PHI - Przyszłość historii i ideologii

W tym odcinku 70-minutowej rozmowy z dr hab. Ewą Majewską przyglądamy się krytycznie współczesnym zjawiskom politycznym i społecznym — z perspektywy teorii krytycznej i pytań o to, co dziś blokuje (albo uruchamia) wyobraźnię emancypacyjną.

Punktem wyjścia jest „tyrania asekuranctwa”: analiza postaw unikających ideowego ryzyka, które coraz częściej dominują w debacie publicznej. Wątki te splatają się z rozmową o napięciu między radykalnym centrum a autorytaryzmem — oraz o zjawisku liberalnego autorytaryzmu, które potrafi współkształtować dzisiejszą rzeczywistość polityczną mimo pozornej odległości od „twardych” form władzy. Pytamy też o narzędzia emancypacji: jak tworzyć język i praktyki, które kierują społeczną wyobraźnię w stronę oporu wobec dominujących struktur — i co może to znaczyć w czasie, gdy „bezpieczne” pozycje często okazują się najbardziej opresyjne.

Rozmowa osadzona jest w szerokim kontekście teorii krytycznej, łączącej klasyczne prace szkoły frankfurckiej ze współczesnym feminizmem socjalistycznym.

Ewa Majewska — polska filozofka i feministka, doktor habilitowany nauk humanistycznych; specjalizuje się w filozofii społecznej i polityki oraz problematyce płci w kulturze i filozofii. Studiowała na Uniwersytecie Warszawskim; doktorat obroniła w 2007 roku (filozofia), habilitację uzyskała w 2021 roku (kulturoznawstwo). W latach 90. i na początku lat 2000. była zaangażowana w działania ruchów anarchistycznych, antygranicznych, ekologicznych i kobiecych.

Czy kapitalizm to maszyna, która wymknęła się spod kontroli, czy raczej jedyny silnik zdolny naprawdę przyspieszyć historię i przeprowadzić nas przez mrok, przed którym i tak nie ma ucieczki? W kolejnym odcinku PHI z Patrickiem Leftwichem rozmawiamy o akceleracjonizmie i politycznych fantazjach przyszłości, eksplorując te rewiry bardzo współczesnej myśli politycznej, w których mroczne oświecenie dotyka praktyki ideologii.Patrick LeftwichTeoretyk, tłumacz Nicka Landa i Marka Fishera, poeta, należy do jednostki badawczej HOMAR. Laureat Nagrody Kraków Miasto Literatury UNESCO

Ósmy odcinek PHI to rozmowa o tym, jak szukać porozumienia ponad skrajnościami i na czym polega postsekularyzm – jako gotowość do chwilowego „zawieszenia” własnych przekonań, by usłyszeć racje drugiej strony.
W odcinku: co łączy wiarę i ideologię (religia instytucjonalna jako ideologia), od czego zależy to, w co wierzymy (socjalizacja, kultura, emocje i lęk; koncepcja 3B: behaving–belonging–believing) oraz jaka może być przyszłość religii do ok. 2050 roku (odejście od twardych tożsamości, możliwy wpływ AI, „imperatyw heretycki” jako krytyczne, niezależne myślenie).
Gość: prof. Stanisław Obirek – polski teolog, historyk i antropolog kultury, profesor nauk humanistycznych i profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, były jezuita.

W najnowszym odcinku „Przyszłości Historii i Ideologii” dr dr Roland Zarzycki rozmawia z prof. Pawłem Frelikiem o fantastyce i science fiction w kontekście historii oraz ideologii, a także o ich wielowymiarowym znaczeniu dla zrozumienia otaczającej nas rzeczywistości. Postaramy się odpowiedzieć na pytania: co fantastyka mówi nam o nas samych jako gatunku, jak fikcja może powiedzieć nam więcej o świecie niż nauka oraz czy samo science fiction ulega starzeniu i jak zmienia się wraz z naszymi fantazjami o rzeczywistości.Paweł Frelik to badacz i krytyk kultury popularnej, specjalizujący się w science fiction, mediach audiowizualnych i grach wideo. Współpracuje z czasopismami naukowymi jak Science Fiction Studies, Extrapolation i Journal of Gaming and Virtual Worlds, a także współredaguje serię monografii New Dimensions in Science Fiction. W latach 2013–2014 był pierwszym prezydentem spoza Ameryki Północnej w historii Światowego Stowarzyszenia Badań nad Science Fiction. Jego dorobek akademicki i publicystyczny czyni go jednym z najważniejszych głosów w globalnej dyskusji o kulturze spekulatywnej.

W kolejnym odcinku podcastu „Przyszłość Historii i Ideologii” dr Roland Zarzycki rozmawia z dr hab. Elżbietą Korolczuk – socjolożką, badaczką ruchów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego, profesorką Uniwersytetu Södertörn w Sztokholmie i wykładowczynią w Ośrodku Studiów Amerykańskich UW – o tym, jak anty-gender stał się jedną z kluczowych ideologii napędzających projekty illiberalne.

Skąd wziął się „straszak gender” i dlaczego tak dobrze działa? Jak anty-genderowe kampanie łączą Kościół, skrajną prawicę i część konserwatywnych liberałów? W jaki sposób hasła o „obronie rodziny”, „praw rodziców” i „wolności religijnej” przykrywają demontaż praw kobiet, osób LGBTQ+ i instytucji liberalnej demokracji? Co odróżnia tradycyjny konserwatyzm od zorganizowanej ofensywy anty-gender – i dlaczego ta druga jest tak skuteczna w przejmowaniu języka praw, emancypacji i obywatelskości?

To odcinek dla osób, które chcą lepiej zrozumieć, jak spór o gender staje się narzędziem przebudowy porządku politycznego – i co z tego wynika dla przyszłości demokracji, praw człowieka oraz codziennego życia rodzin i wspólnot.