Czechostacja

Trzy wieki, jakie dzieliły przegraną czeskich stanów na Białej Górze i powstanie Czechosłowacji tylko pozornie były wiekami, w których w Kotlinie Czeskiej nic się nie działo.
W rzeczywistości chodziło o okres nie mniej burzliwy, niż czasy go poprzedzające. Kolejne chłopskie bunty wybuchały na zmianę z falami przynoszącego setki tysięcy ofiar głodu i epidemiami - wpierw dżumy, potem cholery.
Wbrew dość częstemu w Polsce mniemaniu, wojny też Czech nie omijały. Rekruci z tych terenów walczyli we wszystkich wojnach imperium Habsburgów, od Hiszpanii po Turcję, od Niderlandów po Italię.
A do tego - bardzo często, na własnym podwórku: podczas kolejnych wojen śląskich, wojen napoleońskich - z ich kulminacją na polach podbrnieńskiego Austerlitz po krótką, ale wyjątkowo krwawą wojnę, z której zrodziło się niemiecki imperium, z jedną z największych bitew w historii świata - Bitwą stoczoną w lipcu 1866 roku na polach wsi Sadowa, opodal Hradca Kralove. Zresztą sama Czechosłowacja też zrodziła się z wojny - tej, którą do dzisiaj większość świata nazywa po prostu Wielką Wojną.

****

Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydowała się na to:

Sylwia

Bardzo Ci dziękuję <3

Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.
Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję. 
Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.
No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.

W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG

Silesia Progress to niewielkie wydawnictwo ze Śląska Opolskiego. Dzięki jego pracy czytelnicy w Polsce mogli poznać chociażby fantastykę Františka Kotlety, właściwie to Leoša Kyšy - jednego z najpoczytniejszych obecnie czeskich autorów fantastyki.
Chociaż z przymiotnikiem "czeskich" mam po rozmowie z tego odcinka Czechostacji pewien problem. Bo Kyša jest ze Śląska, tyle że tej jego części, która obecnie leży w Republice Czeskiej. Równocześnie sam nie jest Ślązakiem. Ślązakami, z czeskiej strony granicy, jest za to wielu innych autorów wydawanych przez Silesia Progress. Zagmatwane? Wbrew pozorom, jeśli porzucić prostą optykę państwa narodowego, nie.

W 146 odcinku Czechostacji z Pejterem Długoszem, współzałożycielem Silesii i Kamilem Czaińskiem, bohemistą, socjolingwistą i tłumaczem na polski i śląski rozmawiamy o tym, czym Śląsk jest a czym nie jest, w zależności od tego, z której strony obecnej granicy na niego patrzeć. O autorach dobrze ową śląskość, wymykającą się czarno-białym państwowo-narodowym narracjom pokazujących.
W końcu też o tym, po co na śląski tłumaczyć klasyków światowej literatury i czy koniecznie, w każdym języku, potrzebny jest sztywny językowy standard. Tu spoiler - w samej tylko Europie mamy mnóstwo przykładów na to, że jednak nie.
Jest też w tej rozmowie o większości, której część czuje się zagrożona, ba - oblężona przez mniejszości, czy mniejszości i o tym, że żaden język nie został wykuty w kamieniu na wieki i całym mnóstwie innych, bardzo ciekawych rzeczy.

****

Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydował się na to:

Jaro Sław

Bardzo Ci dziękuję <3

Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.
Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję. 
Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.
No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.

W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG

Wyobraźcie sobie księgę, która ma prawie metr wysokości i waży 75 kilogramów. Na ponad 300 kartach zawiera zaś całą istotną z punktu widzenia początku XIII wieku wiedzę - więc oczywiście Pismo Święte, ale też traktaty historyczne, pierwowzór encyklopedii, garść porad medycznych i religijnych i odpis pierwszej czeskiej kroniki. To właśnie Codex Gigas, największy na świecie średniowieczny manuskrypt, spisany w pierwszych dekadach XIII wieku w prowincjonalnym klasztorze na pograniczu Czech i Moraw.

