Crazy Nauka

Nie tworzyli ceramiki, chociaż tam, skąd przybyli, była ona dobrze znana. Domy budowali okrągłe - dokładnie takie jak w wielu miejscach świata przed tysiącami lat. W wiosce na wzgórzu żyli przez długie 1500 lat, a potem ją porzucili - bez paniki, z rozmysłem. I dlatego dziś wiemy, jak żyli i Wam o tym opowiadamy w wyjątkowym odcinku, który nagraliśmy - i sfilmowaliśmy - dla Was w terenie, w neolitycznej wiosce Chirokitia na Cyprze.

Posłuchajcie i obejrzyjcie! 

Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.culture.gov.cy/dmculture/da/da.nsf/All/4EF92D50616EFE49C225719B00314171?OpenDocument
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0003426
https://whc.unesco.org/en/list/848
https://whc.unesco.org/en/list/0848/documents/
https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_2009_num_35_2_5299
https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_1983_num_9_2_4343
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3365171/
https://doi.org/10.1038/s41598-024-60161-z
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0033589406000949
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2352409X19301270
https://www.nature.com/articles/nature24476
https://www.nature.com/articles/nature13673
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4170574/
https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_1990_num_16_2_5101
https://whc.unesco.org/en/decisions/2753/

Opowiadamy o tajemniczej śmierci pracownicy rosyjskiego laboratorium przeciwdżumowego, o której wiadomo, że prowadziła badania nad pałeczką dżumy. Objęciu izolacją i kwarantanną kilkuset osób z jej otoczenia. O rosyjskich oficjalnych deklaracjach, zwyczajowo wiarygodnych: “U nas dżumy niet” i o reakcjach WHO i ECDC. Oraz o tym, gdzie w rosji, poza laboratorium w Irkucku, kryje się dżuma i czy może nam zagrozić.

Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! 

Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/who-seeks-details-russia-media-reports-a-second-lab-worker-with-pneumonia-2026-10-07/
https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/what-do-we-know-about-plague-institute-lab-workers-death-russia-2026-10-06/
https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/who-says-no-signs-further-russian-infections-after-plague-lab-worker-dies-2026-10-06/
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/plague
https://www.who.int/publications/journals/weekly-epidemiological-record/wer101-38
https://www.cdc.gov/plague/causes/index.html
https://www.cdc.gov/plague/maps-statistics/
https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/70/rr/rr7003a1.htm
https://www.frontiersin.org/journals/microbiology/articles/10.3389/fmicb.2018.01106/full
https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/plague-democratic-republic-of-the-congo
https://journals.plos.org/plosntds/article?id=10.1371%2Fjournal.pntd.0012036
https://www.nature.com/articles/s42003-025-09109-1
https://www.nature.com/articles/s41467-026-75911-y
https://www.nature.com/articles/s41586-022-04800-3
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1473309913703232

Na Atlantyku, na którym o tej porze roku zwykle powstaje kilka huraganów, nie narodził się ani jeden. W tym samym czasie wschodni Pacyfik zdominowały aż trzy huragany najwyższej, piątej kategorii. Jednocześnie wielkie fale niszczą oba wybrzeża Ameryki Północnej. O co tu właściwie chodzi?Oraz opowieść o rewolucyjnym sposobie odczytywania zwojów papirusów, które zostały zwęglone podczas wybuchu Wezuwiusza w I n.e., a do ich rozszyfrowania konieczne było stworzenie własnego zwoju i spalenie go w piecu.  

Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.dw.com/en/el-nino-explained-how-the-weather-pattern-affects-hurricanes-and-tropical-storms/a-79382511
https://www.nhc.noaa.gov/data/tcr/?season=2026&basin=epac
https://www.noaa.gov/news/weekend-noreaster-likely-to-bring-damaging-winds-coastal-flooding
https://www.latimes.com/california/story/2026-09-28/hurricane-polo-tropical-storm-odalys-send-dangerous-surf-to-southern-california-coast
https://edition.cnn.com/climate/el-nino-california-sea-levels-coastal-flooding
https://www.ejecentral.com.mx/nuestro-eje/huracan-polo-y-el-efecto-de-el-nino-por-que-el-pacifico-se-intensifica-y-el-atlantico-se-frena
https://www.laprensa.hn/honduras/fenomeno-el-nino-frenando-formacion-huracanes-atlantico-KH32069355
https://en.wikipedia.org/wiki/Extratropical_cyclone
https://doi.org/10.1371/journal.pone.0353485
https://www.herculaneum.ox.ac.uk/index.php/papyri/
https://www.herculaneum.ox.ac.uk/index.php/the-villa-of-the-papyri/
https://www.nature.com/articles/s41598-023-32623-3
https://www.nature.com/articles/ncomms6895
https://scrollprize.org/

