Crazy Nauka

Niewidoczna strona Księżyca, hel-3, taikonauci, awaria kosmicznego sedesu i pytanie: po co tam wracamy? Misja Artemis II pokazuje, jak bardzo współczesny podbój Srebrnego Globu różni się od epoki Apollo. A my rozbieramy ten lot na czynniki pierwsze.

Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!
Ilustracja: ESA-D. Ducros

Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:

“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/
https://www.cbsnews.com/chicago/news/jim-lovell-wakeup-message-artemis-ii/ 
https://www.csis.org/analysis/why-go-back-moon 
https://spaceflightnow.com/2022/08/23/europe-plays-key-role-in-nasas-epic-return-to-the-moon/
https://www.airbus.com/en/products-services/space/space-exploration/moon-missions/orion-european-service-module
https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/European_Service_Module_engines_powering_Artemis_II 
https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no
https://www.nytimes.com/2026/04/01/science/artemis-ii-bathroom-toilet.html
https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-crew-and-ground-teams-successfully-troubleshoot-orions-toilet/

Czy platformy społecznościowe uzależniają tak jak papierosy? I w jaki sposób wykorzystują metodę dezinformacji, wymyśloną przez przemysł tytoniowy kilkadziesiąt lat temu? Przyglądamy się wyrokowi sądu, który może przygwoździć gigantów technologicznych zarabiających na celowym uzależnianiu dzieci od ich usług. 
A następnie rozmawiamy z Sylwią Czubkowską, dziennikarką technologiczną, współautorką podcastu Techstorie i autorką książki “Bóg Techy”. Pytamy ją, czy da się jakoś ograniczyć samowolkę Big Techów, skoro nawet z unijnego Aktu o usługach cyfrowych, póki co, niewiele sobie robią. 

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nytimes.com/2026/03/25/technology/social-media-trial-verdict.html
https://www.nytimes.com/2026/01/27/technology/social-media-addiction-trials.html
https://kancelaria-skarbiec.pl/proces-facebook/
https://panoptykon.org/vlop
https://www.iflscience.com/social-media-is-making-teens-miserable-in-the-english-speaking-world-but-not-everywhere-heres-why-82909
https://en.wikipedia.org/wiki/Tobacco_industry_playbook
https://www.desmog.com/s3ep7-john-hill-and-tobacco-oil-plastic-triangle/
https://www.jneurosci.org/content/26/25/6885
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28918269/
https://www.worldhappiness.report/
https://joint-research-centre.ec.europa.eu/jrc-explains/why-are-children-and-adolescents-vulnerable-social-media_en
https://pl.wikipedia.org/wiki/Akt_o_us%C5%82ugach_cyfrowych

Co ma wojna w Iranie do polskich złóż helu, sztucznej inteligencji, produkcji chipów, działania szpitali i Wielkiego Zderzacza Hadronów? Opowiadamy o kryzysie, który po raz pierwszy w historii obnażył to, jak bardzo nasz świat zależy od helu.

Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!

Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Zdjęcie na okładce: Matthew Smith @ Flickr (CC BY 2.0)

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://en.wikipedia.org/wiki/Helium
https://home.cern/science/engineering/cryogenics-low-temperatures-high-performance
https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2025/mcs2025.pdf
https://www.rsna.org/news/2023/january/helium-shortage-for-mri
https://www.pgi.gov.pl/surowce/energetyczne/hel.html
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/co-robimy/polskie-aktywa-upstream/zespol-oddzialow-upstream-polska/oddzial-w-zielonej-gorze/bezpieczenstwo/odazotowania-w-odolanowie
https://www.messer-us.com/press-releases/messer-completes-acquisition-of-federal-helium-system-from-blm
https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility
https://www.gasworld.com/story/damage-to-qatar-lng-trains-will-cut-helium-output-by-14-for-many-years/2174708.article/
https://finance.yahoo.com/news/iran-war-disrupts-global-helium-153800382.html

Pierwszy raz w historii świadomie zmieniliśmy ruch ciała niebieskiego - okazuje się, że nawet drobne „szturchnięcie” planetoidy może uchronić Ziemię przed katastrofą. W tym samym odcinku zaglądamy do niepokojących symulacji, w których modele AI w sytuacjach kryzysowych niemal automatycznie eskalują konflikty aż do poziomu nuklearnego — i robią to bez ludzkich hamulców. 

