Crazy Nauka

Co wiadomo o epidemii groźnego hantawirusa, która wybuchła na pokładzie statku wycieczkowego Hondius? Zebraliśmy najbardziej aktualne informacje o przebiegu zdarzeń oraz o tym, czy istnieją powody do obaw. 
Czym jest hantawirus, jak się przenosi, dlaczego w aż 30 krajach są osoby objęte obserwacją? Dla jasności - nie dzieje się nic strasznego, ale lepiej wiedzieć, jak się sprawy obecnie mają. 

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.cdc.gov/hantavirus/situation-summary/index.html
https://www.nytimes.com/2026/05/16/world/europe/hantavirus-hondius-cruise.html 
https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-zakazne,hantawirusy---drogi-zakazenia--choroby--diagnostyka--leczenie,artykul,57270703.html
https://www.nytimes.com/article/hantavirus-cruise-ship-outbreak-hondius.html 
https://www.ecdc.europa.eu/en/infectious-disease-topics/hantavirus-infection/surveillance-and-updates/andes-hantavirus-outbreak 
https://oko.press/hantawirus-wycieczkowce-inkubatory-epidemii 
https://www.medonet.pl/zdrowie/wiadomosci,nowe-wiesci-o-statku-z-hantawirusem--pacjenci-i-zaloga-objeci-kwarantanna,artykul,19206833.html 
https://www.cdc.gov/media/releases/2026/2026-cdc-provides-update-on-hantavirus-outbreak-linked-to-m-v-hondius-cruise-ship.html
https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/one-canadian-tests-positive-hantavirus-bc-officials-say-2026-05-16/
https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/what-is-hantavirus-that-killed-three-cruise-ship-passengers-2026-05-04/
https://www.gov.pl/web/mswia/unijny-mechanizm-ochrony-ludnosci

Właśnie skończył się 3. sezon programu „The Traitors. Zdrajcy”. Bardzo go lubimy, więc do rozmowy zaprosiliśmy Dorotę Mintę, psycholożkę i psychoterapeutkę, która zapewnia wsparcie psychologiczne uczestnikom polskich edycji “The Traitors”. 

Opowiada nam o kulisach tworzenia programu - od doboru uczestników, przez wybór zdrajców i ich knowania aż po to, jak radzą sobie ludzie odpadający z gry. Jest dużo ciekawych szczegółów, smaczków i spojrzenia “od kuchni”. 

To nie jest reklama ani odcinek sponsorowany

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

Ta katastrofa zmieniła świat, w którym żyjemy, choć wydarzyła się 271 lat temu i dotknęła niewielkiego kawałka Europy i Afryki. Opowiadamy o wielkim trzęsieniu ziemi, które w 1755 roku zdemolowało Lizbonę, a przy okazji wywołało wielką aferę na najwyższych szczeblach.

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.researchgate.net/publication/4853462_The_Lisbon_earthquake_and_the_scientific_turn_in_Kant's_philosophy
https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4020-8222-1_13
https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-39603-8_5
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264370797000197
https://sos.noaa.gov/catalog/datasets/tsunami-historical-series-lisbon-1755/
https://en.wikipedia.org/wiki/1761_Lisbon_earthquake
https://www.nature.com/articles/s41561-025-01781-6
https://www.academia.edu/13613056/Source_of_1755_Lisbon_earthquake_and_tsunami_investigated
https://www.europeana.eu/en/stories/what-was-the-impact-of-the-great-lisbon-earthquake-in-1755
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1040618221005474
https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,31238006,markiz-pombal-byl-okrutnikiem-i-tyranem-ale-to-on-odbudowal.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Poemat_o_zag%C5%82adzie_Lizbony
https://en.wikipedia.org/wiki/Parochial_Memories_of_1758
https://en.wikipedia.org/wiki/Gorringe_Ridge
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pra%C3%A7a_do_Com%C3%A9rcio
https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99ta_nakazane
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%82ac_Ribeira
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2005JB003931
https://royalsocietypublishing.org/rstl/article/doi/10.1098/rstl.1759.0057/119685/LV-Conjectures-concerning-the-cause-and
https://pl.wikisource.org/wiki/Kandyd

Kilka barwników, które zmieniły historię malarstwa. Brzmi mało porywająco? A jednak za kolorami, które trafiały na obrazy dawnych mistrzów i na tkaniny noszone przez elity, kryją się historie zaskakujące, momentami wręcz absurdalne. Są tu niezwykłe źródła barwników, wielkie pieniądze, ludzkie cierpienie, a nawet wzloty i upadki całych imperiów. Opowiadamy o tym, co naprawdę kryło się za pięknymi kolorami. 

Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!

Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu 

Kody kolorów, o których mówimy w tym odcinku:
#7B4726
#B0002A
#960018
#478800
#50C878 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Dzieła sztuki, które omawiamy:
Mumiowy brąz:
https://www.musee-delacroix.fr/en/collection/new-acquisitions/hercules-binds-nereus-sketch-for-the-salon-de-la-paix-in-the-hotel-de-ville-in-paris
https://news.artnet.com/art-world/mummy-brown-edward-burne-jones-2439399 

Czerwień / karmin:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stefan_Czarniecki_by_Brodero_Matthiesen.PNG 
https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBydowska_narzeczona#/media/Plik:Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_-_Het_Joodse_bruidje.jpg
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Anthony_van_Dyck_-_Portrait_of_Agostino_Pallavicini_-_Google_Art_Project.jpghttps://en.wikipedia.org/wiki/Portrait_of_John_Burgoyne#/media/File:General_John_Burgoyne_-_Reynolds_c._1766.jpg
Zieleń Schelego / paryska:

https://en.wikipedia.org/wiki/Georg_Friedrich_Kersting#/media/File:Kersting_Embroidery_woman.jpg
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Monet_-_Bathers_at_La_Grenouill%C3%A8re.jpg 
https://artdone.wordpress.com/2016/11/03/pointylizm-albertina/vincent-van-gogh-interior-of-a-restaurant-1887-kroller-muller-museum-otterlo/

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.hki.fitzmuseum.cam.ac.uk/archives/roberson
https://news.artnet.com/art-world/mummy-brown-edward-burne-jones-2439399 
https://books.google.pl/books?id=ooYZAAAAYAAJ&lpg=PA318&ots=8sZkcYsWsO&dq=delacroix%2520salon%2520de%2520la%2520paix%2520palette%2520mummy&pg=PA318&redir_esc=y#v=onepage&q=delacroix%2520salon%2520de%2520la%2520paix%2520palette%2520mummy&f=false 
https://www.eternalgoddess.co.uk/posts/the-deadly-history-of-green-victorian-gowns
https://www.musee-delacroix.fr/en/collection/new-acquisitions/hercules-binds-nereus-sketch-for-the-salon-de-la-paix-in-the-hotel-de-ville-in-paris
https://colourlex.com/pigments/pigments-colour/
https://www.nga.gov/research/publications/artists-pigments-handbook-their-history-and-characteristics-volume-1
https://www.nationalgallery.org.uk/research/publications/technical-bulletin/brown-and-black-organic-glazes-pigments-and-paints
https://www.nationalgallery.org.uk/research/publications/technical-bulletin/the-technology-of-eighteenth-and-nineteenth-century-red-lake-pigments
https://smarthistory.org/making-purple-science-of-art/
https://smarthistory.org/cochineal/
https://www.smithsonianmag.com/innovation/bug-had-world-seeing-red-180961590/
https://www.theparisreview.org/blog/2018/05/02/scheeles-green-the-color-of-fake-foliage-and-death/
https://cen.acs.org/analytical-chemistry/art-&-artifacts/Chemical-clue-suggests-spurned-account/96/i36

Co i w jaki sposób jada się w kosmosie? Jak skomponować jadłospis, kiedy brak miejsca, lodówki i warunków, a ludziom nie działa zmysł smaku? I po co astronautom aż pięć ostrych sosów i niemało słodyczy?
Tak, wiemy, że ostatnio było sporo o Artemis II. Dziś zahaczamy również o tę misję, ale skupiamy się na ewolucji podejścia do żywienia w kosmosie w ciągu ostatnich 60 lat. 
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Fot. NASA
Nutella moment:
https://www.youtube.com/watch?v=Ii4fa4M74fU
https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-2/artemis-ii-whats-on-the-menu/
https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-menu-heres-what-the-artemis-2-astronauts-will-eat-during-their-historic-mission-video
https://www.salon.com/2026/04/10/heres-what-the-artemis-ii-crew-is-eating-aboard-the-orion-spacecraft/
https://rarehistoricalphotos.com/apollo-8-christmas-dinner/
https://swampland.time.com/2013/07/20/the-secret-communion-on-the-moon-the-44-year-anniversary/
https://en.wikipedia.org/wiki/Apollo/Skylab_spacesuit
https://airandspace.si.edu/explore/stories/apollo-astronaut-life
https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19760005602/downloads/19760005602.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/Space_food
https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2015/05/167750main_fs_spacefood508c.pdf