? Dlaczego nie jest nią też powszechnie stosowany zastrzyk z trucizną.
Czy kara śmierci rzeczywiście odstrasza przestępców? Dlaczego blisko połowa wszystkich egzekucji w USA ma miejsce na Florydzie? I czy rzeczywiście w USA nigdy nie stracono osoby niewinnej?
Odcinek tylko dla osób pełnoletnich.

Kiedy Ameryka ogłaszała niepodległość, niewolnictwo było legalne we wszystkich Trzynastu Koloniach.
Wesprzyj nas na Patronite! https://patronite.pl/podkastamerykanski
Oczywiście istniały między nimi zasadnicze różnice - Północ była „społeczeństwem z niewolnikami”, a Południe „społeczeństwem niewolniczym”, gdzie cała struktura społeczno-gospodarcza opierała się na przymusowej pracy czarnych ludzi.
Wybuch wojny o niepodległość w 1775 roku był pierwszym wielkim testem tej amerykańskiej instytucji: jak pogodzić wielkie słowa o prawie naturalnym, o wolności, o prawach człowieka, z niewolnictwem? Czy wzrost nastrojów rewolucyjnych oznaczał wzrost nastrojów antyniewolniczych? Czy Ojcowie Założyciele widzieli tę rażącą sprzeczność, że domagają się wolności, a sami pozbawiają wolności innych? Na jakie kompromisy zgodziła się Północ, żeby utrzymać jedność kraju i w ogóle umożliwić mu powstanie? Czego nie ma w Deklaracji niepodległości, a czego w Konstytucji?
Opowiadamy o roli, jaką czarni Amerykanie odegrali w wojnie o niepodległość, o tym po której stronie walczyli, o tym jak traktowali ich Anglicy, a jak Amerykanie i o tym, jaki los czekał ich po wojnie w nowopowstałych Stanach Zjednoczonych.

W dniach 23-25 września 2026 roku wizytę w Waszyngtonie złożył chiński przywódca, Xi Jinping. Prezydent Trump podjął gościa z najwyższymi honorami - pojechał przywitać chińską delegację na lotnisku, podjął kolacją w Białym Domu, pokazał Xi oryginał Deklaracji Niepodległości i Konstytucji, a także lądowisko dla helikoptera zbudowane na Południowym Trawniku oraz - wciąż budowaną - salę balową. 
Starania Donalda Trumpa nie są zaskakujące, jeśli wziąć pod uwagę w jakich okolicznościach dochodzi do wizyty. Poparcie dla prezydenta wciąż słabnie, a jedną z przyczyn są wysokie ceny benzyny wywołane wojną z Iranem, która zamiast się kończyć, rozszerza się. Inną przyczyną malejącego poparcia może być strach przed niekontrolowanym rozwojem sztucznej inteligencji. Lęki wyraźnie widać w sondażach.
W obu tych kwestiach Chiny mogłyby Donalda Trumpa wesprzeć. Amerykańskie media informują o pomocy gospodarczej i wojskowej, jakiej udzielają Iranowi. Z kolei w dziedzinie sztucznej inteligencji firmy chińskie próbują zagrozić dominacji Amerykanów. Sygnał o porozumieniu między dwoma tak potężnymi graczami mógłby nieco złagodzić obawy amerykańskiego społeczeństwa.
Czy w tych lub w innych sprawach - na przykład chińskiego wsparcia dla Rosji - doszło do jakichś porozumień? Co ze sprawą deficytu handlowego, jakie Stany mają w relacjach z Chinami? Czy Donald Trump nadal uważa, że USA są przez chiny „robione w balona”, jak za czasów Baracka Obamy? A jeśli tak, to dlaczego spotyka się z Xi Jinpingiem już drugi raz w tym roku i planuje kolejne dwa spotkania, także w towarzystwie Władimira Putina?

W 1619 roku w Wirginii przyjęto kodeks praw gwarantujący prawa obywatelom i zebrało się ciało ustawodawcze kolonii - ale tego samego roku do Jamestown zawitał statek z dwudziestoma czarnymi Afrykanami z terenu dzisiejszej Angoli.
Wesprzyj nas na Patronite! https://patronite.pl/podkastamerykanski
To data narodzin amerykańskiej demokracji - ale i data początku amerykańskiego niewolnictwa. Rozpoczynamy opowieść o amerykańskim niewolnictwie: jego rozwoju na Południu i zaniku na Północy, stoczonej z jego powodu wojnie secesyjnej i Rekonstrukcji.
Opowiemy o niewolnych białych robotnikach kontraktowych i o tym, że niewolnictwo w amerykańskich koloniach początkowo nie było kwestią jednoznacznie rasową, ale już w XVII wieku zaczęło się to zmieniać, jak zaczęto instytucjonalizować niewolnictwo czarnych, zaostrzać przepisy rasowe i rozdzielać światy białych i czarnych.
Obficie cytując źródła opowiemy jak potwornie wyglądał transport niewolników przez Atlantyk, ile milionów ludzi wyruszyło w „etap środkowy”, a ile dopłynęło do celu - i jak wyglądało ich życie na miejscu, w Ameryce. Jakich środków używali biali, żeby trzymać w ryzach zniewolonych czarnych, jaką rolę odgrywało chrześcijaństwo, dlaczego niewolnicy w Ameryce stali się Amerykanami i skąd wzięły się różnice między Północą i Południem, które ostatecznie doprowadziły do wojny domowej.

Pan każe - sługa musi. Donald Trump zażyczył sobie partyjnej konwencji Republikanów przed wyborami w połowie kadencji, więc mu ją zorganizowano. „Trump-a-paloosa” odbyła się w Dallas i pełna była atrakcji: dowiedzieliśmy się tego jakie miejsce miał rok 1946 w bożym planie zbawienia ludzkości, dlaczego uczciwość procesu wyborczego wymaga oszustw, czy bilion dolarów to dużo czy mało i czy Donald Trump własnoręcznie odebrał poród własnego wnuka. 
Opowiadamy o wystąpieniu JD Vance’a i nieoficjalnym starcie jego kampanii prezydenckiej; o podziałach w łonie Partii Republikańskiej - groypersach i kirkowcach; o nieoczywistych koalicjach, które zawiązują się w USA w kwestiach polityki zagranicznej i rozwoju sztucznej inteligencji. Dlaczego Trump w wielu sprawach stoi zupełnie gdzie indziej, niż jego baza wyborcza? Czy jego obecność w kampanii Republikanom pomaga czy przeszkadza? Czy nadchodzi „niebieska fala”?
A na koniec: wielkie bahamskie wesele Dona Trumpa Juniora opłacone przez „drogiego przyjaciela Umara”, czyli rosyjskiego oligarchę o wdzięcznym nazwisku Kremlow.