Szczyt Europy

Unia nigdy nie była tak silna jak dziś i jednocześnie nigdy nie wydawała się tak krucha. To jedna ze sprzeczności, które wybrzmiały w orędziu o stanie Unii przewodniczącej Komisji Europejskiej w Strasburgu. Europa chce być mocarstwem, ale wciąż szuka własnej siły. Rozbieramy orędzie na części: sprawdzamy, co było konkretem, co politycznym rytuałem, a co próbą dodania Europejczykom otuchy. Trochę krytycznie, trochę ze zrozumieniem, bo przemówienie o stanie Unii okazało się również opowieścią o stanie umysłu Europy.

Unia planuje nową arktyczną strategię, by dołączyć do wyścigu mocarstw po schowane pod lodem surowce. Szefowa KE poleciała na Grenlandię obserwować topniejące lodowce. Ale to, co dla klimatu może być zagrożeniem, dla przemysłu staje się szansą, a cienka kra otwiera morskie szlaki. To dlatego D. Trump od miesięcy powtarza, że Grenlandia powinna być amerykańska. Rosja rozbudowuje bazy za kołem podbiegunowym, choć po rozszerzeniu NATO to Sojusz wzmocnił swoją pozycję wokół bieguna północnego. Bieguna, na który Marek Kamiński dziś raczej musiałby dopłynąć, a nie dojść na nartach.

Dr Damian Szacawa — adiunkt w Instytucie Nauk o Polityce i Administracji UMCS, szef Zespołu Bałtycko-Nordyckiego w Instytucie Europy Środkowej — opowie o rywalizacji mocarstw: Rosji i Chin oraz o tym, co Arktyka znaczy dziś dla bezpieczeństwa Polski.

Prof. Jan Marcin Węsławski z Instytutu Oceanologii PAN, ekolog morza z ponad 50 miesiącami ekspedycji polarnych — w Rosji, Kanadzie, Grenlandii i na Spitsbergenie,

11 państw unii chce odejścia od jednomyślności w polityce zagranicznej. To nie pierwsza i pewnie nie ostatnia próba zmiany zasad podejmowania decyzji w Unii, stąd warto przyjrzeć się jak wygląda podejmowanie decyzji na unijnej Radzie. Kiedy konieczna jest jednomyślność a kiedy głosowanie, co to jest podwójna większość i jak zbudować mniejszość blokującą. Przypominamy też burzliwe spory o pierwiastki, hasła “Nicea albo śmierć” i mechanizmy z Joaniny.

Islandia znów stawia pytanie o swoją przyszłość w Europie. Czy po latach wróci do rozmów o członkostwie w Unii Europejskiej? Co zmieni referendum i dlaczego temat budzi na wyspie tyle emocji? Patrzymy też na Islandię z polskiej perspektywy — przez pryzmat tysięcy Polaków, którzy mieszkają tam od lat, pracują i współtworzą islandzkie społeczeństwo. Rozmawiał z nimi w Reykjaviku Maciej Sokołowski. W tym odcinku „Szczytu Europy” opowiadamy o kraju, który jest blisko Unii, ale wciąż pozostaje poza nią.

Czy można oprowadzać po mieście, opowiadając o remontach i placach budowy? W przypadku Brukseli nawet trzeba, bo w niektórych miejscach remonty trwają wiecznie. Remontowane są nawet rusztowania wykorzystywane do renowacji, a przebieg kolejnych inwestycji staje się głównym tematem dyskusji w mieście. W czasie wakacji zapraszamy do stolicy Europy, na którą patrzymy z perspektywy rozkopanego ronda Schumana, które miało stać się symbolem unijnej stolicy, a stało się kolejnym symbolem belgijskiej bezwładności. Zaglądamy też do unijnych instytucji – tych, w których psuje się klimatyzacja, i tych, które czeka generalny remont. O to, jak mieszka się w Brukseli, pytamy polskich dziennikarzy, Magdę Cedro i Tomasza Bieleckiego, a o tym, jak działa lokalny samorząd, rozmawiamy z Janem Szczodrowskim.