Crazy Nauka

Kolejny odcinek wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, o ile umiemy. Tym razem tematy przysłane przez: Dominikę, Martę i Huberta wraz z Dobrusią oraz Anetę. 

00:00 - Cześć
01:47 - Czy faktycznie niebieskie światło psuje nam sen?
22:31 - Dlaczego w Tajlandii Księżyc leży sobie na boku?
34:41 - Czy studnie kradną sobie wodę?
49:11 - Czym i po co mruczą koty?

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: 
Niebieskie światło:
https://www.bbc.com/future/article/20260407-the-blue-light-from-your-phone-isnt-ruining-your-sleep
https://www.nytimes.com/2025/08/17/well/health-effects-blue-light-screen-use.html
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38806392/
https://academic.oup.com/braincomms/article/6/3/fcae173/7675955?login=false
https://www.cooperlighting.com/b-dam/cooper-lighting/solutions/technologies/bioup/cls-bioup-white-paper.pdf
https://cdn.clinicaltrials.gov/large-docs/52/NCT07391852/Prot_000.pdf
https://www.cochrane.org/evidence/CD013244_blue-light-filtering-spectacle-lenses-visual-performance-macular-back-part-eye-protection-and
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30311830/

Księżyc:
https://aa.usno.navy.mil/faq/crescent
https://in-the-sky.org/news.php?id=20230519_08_100
https://www.almanac.com/captivating-crescent-moon
https://skyandtelescope.org/astronomy-news/observing-news/thinnest-crescent-moon/
https://earthsky.org/astronomy-essentials/everything-you-need-to-know-zodiacal-light-or-false-dawn/https://www.universalworkshop.com/2019/03/07/the-steep-hill-of-spring/
https://www.seas.upenn.edu/~amyers/MoonPaper20June.pdf
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10505201/
https://link.springer.com/article/10.3758/s13414-014-0767-3
https://harfordastro.org/blog-4-1/tilting-the-ecliptic

Studnie
https://pubs.usgs.gov/circ/circ1186/html/boxa.html
https://www.usgs.gov/water-science-school/science/groundwater-wells
https://www.usgs.gov/mission-areas/water-resources/science/groundwater-level-response-earthquakes
https://doi.org/10.1038/s41598-020-74991-0
https://www.pgi.gov.pl/psh

Mruczenie kota
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(23)01230-7
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1046/j.1365-2907.2002.00113.x
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(09)01168-3
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1570911
https://pubs.aip.org/asa/jasa/article/110/5_Supplement/2666/550913/The-felid-purr-A-healing-mechanism
https://www.loc.gov/everyday-mysteries/item/why-and-how-do-cats-purr/
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jmor.21627
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3206895/
https://www.nationalgeographic.com/science/article/why-margarita-can-purr-but-cant-roar
https://www.sciencedaily.com/releases/2023/10/231004105157.htm

Jak odległa katastrofa naturalna, klimat, głód, handel zbożem i rozejm ułożyły się w ciąg zdarzeń, który doprowadził do wybuchu epidemii Czarnej Śmierci w Europie. Niedawno znaleziono ostatni brakujący element całej tej układanki.

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nature.com/articles/s43247-025-02964-0
https://www.bbc.com/news/articles/cy5gr2x914ro
https://www.nationalgeographic.com/science/article/black-death-plague-volcano-eruptions-europe
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czarna_%C5%9Bmier%C4%87
https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego/dzuma-czyli-czarna-smierc-najgorsza-pandemia-w-dziejach-ludzkosci/9d2b1n7
https://www.frontiersin.org/journals/plant-science/articles/10.3389/fpls.2024.1487099/full

Wracamy z wakacyjnym cyklem, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, bo nie zawsze jest to łatwe. Dziś na warsztat bierzemy trzy świetne pytania przesłane przez naszych słuchaczy: Milenę Magdziak, Aleksandrę Stempin i Alicję Walkowiak-Kuc z synem Bartoszem.

00:00 - Cześć i promocja
03:24 - Dlaczego wody nie kochamy tak jak czekolady i frytek?
18:23 - Jak działa leczenie radioaktywnym jodem i dla kogo jest niebezpieczne?
33:09 - Czy są na Ziemi organizmy żywe, które są… nie do końca żywe?

To wszystko w nowym odcinku Podcastu Crazy Nauka!