To jest odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, w którym omawiamy dwa wybrane newsy naukowe.

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:

https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę (albo psie smaczki), to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aea4259
https://science.nasa.gov/solar-system/asteroids/didymos/
https://neo.ssa.esa.int/documents/d/guest/newsletter-january-2026
https://neo.ssa.esa.int/risk-list
https://pl.wikipedia.org/wiki/Double_Asteroid_Redirection_Test
https://www.heramission.space/
https://www.kcl.ac.uk/news/artificial-intelligence-under-nuclear-pressure-first-large-scale-kings-study-reveals-how-ai-models-reason-and-escalate-under-crisis
https://arxiv.org/pdf/2602.14740
https://www.nytimes.com/2026/02/20/podcasts/the-pentagon-vs-anthropic-an-ai-agent-slandered-me-hot-mess-express.html
https://audycje.tokfm.pl/podcast/189240,154-Oni-postawili-sie-Pentagonowi-Poznajcie-Anthropic-najwiekszego-rywala-OpenAI
https://www.implicator.ai/ai-models-deployed-nuclear-weapons-in-95-of-war-game-simulations-study-finds/
https://winbuzzer.com/2026/03/16/palantir-demos-military-ai-war-plans-xcxwbn/
https://www.thestack.technology/palantir-boasts-of-military-ai-target-detection-wins-as-growth-surges/
https://time.com/article/2026/03/11/anthropic-claude-disruptive-company-pentagon/
https://www.nist.gov/caisi/cheating-ai-agent-evaluations/2-examples-cheating-caisis-agent-evaluations

Największe katastrofy wywołane przez ołów – od australijskiego Broken Hill, przez Zambię i Nigerię, po amerykańskie Flint. Ostrzeżenia lekarzy i naukowców były ignorowane, a toksyczny metal trafiał do gleby, powietrza i wody pitnej. To historie zatrutych dzieci, społeczności pozostawionych bez ochrony i decyzji podejmowanych w imię zysku lub oszczędności. Historie, których większość wciąż trwa.

Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!

Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Zambia:
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935117316614
https://childrenofkabwe.com/wp-content/uploads/2020/10/Bose-OReilly-et-al.-2018-published-.pdf
https://phys.org/news/2020-11-effects-pollution-kabwe.html
https://www.ohchr.org/sites/default/files/2022-03/SacrificeZones-userfriendlyversion.pdf
https://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/58817/1/Chemosphere%20v.119%20p.941-947.pdf
https://www.aljazeera.com/news/2023/1/20/mining-giant-turned-blind-eye-to-lead-poisoning-in-zambia
https://en.wikipedia.org/wiki/Kabwe_mine
Flint:
https://www.pbs.org/newshour/science/study-confirms-lead-got-flints-water
https://www.consumernotice.org/environmental/water-contamination/flint-michigan/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28145123/
https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.6b04034
https://pubs.acs.org/doi/pdf/10.1021/acs.est.6b04034?ref=article_openPDF
https://edition.cnn.com/2025/08/03/us/flint-michigan-clean-water-crisis
Nigeria:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26745642/
https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)60332-8/fulltext
https://en.wikipedia.org/wiki/Zamfara_State_lead_poisoning_outbreak
https://www.pureearth.org/project/zamfara-nigeria-lead-poisoning/
https://www.msf.org/nigeria-prevention-key-stop-children-dying-lead-poisoning
https://www.cdc.gov/one-health/php/stories/lead-poisoning.html
https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2010_07_07-en
Australia:
https://en.wikipedia.org/wiki/Broken_Hill
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935120302504
https://www.epa.nsw.gov.au/sites/default/files/2025-09/BH_Pb_State_of_Science_FINAL-19-June-2020-Accessible-V2.0.pdf
https://www.researchgate.net/publication/23672235_Managing_environmental_lead_in_Broken_Hill_a_public_health_success
https://theconversation.com/toxic-playgrounds-broken-hill-kids-exposed-to-poisonous-dust-32325