Doktor z TikToka | Słuchaj podkast online za darmo

27 odcinków

Orki są niesamowite
03.03.2026 | 29 min.
Orki to jedyne dzikie zwierzęta, u których stwierdzono miażdżycę. Mają kulturę, język, dialekty i babcie, bez których młode mają pięciokrotnie mniejsze szanse na przeżycie. W tym filmie opowiadam o najbardziej fascynujących ssakach w oceanie – i o tym, dlaczego są znacznie bliższe ludziom, niż ktokolwiek podejrzewa.Orki (Orcinus orca) potrafią przeprowadzić echolokacyjne „USG" i rozróżnić gęstość tkanek ofiary. Ich biosonar jest tak precyzyjny, że pozwala im namierzyć konkretny gatunek łososia po kształcie pęcherza pławnego. Są jedynymi społecznymi ssakami poza człowiekiem, u których występuje menopauza – starsze samice pełnią rolę „babć", przekazując tradycje łowieckie kolejnym pokoleniom. Każda populacja ma własne techniki polowania, własny dialekt, a nawet własne zabawy. Różne ekotypy orek różnią się od siebie tak bardzo, że naukowcy rozważają podział na osobne gatunki.W tym odcinku dowiesz się między innymi:– jak orki zmywają foki z kier lodowych techniką wave wash,– dlaczego tylko 20 orek na świecie potrafi polować na plaży,– w jaki sposób orki potrafią w niecałe dwie minuty precyzyjnie obrabiać swoją zdobycz,– czemu rybożerne orki nie tkną foki, nawet gdy głodują,– jak działa ich niesamowity biosonar i czemu porównuje się go do aparatu USG,– co łączy orkę z 60-letnim człowiekiem z problemami z cholesterolem,– ile ekotypów orek żyje na świecie i czym się od siebie różnią.To pierwsza część – w drugiej części opowiem o relacjach społecznych, emocjach i mroczniejszej stronie orek.Wybrane źródła: 1. https://i0.wp.com/whalescientists.com/wp-content/uploads/2022/03/Lagenorhynchus_albirostris_-_skeleton-scaled.jpeg2. https://www.calacademy.org/blogs/birds-and-mammals-research/the-articulation-of-orca-o319-flipper-assembly3. https://www.ibtimes.co.uk/whales-are-killing-huge-great-white-sharks-harvesting-their-livers-near-south-africa-16207594. https://www.newsweek.com/orcas-killing-great-white-sharks-eating-livers-6070025. https://www.sciencephoto.com/media/711028/view/great-hammerhead-shark-skin-sem6. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S00219975183048457. https://www.fisheries.noaa.gov/feature-story/comparing-killer-whale-cuisine8. https://www.nature.com/articles/ncomms116939. https://royalsocietypublishing.org/doi/full/10.1098/rsos.23136810. https://www.bbcearth.com/news/the-loudest-voice-in-the-animal-kingdom11. https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(25)00450-612. Foster, E. A., Franks, D. W., Mazzi, S., Darden, S. K., Balcomb, K. C., Ford, J. K. B., & Croft, D. P. (2012). Adaptive prolonged postreproductive life span in killer whales. Science, 337(6100), 1313–1313.
Największa porażka NASA
02.03.2026 | 22 min.
