Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

W sobotę rano naszego czasu siły Stanów Zjednoczonych i Izraela uderzyły w cele w Iranie. Zaatakowane zostały obiekty w 24 z 32 prowincji Iranu. Zabity został najwyższy przywódca duchowy Iranu, ajatollah Chamenei. Zginęli także dowódca Korpusu Strażników Rewolucji, szef sztabu armii, minister obrony, szef wywiadu oraz wielu innych wysokich rangą irańskich dowódców. Według Czerwonego Półksiężyca do godzin popołudniowych w sobotę w Iranie zginęło około 200 osób, a 700 odniosło rany.
Iran odpowiedział atakami z wykorzystaniem pocisków balistycznych na cele USA i ich sojuszników w regionie: Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Katarze, Bahrajnie, Jordanii i Kuwejcie. Iran twierdzi, że ostrzelał pięć baz amerykańskich w regionie oraz trafił w lotniskowiec USS „Abraham Lincoln”. Amerykanie potwierdzili, że trzej amerykańscy żołnierze zginęli, i zdementowali informację o trafieniu lotniskowca. W atakach na Abu Zabi i Dubaj zginęły co najmniej trzy osoby, a kilkadziesiąt zostało rannych. Izrael twierdzi, że od soboty Iran wystrzelił w jego kierunku 150 pocisków; większość została przechwycona bądź spadła na tereny niezamieszkane. Jedna osoba zginęła po ataku na budynek mieszkalny w Tel Awiwie, a co najmniej dziewięć – w ataku na budynek w mieście Beit Szemesz.
Donald Trump powiedział, że celem ataku jest zapewnienie, by Iran nigdy nie wszedł w posiadanie broni jądrowej. Prezydent wezwał również Irańczyków, by przejęli kontrolę nad państwem. Beniamin Netanjahu powiedział, że celem operacji podjętej przez Izrael i USA jest „usunięcie zagrożenia egzystencjalnego, jakie stanowi terrorystyczny reżim w Iranie”. Premier Izraela wezwał Irańczyków, by „uwolnili się z pęt tyranii”.
Prezydent Putin nazwał zabicie ajatollaha Chameneiego „cynicznym” morderstwem, które gwałci wszelkie normy ludzkiej moralności i prawa międzynarodowego. Na specjalnym posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa ONZ sekretarz generalny António Guterres wezwał do powrotu do negocjacji. Chiny wezwały USA do zaprzestania działań przeciwko Iranowi. Do powstrzymania eskalacji nawoływali prezydent Francji, premier Hiszpanii oraz przewodnicząca Komisji Europejskiej. Poparcie dla działań USA wyraził premier Australii; również rząd brytyjski podkreślił, że Iran nie może zostać dopuszczony do posiadania broni jądrowej.
Dlaczego Trump zdecydował się teraz na ten atak? Czy amerykańsko-izraelska operacja może doprowadzić do zmiany reżimu w Iranie? Jak zostanie ona odebrana przez środowisko MAGA? Jak zareagują sami Irańczycy, którzy w styczniu wystąpili przeciw teokratycznej władzy, płacąc za to ogromną cenę krwi? I czy ta operacja jest kolejnym sukcesem politycznym Benjamina Netanjahu?

Goście: Krzysztof Strachota i Marcin Fatalski

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Mimo rozmów dyplomatów z Teheranu i Waszyngtonu w Genewie i zapowiadanego ponownego spotkania doszło do wspólnego ataku USA i Izraela na Iran. Eksplozje słychać w Teheranie i nie tylko, a Donald Trump ogłosił, że celem operacji jest eliminacja bezpośrednich zagrożeń ze strony irańskiego reżimu.
Tymczasem w Ameryce coraz bliżej cząstkowych wyborów do Kongresu, a poparcie dla prezydenta spada — i to nie tylko w dziedzinie polityki migracyjnej. Trump, po niekorzystnym dla siebie orzeczeniu Sądu Najwyższego, kontratakuje w sprawie ceł.
Czy konflikt na Bliskim Wschodzie może się jeszcze bardziej rozszerzyć?
Co oznacza decyzja Sądu Najwyższego i dlaczego Kongres wychodzi z ostatnich dni wzmocniony?
A także: czy Republikanie stracą Teksas?

Cztery lata temu rozpoczęła się pełnoskalowa wojna Rosji z Ukrainą. Jak zmieniła państwa sąsiednie? I czy w polityce empatia musi wykluczać zdecydowanie? Gościem specjalnym „Raportu” jest Sanna Marin, była premier Finlandii.

Po zabójstwie prawicowego działacza we Francji podnoszą się żądania delegalizacji niektórych ugrupowań skrajnie lewicowych. Za dwa tygodnie wybory lokalne, za rok — prezydenckie. Dlaczego atmosfera sprzyja tu radykalizacji?

Hiszpania legalizuje pobyt pół miliona migrantów. Premier Pedro Sánchez tłumaczy, że kraj potrzebuje ich na rynku pracy. A co na to mieszkańcy — ci dotychczasowi i ci nowo przybyli?

Sąd w Innsbrucku uznał za winnego mężczyznę, który, twierdząc, że zejście po pomoc to jedyny sposób na uratowanie życia partnerki, opuścił ją pod szczytem najwyższej góry Austrii. Dlaczego ten wyrok jest ważny? Czym — nie tylko w górach — są zaufanie i odpowiedzialność?

W programie także o politycznych wygnańcach oraz o powrotach z wygnania — tych wyczekiwanych i tych nie do końca.