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1909907117
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(16)30263-9 https://www.sciencelearn.org.nz/videos/tardigrades-and-anhydrobiosis
https://www.americanscientist.org/article/tardigrades
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896627324007992
https://www.livescience.com/health/neuroscience/why-does-drinking-water-feel-so-good-when-youre-thirsty
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896627308001190
https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2025.06.19.660563.full.pdf (preprint)
https://theconversation.com/your-brain-on-sugar-what-the-science-actually-says-126581
https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/iodine-131
https://en.wikipedia.org/wiki/Iodine-131
https://www.nrc.gov/materials/miau/patient-release
https://www.termedia.pl/poz/Jod-promieniotworczy-131I-na-nadczynnosc-tarczycy-terapia-bezpieczna-nieinwazyjna-i-skuteczna,29950.html

Dlaczego Europa znów znalazła się pod kopułą ciepła? Skąd bierze się fala gorąca, która właśnie teraz paraliżuje Francję, a niedługo pojawi się też u nas? Oraz co podczas upału dzieje się z ludzkim ciałem: kiedy pocenie przestaje wystarczać, jak upał wpływa na sen, mózg i serce oraz które metody chłodzenia naprawdę działają?

To wszystko w nowym odcinku Podcastu Crazy Nauka!

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Prognoza pogody 2026 vs 2050:
https://www.facebook.com/jakub.wiech.mikroblog/posts/pfbid0227Es1pN8jJnavkBNKsZPPDGhe4kiPeqd4JtTrDfyDrg51THvZU5ZndAKU3rzPBS9l?locale=pl_PL 
Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:https://imgw.pl/aktualna-i-prognozowana-sytuacja-meteorologiczna-i-hydrologiczna-raport-nr-134/ 
https://www.meteo.pl/2026-06-23 
https://www.france24.com/en/europe/20260623-france-issues-red-alert-as-heatwave-breaks-records-and-death-toll-mounts
https://www.euronews.com/2026/06/22/heatwave-france-faces-a-historically-hot-day 
https://www.ecmwf.int/en/about/media-centre/2026/global-heat-stress-intensifies
https://www.theguardian.com/world/2026/jun/23/heatwave-france-spain-italy-europe
https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/physrev.00038.2020
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9394784/
https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/japplphysiol.00738.2021
https://www.nature.com/articles/s41467-023-43121-5
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aaw1838
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40516396/
https://www.nature.com/articles/s41598-025-15636-y
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1087079224000194
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10988689/
https://www.nature.com/articles/s41467-023-42143-3
https://www.nature.com/articles/s41558-019-0637-z
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29933347/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0031938418308618

Jak rodzi się wulkan? Parícutin wyrósł w 1943 roku na polu kukurydzy w Meksyku i w ciągu kilku lat zmienił życie całej okolicy. Ponad 80 lat później nieopodal w podobnym tempie pojawił się wulkan błotny. W odcinku: magma, trzęsienia ziemi, ogniste erupcje i najlepiej udokumentowany cykl życia wulkanu w historii nauki.

Zdjęcie okładkowe: K. Segerstrom, U.S. Geological Survey / PD-USGov-NOAA

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://wulkanyswiata.blogspot.com/
https://en.wikipedia.org/wiki/Par%C3%ADcutin 
https://en.wikipedia.org/wiki/Michoac%C3%A1n%E2%80%93Guanajuato_volcanic_field 
https://pl.wikipedia.org/wiki/Erupcja_wulkanu 
https://academic.oup.com/petrology/article/62/4/egaa112/6066217
https://volcanoes.sdsu.edu/Paricutin.html 
https://siris-sihistory.si.edu/ipac20/ipac.jsp?profile=all&uri=full%3D3100001~%2114845~%210 
https://siarchives.si.edu/collections/fbr_item_modsi9654 
https://watchers.news/2026/05/27/hydrothermal-venting-at-residential-property-prompts-evacuations-in-el-salitre-michoacan-mexico/ 
https://www.jornada.com.mx/noticia/2026/05/26/estados/nace-geiser-en-el-patio-de-una-casa-de-el-salitre-michoacan-autoridades-resguardan-zona 
https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82yta_tektoniczna
https://www.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=d4e5914420a349dc8575ae08601d004f&extent=-22747787.2872%2C-3697983.7041%2C7308475.227%2C10508296.6249%2C102100
https://pl.wikipedia.org/wiki/Subdukcja
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0377027306002046
https://www.geosociety.org/gsa-today/february-2023/new-insights-into-feeder-dike-swarms-in-scoria-cones-and-their-structural
https://www.researchgate.net/publication/248795719_Shape_of_the_subducted_Rivera_and_Coco_plates_in_southern_Mexico_Seismic_and_tectonic_implications
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2018JB015783
https://www.volcanosatlas.com/volcano/michoacan-guanajuato