Każdy dom ma własny zapach – choć jego mieszkańcy zwykle przestają go zauważać. Skąd bierze się ta charakterystyczna mieszanka? Dlaczego po powrocie z urlopu nagle czujemy tę woń? I co właściwie tworzy ten tak dobrze znany zapach klatki schodowej w starym bloku?
Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0926669002000353
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1352231098000752
https://enviromicro-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1462-2920.16381
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4861659/
https://www.nature.com/articles/s41564-020-0697-x
https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.jafc.4c01515
https://agris.fao.org/search/zh/records/65dfa3e30f3e94b9e5dad7c2
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/mec.15916
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8939353/
https://link.springer.com/article/10.3758/BF03213109
https://link.springer.com/article/10.3758/s13414-013-0620-0
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1600-0668.2007.00475.x
https://link.springer.com/article/10.3758/BF03193837
https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2020.623910/pdf
https://www.science.org/doi/10.1126/science.abn0340
https://pubs.rsc.org/em/article/21/8/1280/644417/Overview-of-HOMEChem-House-Observations-of
https://science.ku.dk/english/press/news/2021/researchers-develop-tracking-tool-that-reveals-toxic-compounds-in-indoor-environments/
https://www.jic.ac.uk/press-release/research-unearths-the-science-behind-the-smell-of-spring/https://eli.gov.pl/eli/DU/2012/510/ogl/pol/pdf
https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BGPK-3544-3374/c/Milczarek.pdf
https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.3138/9781487579548/html

Pisuar dostał w tym roku Ig Nobla z fizyki - za zapobiegający rozpryskom kształt wyprowadzony z równania różniczkowego. Opowiadamy, po co naukowcy zbudowali maszynę do sikania, dlaczego mężczyźni celują w muchy i jak doszło do tego, że w ciągu ostatnich 70 lat aż trzykrotnie wynaleziono “od nowa” pisuar dla kobiet. 

Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

Tu obejrzycie nagrodzone Ig Noblem pisuary dla mężczyzn - Nautilus i Cornucopia:
https://academic.oup.com/view-large/figure/512223725/pgaf087f4.jpg

Tu zobaczycie pisuary dla kobiet:
https://www.ohs.org/blog/when-nature-calls-accession-it.cfm
https://www.mediamatic.net/en/page/234343/this-is-lady-p 
https://lapee.dk/https://www.peequal.com/ 

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://improbable.com/ig/winners/#ig2026
https://academic.oup.com/pnasnexus/article/4/4/pgaf087/8098745
https://www.cbc.ca/radio/asithappens/2026-ig-nobels-9.7331408
https://worksthatwork.com/1/urinal-fly
https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2017/10/09/whats-a-urinal-fly-and-what-does-it-have-to-with-winning-a-nobel-prize/ 
https://en.wikipedia.org/wiki/Urinal_target 
https://www.yahoo.com/lifestyle/articles/1976-research-study-confirms-science-211549258.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Teoria_popychania
https://www.bristol.ac.uk/news/2021/may/urinal-wins-top-prize-in-new-enterprise-competition.html
https://www.bbc.com/news/business-51293676
https://wielkahistoria.pl/brudne-oblicze-dawnego-wawelu-o-tym-co-dzialo-sie-gdy-krol-wychodzil-z-komnat-nie-ucza-w-szkolach/
https://www.ohs.org/blog/when-nature-calls-accession-it.cfm
https://www.mediamatic.net/en/page/234343/this-is-lady-p 
https://lapee.dk/https://www.peequal.com/ 
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7142493/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12219158/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6843934/
https://researchonline.jcu.edu.au/29819/