73 sekundy. Tyle wystarczyło, żeby marzenie siedmiorga astronautów zamieniło się w jedną z największych katastrof w historii lotów kosmicznych. 28 stycznia 1986 roku prom Challenger eksplodował na oczach dziesiątek milionów widzów — w tym 2,5 miliona dzieci, które kibicowały nauczycielce Christy McAuliffe.W tym filmie poznasz pełną historię katastrofy Challengera: kim były ofiary, dlaczego NASA zignorowała ostrzeżenia inżynierów, jak gumowa uszczelka i mróz doprowadziły do tragedii oraz co komisja śledcza z Richardem Feynmanem odkryła podczas dochodzenia. Dowiesz się też o wstrząsającym losie załogi po eksplozji — bo astronauci najprawdopodobniej nie zginęli od razu.Źródła:1. https://www.nasa.gov/missions/space-shuttle/sts-51l/nasa-sts-51l-mission-profile/2. https://www.nasa.gov/history/the-crew-of-the-space-shuttle-challenger-sts-51l-mission/3. https://www.nasa.gov/missions/space-shuttle/sts-51l/challenger-crew-transcript/4. https://www.nasa.gov/reference/the-space-shuttle/5. https://www.nasa.gov/missions/space-shuttle/sts-51l/challenger-crew-report/6. https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/1986-1990.pdf?emrc=8b8b8b7. https://www.gao.gov/assets/nsiad-93-115.pdf8. https://www.e-education.psu.edu/files/meteo361/file/nasa_report.pdf9. https://www.governmentattic.org/docs/NAVSEA-RptSalvageChallenger.pdf10. https://people.uncw.edu/imperialm/uncw/pls_500/20yr_Challenger_Recap.pdf11. https://news.chapman.edu/2016/01/26/engineer-who-tried-to-stop-challenger-launch-donates-papers-to-chapman/12. https://spacecenter.org/astronaut-friday-ronald-mcnair/13. https://time.com/archive/6705434/judith-resnik-1949-1986/14. https://www.jeanmicheljarre.eu/music/rendez-vous/15. https://www.espn.com/espn/feature/story/_/id/23902766/nasa-astronaut-ellison-onizuka-soccer-ball-survived-challenger-explosion16. https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3ANASA_Railroad_transporting_SRB_segments_across_Indian_River.jpg17. https://nuclearheritage.com/wp-content/uploads/2024/02/2020-060-1.jpg18. https://www.thedailybeast.com/resizer/v2/HN3WQQ7HXROSJD5E2JQFWFUYFM.jpg19. https://emptysqua.re/blog/who-broke-the-challenger-investigation/Sally-Ride-AP_86010101237.jpg20. https://www.youtube.com/watch?v=yibNEcn-4yQ21. https://www.youtube.com/watch?v=7zJ84mqaRDA22. https://www.youtube.com/watch?v=DsBF5Uf_T3g23. https://www.youtube.com/watch?v=9HQfauGJaTs24. https://www.youtube.com/watch?v=kdKltNx42AQ25. https://www.youtube.com/watch?v=jzhSN1ulHys26. https://www.youtube.com/watch?v=AyBfnzX3Q6g27. https://www.youtube.com/watch?v=umeFUCqqpJ828. https://youtu.be/nmAbcDud2L8?t=10429. https://www.youtube.com/watch?v=2P1bR6hShJ430. https://www.youtube.com/watch?v=LQp6O5NaQn431. https://www.youtube.com/watch?v=MWZs8l2AMps32. https://www.youtube.com/watch?v=d3XfpVnPbOk33. https://youtu.be/jVHH0K6ZLGU?t=19934. https://youtu.be/zmWGaIZLCFw?t=1535. https://www.youtube.com/watch?v=p67jr0fLEk836. https://www.youtube.com/watch?v=Ei2YPdryO-837. https://www.youtube.com/watch?v=FJb1mDME6J438. https://www.youtube.com/watch?v=N_-GZo-CjLM39. https://www.youtube.com/watch?v=F-wBgsf8jWY
Pandy to żart ewolucji
08.02.2026 | 32 min.
Niedźwiedź-weganin, który je trujące patyki, kupa 40 razy dziennie, ma mikroskopijne prącie i nie ogarnia rozrodu. Dowcip matki natury? Ślepa uliczka ewolucji? A może… jedno z najsprytniejszych zwierząt na Ziemi?W tym filmie rozkładam pandę wielką na czynniki pierwsze – od jej absurdalnie krótkiego jelita po tarzanie się w końskim łajnie (tak, to ma naukowe uzasadnienie). Dowiecie się:🎋 Dlaczego drapieżnik przerzucił się na bambus – i jak sobie radzi z cyjankiem🧬 Co ma gen umami do pandziej diety sprzed 4,2 miliona lat💀 Czemu mikrobiom pandy współpracuje z nią nad jej własnym wyginięciem🐴 Po co pandy tarzają się w końskich odchodach (i co mają z tym wspólnego mentol i kapsaicyna)🍆 Kość prącia wielkości pestki dyni i inne problemy sprzętowe🏆 Legendarny Pan Pan – 130 potomków i 25% pand w niewoli🇨🇳 Dyplomacja pand – od darów Mao po milionowe kontrakty i „pandy trojańskie"📉 Masowy zakwit bambusa i katastrofa z 1976 roku🎯 Dlaczego tygrys szablastozębny wymarł, a panda – niePanda to nie nieporadny pluszaczek. To zwierzę, które zmusiło najpotężniejszy gatunek na Ziemi do płacenia milionów za przywilej opieki nad nim. Kto tu jest naprawdę sprytny?Źródła:1. • The Land Of The Pandas (Panda Documentary)... 2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33646...3. https://www.sciencedaily.com/releases...4. https://www.nature.com/articles/srep3...5. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles...6. https://academic.oup.com/mbe/article/...7. https://www.nature.com/articles/s4159...8. https://edition.cnn.com/2022/06/30/as...9. https://www.cell.com/current-biology/...10. https://www.sciencedirect.com/science...11. • Wild pandas also eat meat?! 12. https://pl.wikipedia.org/wiki/Takin13. https://en.wikipedia.org/wiki/Bamboo_rat14. • Bamboo Rat 🐀“This Chubby Rat Eats Bamboo L... 15. • This Animal Gets Fat on an All-Bamboo Diet... 16. • Funny Bamboo rat want to plays with people. 17. • Panda hunts down peacock 18. https://m.baidu.com/video/page?pd=vid...19. • Panda charged at zookeeper 20. • ARCHIVE CLASSIC: Angry panda attacks man a... 21. • The Red Panda eats bamboo leaves very sweetly 22. https://commons.wikimedia.org/wiki/Fi...23. https://www.science.org/doi/abs/10.11...24. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/f...25. https://academic.oup.com/beheco/artic...26. https://www.nature.com/articles/s4159...27. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/arti...28. https://m.baidu.com/video/page?pd=vid...%29. https://www.researchgate.net/figure/M...30. https://pl.wikipedia.org/wiki/Armand_...31. https://en.wikipedia.org/wiki/Ruth_Ha...32. https://en.wikipedia.org/wiki/Su_Lin_...)33. https://wydawnictwodialog.pl/historia...34. https://academic.oup.com/mbe/article/...35.
Najbardziej jadowite zwierzęta świata
01.02.2026 | 34 min.
Czy wiesz, że 15% wszystkich gatunków zwierząt jest jadowitych? Że naukowiec celowo dał się użądlić ponad 80 gatunkom owadów? Że istnieje meduza, po której ofiary błagają lekarzy o śmierć? I że Łowcę Krokodyli tak naprawdę zabiła jadowita ryba?W tym odcinku prześledzę fascynujący i przerażający świat jadów – od cytotoksyn rozpuszczających tkanki, przez neurotoksyny paraliżujące ciało przy pełnej świadomości, po hemotoksyny zamieniające krew w kisiel. Dowiesz się, jak działa skala bólu Schmidta, dlaczego mrówka pociskowa boli jak postrzał przez 24 godziny i czemu tajpan pustynny – właściciel najsilniejszego jadu na świecie – nigdy nikogo nie zabił.Opowiem też o jadowitych zwierzętach, których byś się nie spodziewał: dziobaku z jadowitymi kolcami na nogach, polskich ryjówkach z toksyczną śliną, agamach brodatych z resztkami aparatu jadowego i ślimaku, który zabija insuliną. A na koniec – jak jady ratują ludzkie życie jako leki przeciwbólowe, kardiologiczne i przeciwcukrzycowe.W odcinku między innymi:Intro: jadowita ryba, która zabiła Steve'a IrwinaJadowity świat – 220 000 gatunków i ewolucja konwergentnaRodzaje jadów: cytotoksyny, neurotoksyny, hemotoksyny, miotoksyny, kardiotoksyny, algogenySkala bólu Schmidta – ranking najbolesniejszych użądleńMrówka pociskowa i rytuał inicjacyjny plemienia Sateré-MawéWęże: żmija łańcuszkowa, tajpan, czarna mamba, kobra, żmija zygzakowataCzy jadowity wąż może ugryźć się w język?Jadowite jaszczurki: helodermy i agamyDziobak i polskie jadowite ssakiMorskie potwory: ślimaki stożki, płaszczki, osa morska, meduza IrukandjiJady jako leki – od konotoksyn po terapie cukrzycyŹródła: 1. https://www.mdpi.com/2227-9059/9/4/413 2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31739... 3. https://pl.wikipedia.org/wiki/Dendroc... 4. https://www.sciencedirect.com/topics/... 5. https://academic.oup.com/trstmh/artic... 6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8744981/ 7. https://actanaturae.ru/2075-8251/arti... 8. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26983... 9. https://beeswiki.com/what-is-a-tarant... 10. • Warrior wasps making the sound of a marchi... 11. • Could You Pass the Bullet Ant Test? | Nati... 12. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24765... 13. https://www.sciencefriday.com/wp-cont... 14. • The 25th First Annual Ig Nobel Prize Ceremony 15. • STUNG by a TARANTULA HAWK! 16. https://journals.plos.org/plosntds/ar... 17. https://en.wikipedia.org/wiki/Russell... 18. https://www.forbes.com/sites/scotttra... 19. https://www.forbes.com/sites/scotttra... 20. https://pl.wikipedia.org/wiki/Heloderma 21. https://www.sciencedirect.com/topics/... 22. https://platypus.asn.au/platypus-veno... 23. https://www.sciencedaily.com/releases... 24. https://link.springer.com/article/10.... 25. https://elifesciences.org/articles/41574 26. https://mlml.sjsu.edu/geooce/wp-conte... 27. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29803... 28. • Stung by stingray!! #californiafishing #fi... 29. • I got STUNG by a STINGRAY #shorts 30. • 😱Stung by a stingray😱 #shorts #fish #fishi... 31. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles... 32. https://en.wikipedia.org/wiki/Steve_I... 33. https://en.wikipedia.org/wiki/Death_o... 34. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36583... 35.
