Crazy Nauka

Opowieść o „jednoosobowej katastrofie ekologicznej”, czyli o spektakularnej karierze i upadku benzyny ołowiowej. Scenariusz jak z eposu bohaterskiego: siły zła kontra samotny naukowiec, który odkrywa mroczną tajemnicę i ocala świat od zagłady.

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11163901/
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lead-poisoning-and-health
https://courses.washington.edu/bethics/Lead/Canfield2003.pdf
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12700371/
https://us.edu.pl/no-limits-mamy-olow-we-krwi/ 
https://www.pureearth.org/lead101-3/
https://www.healthandenvironment.org/resources/resource-library/eh-history/thomas-midgley-jr.-developed-tetraethyl-lead-for-gasoline
https://www.britannica.com/biography/Thomas-Midgley-Jr 
https://www.heartlandscience.org/energy/midgley
https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Midgley_Jr.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Tetraetyloo%C5%82%C3%B3w
https://californiacurated.com/2021/11/08/the-little-known-california-scientist-who-may-have-saved-millions-of-lives/
https://english.elpais.com/science-tech/2023-04-07/clair-patterson-the-man-who-calculated-the-earths-age.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Clair_Patterson
https://authors.library.caltech.edu/records/btnnq-qzk72
https://www.lindahall.org/about/news/scientist-of-the-day/clair-patterson/
https://www.iowapbs.org/iowapathways/mypath/2549/clair-patterson-20th-century-geologist

https://www.polskieradio.pl/podcast/olowiane-dzieci-prawdziwa-historia-,756 
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lead-poisoning-and-health 
https://www.unicef.org/reports/toxic-truth-childrens-exposure-to-lead-pollution-2020 
https://www.mentalfloss.com/article/94569/clair-patterson-scientist-who-determined-age-earth-and-then-saved-it 
https://www.nytimes.com/1924/10/27/archives/odd-gas-kills-one-makes-four-insane-stricken-at-work-in-standards.html 
https://www.researchgate.net/publication/366613967_Relation_of_blood_lead_levels_and_lead_in_gasoline_an_updated_systematic_review 
https://chemistry.beloit.edu/classes/Chem117/lead/The%20Secret%20History%20of%20Lead.pdf 
https://pl.wikipedia.org/wiki/Spalanie_stukowe 
https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Arodki_przeciwstukowe 
https://pl.wikipedia.org/wiki/Liczba_oktanowa 
https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieszanka_paliwowo-powietrzna 
https://pl.wikipedia.org/wiki/Benzyna 
https://pl.wikipedia.org/wiki/Rektyfikacja_(destylacja) 
https://en.wikipedia.org/wiki/Blood_lead_level 
https://en.wikipedia.org/wiki/Uranium%E2%80%93lead_dating 
https://www.facebook.com/piotr.fuglewicz/posts/pfbid02h8f6nwxaYgdvQVtvSTT4H4jKqAM1aPGTPvqbAyHd3ASFffucgwwp5QhnTVxtkwkKl
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1610393977187180&set=a.590671872492734
https://www.slazag.pl/wnuk-profesorki-z-olowianych-dzieci-to-opowiesc-strasznie-krzywdzaca-i-niesprawiedliwa-uderza-nie-tylko-w-historyczna-prawde-lecz-takze-w-dziedzictwo-mojej-babci-prof-bozeny-hager-maleckiej

15 stycznia 1919 roku przez ulice Bostonu popłynęła fala melasy, która zrównała z ziemią kawał dzielnicy portowej i zabiła ponad 20 osób. Tylko w jaki sposób gęsty syrop mógł rozpędzić się do 55 km/h? I dlaczego pływanie w melasie jest fizycznie niemożliwe? Krok po kroku pokazujemy, dlaczego melasa okazała się bardziej śmiercionośna niż podobnych rozmiarów tsunami.