Rozkład jazdy: 
(02:51) Andrzej Kohut: Po co Iran Amerykanom
(24:57) Sanna Marin: Europie brakło pewności siebie
(51:14) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Powrót króla
(57:52) Podziękowania
(1:04:39) Agnieszka Zielińska: Sánchez idzie pod prąd
(1:18:37) Joanna Nowicka: Francja: stan przedrewolucyjny
(1:39:32) Jan Gąsienica Roj: Dlaczego w górach tak trudno oceniać
(1:54:36) Do usłyszenia

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Prezydent Meksyku Claudia Sheinbaum powiedziała, że w Meksyku przywracany jest spokój, nie ma zagrożenia dla organizacji finałów mistrzostw świata i wszelkie gwarancje bezpieczeństwa są zapewnione. Tymczasem policja ściga 23 skazanych, którzy uciekli z więzienia w Puerto Vallarta w stanie Jalisco, gdzie w niedzielę Kartel Nowego Pokolenia Jalisco (CJNG) dokonał odwetowych ataków po zabiciu przez siły bezpieczeństwa szefa kartelu Nemesia Oseguery Cervantesa, znanego jako El Mencho. Członkowie gangu dokonywali blokad dróg, podpalali samochody i obiekty użyteczności publicznej. W starciach kartelu z siłami bezpieczeństwa zginęło ponad 70 osób, w tym 25 członków sił bezpieczeństwa. El Mencho był jednym z najbardziej poszukiwanych gangsterów na świecie, a jego kartel uznawany jest za największy w Meksyku.

Jak meksykańskim siłom bezpieczeństwa udało się go namierzyć? Dlaczego właśnie teraz doszło do tej operacji? Czy przyczyni się ona do osłabienia gangów narkotykowych w Meksyku, czy Meksykanów czeka wzrost przemocy przed rozpoczynającym się piłkarskim mundialem, którego mecze mają być rozegrane również w stolicy stanu Jalisco, Guadalajarze?

Gość: Piotr Chomczyński

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Santiago Roncagliolo, znakomity peruwiański pisarz, w tym odcinku Raportu o książkach zabiera nas do świata „gotyckiego realizmu magicznego” XVII-wiecznej Limy. Do czasów, kiedy racjonalność „nie została jeszcze wynaleziona”, a wszystko było dziełem Boga albo diabła.

„Rok, w którym narodził się diabeł” to nie tylko porywająca powieść historyczna, ale także literacki klucz do zrozumienia współczesności.

Bo czy procesy czarownic nie trwają do dziś?

Czy sankcjonowanie sprawiedliwości przez przemoc, na wzór XVII-wiecznych praktyk trybunału Świętej Inkwizycji, nie nęci współczesnych dyktatorów?

Gdzie leży granica między cudem a czarami?

Czy klasztory były „wolną republiką kobiet” i kim były tzw. „punkowe zakonnice”?

A w końcu – czym jest historia? Drobiazgowym archiwizowaniem przeszłości czy opowieścią o teraźniejszości?

A może jedno nie wyklucza drugiego?

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Santiago Roncagliolo
Książka: Santiago Roncagliolo, „Rok, w którym narodził się diabeł”, przekład: Tomasz Pindel, wydawnictwo ArtRage

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Donald Trump mianował nowego szefa Rezerwy Federalnej. Poprzedni nie obniżał stóp procentowych, co Trump traktował jako sabotowanie polityki gospodarczej rządu. Przez ostatni rok wiele krajów decydowało się lokować swoje rezerwy w inne inwestycje niż dolar, powstają alternatywne wobec amerykańskich systemy płatności i rozliczeń walutowych. Europa szuka możliwości budowania suwerenności finansowej. Czy i dla kogo euro albo chińskie renminbi może być alternatywą dla amerykańskiej waluty? Czy nieprzewidywalna polityka Trumpa doprowadzi do upadku dominacji dolara w globalnej wymianie handlowej, a może pogłoski o śmierci zielonej waluty są nieco przesadzone?

Policja angielska aresztowała byłego księcia Andrzeja pod zarzutem popełnienia przestępstwa podczas pełnienia funkcji publicznej. Chodzi o ujawnienie Jeffreyowi Epsteinowi informacji w czasach, gdy Andrzej pełnił rolę przedstawiciela handlowego Zjednoczonego Królestwa. Czy to aresztowanie to dowód, że prawo na Wyspach działa wobec wszystkich?

Szwecja uważa pomoc Ukrainie i wywieranie presji na Rosję za naczelne priorytety swojej polityki zagranicznej. Jak Szwedzi szykują się na wojnę z Rosją i jakie miejsce w tych przygotowaniach zajmuje Polska?

Po niedawnym zwycięstwie wyborczym Sanae Takaichi rośnie napięcie w stosunkach między Chinami a Japonią. Chiny uderzają sankcjami w gospodarkę Japonii, a nowa premier zapowiada zmianę pacyfistycznej konstytucji kraju. Dokąd prowadzi ten spór?

Kończą się igrzyska w Mediolanie i Cortinie d’Ampezzo. Czym są dziś takie imprezy jak igrzyska olimpijskie: wydarzeniem sportowo-społecznym, spektaklem medialnym czy polem kontrowersji politycznych?

Rozkład jazdy:
(03:00) Ignacy Morawski: Czy to koniec dominacji dolara?
(28:17) Mateusz Mazzini: Były książę Andrzej aresztowany
(47:44) Podziękowania
(54:42) Marcin Żyła: Szwecja szykuje się na wojnę
(1:10:34) Michał Bogusz: Spór Chiny–Japonia
(1:24:33) Mirosław Żukowski: Igrzyska jako spektakl
(1:54:21) Do usłyszenia

---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠
Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]