O tym, co Codexie wiemy na pewno, czego się domyślamy a czego na pewno nie wiemy, w 145 odcinku Czechostacji opowiada pisarka Karo M. Nowak, dla której historia i legendy wokół średniowiecznej księgi stały się inspiracją do napisania książki własnej, wydanego wiosną tego roku Codexu Minor.
W Codexie Minor w ciekawy, zarazem dowcipny sposób Karo wychodzi od legendy o Codexie Gigas, legendy, wg której manuskrypt spisał w jedną noc diabeł pozostawiając w niej swego rodzaju autograf - swój wielki, całostronicowy portret.
Moja rozmówczyni zdecydowanie jednak podkreśla, że w wypadku Codexu Gigas prawda jest, jak to często bywa, zdecydowanie ciekawsza o legend.
Chociaż o legendach też jest w tej rozmowie sporo - bardzo istotną częścią średniowiecznej Wikipedii, której odpowiednikiem miał być Codex, są bowiem kroniki kanonika praskiego Kosmasa - pierwsza czeska kronika, odpowiednik dzieł Galla Anonima. A Kosmas dużo miejsca w swoim dziele poświęcił nie tylko historycznym władcom Czech, ale właśnie również legendom, które miały wyjaśniać ich powstanie. A do tego bardzo, ale to bardzo nie lubił Polaków, czemu na kartach swoich kronik dawał wyraz niejednokrotnie.

****

Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydowali się na to:

Sergiusz, Tadeusz

Bardzo Wam dziękuję <3

Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.
Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję. 
Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.
No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.

W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG

900 kilometrów Żelaznej Kurtyny, granicy oddzielającej wschód od zachodu, państwa demokratyczne od tych kontrolowanych przez Kreml, przebiegało przez Czechosłowację. Państwo to od zachodu graniczyło z RFNem, od południa zaś z Austrią. Mimo, że granica ta była doskonale i bezwzględnie strzeżona, mieszkańcy bloku wschodniego przez cały czas jego istnienia próbowało przez nią uciekać. A aparat komunistycznych represji robił co mógł, by na to nie pozwalać. W efekcie, między latami 1948-1989 na czechosłowackim odcinku Żelaznej Kurtyny zginęło, wg ostrożnych szacunków historyków, blisko 300 osób. Jedną dziesiątą ofiar stanowili Polacy.

****

Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydowali się na to:

Arkadiusz, Bożena, Marek, Marta i dwóch Piotrów

Bardzo Wamdziękuję <3

Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.
Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję. 
Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.
No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.

W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG

Fałszywy czeski ambasador, fałszywy polski wiceminister, podrobiona strona czeskiego publicznego radia i zmyślone teksty, umieszczone na portalach prawdziwych polskich rozgłośni - tak wyglądała próba wzajemnego poszczucia na siebie Czechów i Polaków, którą ktoś podjął w ostatnich tygodniach. W tym wypadku sukcesu nie odniósł - wzajemne sympatie pozwoliły błyskawicznie zneutralizować dezinformację.

Nie ma się z czego cieszyć. Bo skoro spróbowano raz i nie wyszło, spróbuje się po raz drugi, szukając innych tematów - mówi w 143 odcinku Czechostacji dr Katarzyna Giereło-Klimaszewska z wrocławskiego uniwersytetu WSB Merito, badająca dezinformację w Czechach naukowo.

Specjalistka podkreśla, że Czechy już od kilkunastu lat są dla Rosji dezinformacyjnym poligonem; to tam Kreml testuje różne rozwiązania. Czesi są tego świadomi - mają szereg inicjatyw społecznych, zajmujących się mapowaniem sceny dezinformacyjnej i jej bieżących aktywności, mają też kilka medialnych projektów, służących neutralizacji fałszerstw.

Równocześnie jednak mają też rząd, w skład którego wchodzi szereg osób, które w przeszłości dezinformacje rozpowszechniały i który państwowe zabezpieczenia właśnie demontuje. Tu znajdziecie zapowiedziany w rozmowie tekst dziennikarza śledczego Lukáše Valáška, poświęcony dezinformacji wokół długu granicznego.

Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydował się na to:

Jan

Bardzo Ci dziękuję <3

Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.
Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję. 
Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.
No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.

Na okładce odcinka jeden z memów, jakie pojawiły się w sieci po rozbrojeniu dezinformacji w sprawie długu granicznego.

W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG