PHI - Przyszłość historii i ideologii

Ósmy odcinek PHI to rozmowa o tym, jak szukać porozumienia ponad skrajnościami i na czym polega postsekularyzm – jako gotowość do chwilowego „zawieszenia” własnych przekonań, by usłyszeć racje drugiej strony.
W odcinku: co łączy wiarę i ideologię (religia instytucjonalna jako ideologia), od czego zależy to, w co wierzymy (socjalizacja, kultura, emocje i lęk; koncepcja 3B: behaving–belonging–believing) oraz jaka może być przyszłość religii do ok. 2050 roku (odejście od twardych tożsamości, możliwy wpływ AI, „imperatyw heretycki” jako krytyczne, niezależne myślenie).
Gość: prof. Stanisław Obirek – polski teolog, historyk i antropolog kultury, profesor nauk humanistycznych i profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, były jezuita.

W najnowszym odcinku „Przyszłości Historii i Ideologii” dr dr Roland Zarzycki rozmawia z prof. Pawłem Frelikiem o fantastyce i science fiction w kontekście historii oraz ideologii, a także o ich wielowymiarowym znaczeniu dla zrozumienia otaczającej nas rzeczywistości. Postaramy się odpowiedzieć na pytania: co fantastyka mówi nam o nas samych jako gatunku, jak fikcja może powiedzieć nam więcej o świecie niż nauka oraz czy samo science fiction ulega starzeniu i jak zmienia się wraz z naszymi fantazjami o rzeczywistości.Paweł Frelik to badacz i krytyk kultury popularnej, specjalizujący się w science fiction, mediach audiowizualnych i grach wideo. Współpracuje z czasopismami naukowymi jak Science Fiction Studies, Extrapolation i Journal of Gaming and Virtual Worlds, a także współredaguje serię monografii New Dimensions in Science Fiction. W latach 2013–2014 był pierwszym prezydentem spoza Ameryki Północnej w historii Światowego Stowarzyszenia Badań nad Science Fiction. Jego dorobek akademicki i publicystyczny czyni go jednym z najważniejszych głosów w globalnej dyskusji o kulturze spekulatywnej.

W kolejnym odcinku podcastu „Przyszłość Historii i Ideologii” dr Roland Zarzycki rozmawia z dr hab. Elżbietą Korolczuk – socjolożką, badaczką ruchów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego, profesorką Uniwersytetu Södertörn w Sztokholmie i wykładowczynią w Ośrodku Studiów Amerykańskich UW – o tym, jak anty-gender stał się jedną z kluczowych ideologii napędzających projekty illiberalne.

Skąd wziął się „straszak gender” i dlaczego tak dobrze działa? Jak anty-genderowe kampanie łączą Kościół, skrajną prawicę i część konserwatywnych liberałów? W jaki sposób hasła o „obronie rodziny”, „praw rodziców” i „wolności religijnej” przykrywają demontaż praw kobiet, osób LGBTQ+ i instytucji liberalnej demokracji? Co odróżnia tradycyjny konserwatyzm od zorganizowanej ofensywy anty-gender – i dlaczego ta druga jest tak skuteczna w przejmowaniu języka praw, emancypacji i obywatelskości?

To odcinek dla osób, które chcą lepiej zrozumieć, jak spór o gender staje się narzędziem przebudowy porządku politycznego – i co z tego wynika dla przyszłości demokracji, praw człowieka oraz codziennego życia rodzin i wspólnot.

W najnowszym odcinku dr dr Roland Zarzycki rozmawia z dr Barbarą Markowską-Marczak o tym, jak populizm kształtuje narracje o przeszłości. Na podstawie jej koncepcji populizmu historycznego przyglądamy się temu, jak obrazy historii stają się narzędziem w budowaniu tożsamości zbiorowych, wytwarzaniu afektów i legitymizowaniu działań politycznych.
Czym różni się logika różnicy od logiki ekwiwalencji Ernesta Laclaua? Jak „Lud-w-Narodzie” funkcjonuje jako fantazmatyczny podmiot populistycznych narracji? I dlaczego przeszłość coraz częściej staje się areną wojen kulturowych?
To rozmowa o tym, jak historia w rękach populistów zamienia się w polityczną broń – i jakie ma to konsekwencje dla demokracji.
dr Barbara Markowska-Marczak
Filozofka i socjolożka, adiunkt w Instytucie Socjologii Collegium Civitas. Absolwentka Szkoły Nauk Społecznych przy IFiS PAN. Jej badania koncentrują się na krytycznej perspektywie w socjologii kultury i teorii społecznej, socjologii wiedzy, pamięci zbiorowej oraz filozofii polityki.
Doświadczenie zdobywała m.in. w projektach dotyczących analizy mowy nienawiści (Fundacja Batorego), mechanizmów partycypacji publicznej („Decydujmy razem”), diagnozy kapitału kulturowego w Białowieży, a także badań nad pamięcią i tożsamością w Europie Środkowo-Wschodniej.

W najnowszym odcinku podcastu „Przyszłość Historii i Ideologii” rozmawiamy z prof. Andrzejem Lederem – filozofem, psychiatrą, jednym z najważniejszych współczesnych myślicieli zajmujących się przemianami kultury, społeczeństwa i pamięci zbiorowej.Tematem rozmowy jest kondycja człowieka w świecie późnej nowoczesności. Czy największym zagrożeniem staje się dziś nadmiar – informacji, możliwości, bodźców – czy przeciwnie: dotkliwy brak sensu, więzi, struktury? Jakie są psychiczne i społeczne skutki kapitulacji wobec reguł ekonomii i logiki zysku?Poruszamy też tematy związane z wojną, kryzysem liberalnego porządku i narastającym lękiem egzystencjalnym. Prof. Leder analizuje, jak współczesna kultura perwersji i odwracania sensów wpływa na nasze relacje ze światem, sobą i innymi ludźmi.To rozmowa, która nie daje prostych odpowiedzi – ale pomaga lepiej zrozumieć, w jakim momencie historii się znaleźliśmy.