Co się dzieje, gdy człowiek zachoruje na wściekliznę?
24.01.2026 | 28 min.
Wścieklizna to bez wątpienia najbardziej przerażający wirus znany ludzkości, który od wieków budzi paraliżujący strach. Choć dysponujemy skutecznymi metodami zapobiegania, choroba ta wciąż zbiera krwawe żniwo, zabijając statystycznie trzy osoby w czasie trwania przeciętnego materiału wideo. Ten przebiegły patogen atakuje układ nerwowy, prowadząc do ostrego zapalenia mózgu i bolesnej agonii, która niemal w stu procentach kończy się śmiercią przez uduszenie. W tym filmie przyjrzymy się fascynującym, a zarazem mrocznym strategiom, jakimi posługuje się ten wirus, oraz poznamy nieprawdopodobną historię Jeanny Giese. Ta piętnastoletnia uczennica z Wisconsin stała się medycznym fenomenem po tym, jak jako pierwsza osoba na świecie przeżyła pełnoobjawową wściekliznę dzięki eksperymentalnej metodzie zwanej protokołem Milwaukee. Jej przypadek rozbudził wielkie nadzieje, ale też wywołał liczne kontrowersje związane z kosztami leczenia sięgającymi miliona dolarów oraz niską skutecznością tej metody w kolejnych próbach.

Źródła: 1. https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/duvenhage-virus 2. https://www.researchgate.net/publication/251080852_Rabies_pathogenesis_update 3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22919200/ 4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19016377/ 5. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11097918/ 6. https://link.springer.com/article/10.1186/s12879-019-4252-4 7. https://enviroliteracy.org/animals/how-many-people-have-survived-rabies-without-a-vaccine 8. https://www.mendeley.com/catalogue/a75608ee-36cf-31d0-9fbc-3dde509b0a32/ 9. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2244672/ 10. https://academic.oup.com/aje/article-abstract/88/1/132/159145?redirectedFrom=fulltext 11. https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/25/5/18-1413_article?utm_ 12. https://academic.oup.com/jid/article-abstract/195/8/1144/816583?redirectedFrom=fulltext&login=false&utm 13. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22919200/ 14. https://apnews.com/article/rabies-michigan-organ-transplant-death-ohio-69c7372983356ddb0509a527af239138 15. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7119999/ 16. https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/68/wr/mm6823e1.htm 17. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2600403/ 18. https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/29/12/23-0373_article 19. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/13340743/ 20. https://journals.plos.org/plosntds/article?id=10.1371%2Fjournal.pntd.0003942&utm 21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25618996/ 22. https://www.researchgate.net/publication/264008423_Rabies_in_rodents_and_lagomorphs_in_the_United_States_1995-2010 23. https://link.springer.com/article/10.1007/s12098-013-0990-2 24. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/5023328/ 25. https://www.gov.pl/attachment/05ddb375-57c5-47b3-9644-1a131dc78cac 26. https://www.wetgiw.gov.pl/main/komunikaty/Komunikat-Glownego-Lekarza-Weterynarii-zawierajacy-aktualizacje-sytuacji-epidemiologicznej-dot.-wscieklizny-w-2025-roku.-/idn:3010 27. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15218653/