Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Krakowska kamienica blisko Plant. Od blisko 80 lat powstaje tu historia polskiego krawiectwa. Działa tu Artystyczna Pracownia Krawiecka J. Turbasa. W 1946 roku założył ją Józef Trubasa. Był nie tylko mistrzem z tytułu, ale prawdziwym mistrzem rzemiosła, który stworzył markę otoczoną legendą. To właśnie tutaj szyto ubrania dla wybitnych postaci życia społecznego, kulturalnego i politycznego drugiej połowy XX oraz początku XXI wieku. Dziś pracownię prowadzi syn założyciela, Jerzy i kontynuuje rodzinne dziedzictwo i pielęgnując sztukę krawiectwa najwyższej próby.

"W napięciu" to reportaż o narastających emocjach i coraz trudniejszych relacjach polsko-ukraińskich w cieniu wojny i sporów o historię. Coraz częstsze ataki na Ukraińców motywowanych narodowościowo skłaniają do refleksji nad źródłami wzajemnych uprzedzeń, lęków i nieporozumień. Reportaż to między innymi archiwalne nagrania z pierwszych lat pełnoskalowej wojny i obraz zmieniających się nastrojów społecznych i wzajemnego postrzegania Polaków oraz Ukraińców. Antoni Rokicki wraca też do bohaterów swoich wcześniejszych reportaży i konfrontuje ich z rzeczywistością, w której tematy jeszcze niedawno przemilczane dziś wywołują gorące spory. Rozmowy stają się próbą znalezienia odpowiedzi na pytanie, jak powstrzymać spiralę napięć, zanim przerodzi się ona w otwarty konflikt i przemoc.

Na Warmii trwa walka o drzewa. Mieszkańcy bronią przydrożnych drzew przekonując, że są one częścią krajobrazu i tożsamości regionu. Drogowcy chcą ich wycinki tłumacząc to zagrożeniem dla kierowców. Do wycięcia wytypowano 6675 drzew, w gminie Dobre Miasto niemal wszystkie drzewa przy drogach wojewódzkich. Przeciwko tym planom jest także Natalia Tejs. Zainicjowała protest i społeczną akcję "Skraj drzew - Stop wycince drzew na Warmii". Internetowa petycja doprowadziła do debaty w sejmiku województwa. Zarząd Dróg Wojewódzkich tłumaczy planowaną wycinkę względami bezpieczeństwa. Drzewa rosną blisko jezdni, są osłabione, a ich stan pogarsza obniżający się poziom wód gruntowych. Obrońcy drzew odpowiadają, że bezpieczeństwo można poprawiać inaczej, na przykład wprowadzając ograniczenia prędkości, pielęgnując drzewa i usuwając jedynie te, które rzeczywiście zagrażają kierowcom. Obawiają się, że masowa wycinka bezpowrotnie zmieni krajobraz Warmii. Trwa ocena stanu drzew.

W 81. rocznicę oswobodzenia niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet Ravensbrück wracamy do historii tysięcy Polek, których los naznaczyła wojna. Jeszcze podczas Powstania Warszawskiego i po jego upadku do obozu trafiło kilkanaście tysięcy kobiet i dzieci z Warszawy. Wśród nich były żołnierki Armii Krajowej, sanitariuszki, łączniczki, a także osoby niosące pomoc powstańcom. Dla wielu Ravensbrück stał się jedynie etapem dalszej deportacji do podobozów i innych obozów koncentracyjnych, gdzie były zmuszane do niewolniczej pracy w nieludzkich warunkach. Przez Ravensbrück przeszło około 130 tysięcy kobiet różnych narodowości, w tym blisko 40 tysięcy Polek. Setki zostały rozstrzelane, tysiące zmarły z głodu, chorób lub w komorach gazowych. Na 74 więźniarkach przeprowadzono pseudomedyczne eksperymenty. O dramacie więźniarek opowiadają dziś ich córki, wnuki i prawnuki, a także Ci, którzy do Ravensbrück trafili jako kilkuletnie dzieci.

O Natalii Sendys pseudonim "Zyta" mówiono, że jest "królową kanałów". Gdy wybuchło Powstanie Warszawskie miała 19 lat. Studiowała medycynę i była łączniczką Armii Krajowej oraz przewodniczką kanałową. To historia jednaj z wielu kobiet, które każdego dnia podejmowały śmiertelne ryzyko, przenosząc meldunki, broń i prowadząc żołnierzy przez kanały walczącej Warszawy. Obok Natalii Sendys swoimi wspomnieniami dzielą się również Elżbieta Ostrowska pseudonim "Ela" i Maria Eljaszewicz pseudonim "Maja". Ich opowieści odsłaniają mało znany wymiar powstańczej codzienności, pełnej odwagi, determinacji i odpowiedzialności. Jak wyglądał świat widziany oczami nastolatków rzuconych w sam środek wojny? Co czuli, gdy otrzymywali rozkazy, od których zależało życie innych? Skąd czerpali siłę, by mimo strachu, ran i utraty najbliższych nie tracić nadziei? Reportaż powstał w 1972 roku.