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nytimes.com/2016/11/26/science/boston-molasses-flood-science.html
https://www.scientificamerican.com/article/molasses-flood-physics-science/
https://www.bostonglobe.com/metro/2015/01/14/nearly-century-later-new-insight-into-cause-great-molasses-flood/CNqLYc0T58kNo3MxP872iM/story.html
https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-timeline/ 
https://www.boston-discovery-guide.com/great-molasses-flood.html 
https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Molasses_Flood 
https://www.britannica.com/topic/Great-Molasses-Flood 
https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-numbers/
https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-photos/
https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-things-you-didnt-know/

Wir polarny „rozpadający się nad naszymi głowami” i doniesienia o groźnym wirusie z Indii brzmią jak zapowiedź chaosu — ale co z tego naprawdę wynika? 

W tym odcinku z cyklu Nauka na czasie sprawdzamy, czym są zaburzenia wiru polarnego i czy mogą realnie wpłynąć na pogodę w Europie. Rozbrajamy też medialne alarmy wokół wirusa Nipah, wyjaśniając, czym jest ten patogen i dlaczego obecne ogniska nie oznaczają automatycznie nowej pandemii.

Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!

Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Nipah
https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON593
https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/nipah-virus-disease-cases-reported-west-bengal-india-very-low-risk-europeans
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/nipah-virus
https://www.bbc.com/polska/articles/crlepxpj3njo
https://www.bbc.com/news/articles/ce3k41z2061o
https://www.who.int/activities/prioritizing-diseases-for-research-and-development-in-emergency-contexts
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirus_Nipah

Wir
https://earth.nullschool.net/
https://www.severe-weather.eu/global-weather/polar-vortex-collapse-february-2026-stratospheric-warming-forecast-winter-united-states-canada-europe-fa/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wir_polarny
https://www.crazynauka.pl/skad-ten-mroz-czyli-wielkie-zamieszanie-w-atosferze/

Dziś mija dokładnie 40. rocznica katastrofy Challengera. 28 stycznia 1986 roku wahadłowiec rozpadł się 72 sekundy po starcie, zabijając siedmioro astronautów na oczach milionów widzów. 
Krok po kroku pokazujemy, jak techniczne usterki, ignorowanie ostrzeżeń, rosnąca zgoda na “akceptowalne ryzyko” i presja polityczno-wizerunkowa doprowadziły do katastrofy, której można było uniknąć.

Polecajka: książka “Katastrofa Challengera. Historia bohaterstwa i dramatu na krawędzi kosmosu” Adama Higginbotham. Wyd. Sine Qua Non. 

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:

Książka “Katastrofa Challengera. Historia bohaterstwa i dramatu na krawędzi kosmosu” Adama Higginbotham. Wyd. Sine Qua Non
https://sma.nasa.gov/SignificantIncidents/assets/rogers_commission_report.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/Rogers_Commission_Report
https://www.nasa.gov/challenger-sts-51l-accident/
https://www.youtube.com/watch?v=91jwHj6P8Q0
https://www.youtube.com/watch?v=hD1JEu27koI
https://en.wikipedia.org/wiki/Space_Shuttle_Challenger_disaster
https://forum.nasaspaceflight.com/index.php?topic=28260.80
https://futurism.com/space/experts-warn-moon-rocket-nasa-heat-shield

Czy pierwsi ludzie dotarli do Ameryki pieszo z Syberii… czy przypłynęli z Japonii? Przez dekady historia wydawała się prosta, ale nowe odkrycia wywracają ją do góry nogami. W tym samym odcinku zaglądamy też w przyszłość — do misji Artemis II, pierwszego od pół wieku załogowego lotu w okolice Księżyca, i sprawdzamy, dlaczego powrót ludzi w głęboki kosmos wcale nie jest prosty.

Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!

Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:

Do Ameryki:
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.ady9545 
https://www.popularmechanics.com/science/archaeology/a69160891/new-evidence-first-americans-japan/ 
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9832545/

Do Księżyca:
Tu czeka karta pokładowa:
https://www3.nasa.gov/send-your-name-with-artemis/

https://www.bbc.com/polska/articles/cgl8nwnl2l8o
https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/
https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II
https://www.space.com/artemis-2-humans-moon-orbit
https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/
https://www.nasa.gov/humans-in-space/orion-spacecraft/
https://en.wikipedia.org/wiki/Artemis_I
https://en.wikipedia.org/wiki/Artemis_II