Stacja Dywagacja

Czy small talk może być realnym lekarstwem na samotność? W odcinku rozmontowujemy na czynniki pierwsze zjawisko słabych więzi: luźnych relacji z sąsiadem, fryzjerem, kolegą z siłowni itp. Okazuje się, że mózg traktuje takie kontakty dużo poważniej, niż nam się wydaje. Przez większość ewolucji bycie poza grupą oznaczało zagrożenie życia, więc nasz układ nerwowy cały czas skanuje otoczenie pod kątem sygnałów typu „czy jestem częścią stada?”. Kiedy tych sygnałów brakuje, rośnie poziom stresu i czujności na potencjalne (zazwyczaj nierealne) zagrożenia. A odrzucenie społeczne wręcz aktywuje te same obszary mózgu co fizyczny ból. I teraz najciekawsze: żeby sobie z tym radzić, mózg nie potrzebuje głębokiej przyjaźni. Wystarczą mikro-sygnały społeczne, takie jak kontakt wzrokowy, uśmiech, small talk. Dlatego badania pokazują, że ludzie mający więcej codziennych mikro-interakcji deklarują mniejsze poczucie samotności i są po prostu szczęśliwsze. Dorzucimy też szerszą perspektywę społeczną, czyli dlaczego sieć drobnych znajomości wspiera zaufanie i spójność w społecznościach.
Zapraszamy!

Warto przeczytać:
Epley, N., & Schroeder, J. (2014). Mistakenly Seeking Solitude, Journal of Experimental Psychology
Sandstrom, G. M., & Dunn, E. W. (2014). Social Interactions and Well-Being
Sandstrom & Dunn (2013). Is Efficiency Overrated?, Social Psychological and Personality Science
Putnam, R. (2000). Bowling Alone

00:00 O czym będzie
00:56 Przyjaźń i samotność
3:53 Co to są słabe więzi
7:08 Co to jest poczucie przynależności
11:34 Co to są głaski
16:57 Samotność zabija
19:28 Czy słabe więzi zastąpią przyjaźń
23:47 Inne funkcje small talku

YouTube: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.youtube.com/@stacjadywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Inne platformy: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://stacjadywagacja.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
FB: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.facebook.com/stacjadywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Insta: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/stacja.dywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://agakosiec.com⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠)

Jak to możliwe, że prawie co czwarty Polak cierpi na zespół stresu pourazowego i w ogóle się o tym nie mówi? Średnia dla naszej części świata to 5-10%, ale nawet w Rwandzie ten odsetek wynosi "tylko" 18%. Co nas tak traumatyzuje? Jakie są tego konsekwencje? Co możemy z tym zrobić?
Już od 4 lat dysponujemy reprezentatywnymi badaniami dla całej Polski potwierdzającymi tę diagnozę. Ostatnio zostały zreplikowane i wynik nadal jest szokujący: 24% Polaków ma PTSD. Wygląda na to, że głębiej nad tym zjawiskiem pochylił się tylko Michał Bilewicz w książce Traumaland i jego perspektywę przybliżamy i omawiamy. Pramatką naszych traum jest II Wojna Światowa, a masowe PTSD, które wywołała w naszym społeczeństwie jest przenoszone na następne pokolenia. Aby taka transmisja w ogóle była możliwa, muszą zajść specjalne okoliczności i akurat tak się złożyło, że w polskim społeczeństwie zachodzi wiele z nich jednocześnie i to z wyjątkową intensywnością. Jesteśmy krajem przynajmniej trzech samonapędzających się mechanizmów, tzw. Zaklętych Kręgów Traumatyzacji. 
Warto przeczytać: "Traumaland. Polacy w cieniu przeszłości" - Michał Bilewicz
0:00 Szok i niedowierzanie
2:33 Co to jest to PTSD
5:10 Przygniatające liczby
9:12 Dziedziczenie PTSD
12:09 Nieprzepracowana trauma IIWŚ, PRL i lat '90
17:17 Najważniejszy mechanizm - pętla traumatyzacji
21:22 Martyrologia i Syndrom Oblężonej Twierdzy
29:09 Polska nieufność
34:02 Podsumowanie
35:43 Efekty uboczne
40:28 Wzrost potraumatyczny czyli słynne polskie zrywy
44:41 Jak przerwać ten krąg?

YouTube: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.youtube.com/@stacjadywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Inne platformy: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://stacjadywagacja.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
FB: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.facebook.com/stacjadywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Insta: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/stacja.dywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://agakosiec.com⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠)

Współczesny świat, mimo ogromnego rozwoju i dobrobytu, wytwarza w nas stałe poczucie niedosytu i przekonanie, że zawsze istnieje coś lepszego, a my nigdy nie jesteśmy wystarczający.
Ten odcinek, jak nie pierwszy zresztą, wziął się z fascynującej lektury - tym razem trafiło na książkę Martina Caparrosa "Tamte czasy. Raport z teraźniejszości". Zaczyna się od diagnozy nierówności w dzisiejszym świecie, ale szybko przechodzimy do rozmowy o tym, czy polepszenie warunków życia w ogóle ma szansę nas uszczęśliwić. Może nasze mózgi są tak stworzone, że po prostu musi nam być zawsze mało? Omawiamy kilka badań o takich zjawiskach jak:
- hedonistyczna adaptacja
- syndrom niedosytu
- pętla niedoboru
Jeśli szukacie inspiracji, jak nie wpaść w ślepy zaułek oparty na konsumpcjonizmie i co o tym mówią badania naukowe, to jest odcinek dla Was!
0:00 Tamte czasy. Raport z teraźniejszości
3:23 Rozwarstwienie bogactwa
8:11 Jesteśmy ofiarami ideologii rozwoju
12:48 Hedonistyczna adaptacja
18:24 Syndrom niedosytu
24:36 Za wysokie aspiracje odbierają szczęście
27:30 Inne spojrzenie na szczęście
35:48 Powiew optymizmu
Badania, o których mówimy w odcinku:
- South African Social Attitudes Survey (2006) - https://www.datafirst.uct.ac.za/dataportal/index.php/catalog/328
- Philip Brickman i Donald T. Campbell (1971) "Hedonic relativism and planning the good society."
- Diener, Lucas, Scollon (2006) "Beyond the Hedonic Treadmill”

YouTube: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.youtube.com/@stacjadywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Inne platformy: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://stacjadywagacja.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
FB: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.facebook.com/stacjadywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Insta: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/stacja.dywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://agakosiec.com⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠)

Czy ludzie potrafią rozpoznawać orientację seksualną po samej twarzy? Okazuje się, że  jesteśmy w tym całkiem nieźli, choć niekoniecznie świadomie. W odcinku omawiamy, skąd bierze się ten efekt, co dokładnie mierzą badacze i dlaczego to jest bardziej zniuansowane niż proste "kobiece rysy" u mężczyzn albo "męskie rysy" u kobiet.
Co jest fascynujące i zarazem zatrważające, to że algorytmy AI potrafią robić to lepiej niż ludzie, w niektórych eksperymentach z zatrważająco wysoką skutecznością ok. 80%. Czy to znaczy, że AI może "wyoutować” człowieka na podstawie twarzy? Tak można przeczytać w goniącej za sensacją portalozie, ale jest to bardziej złożone i ciekawe :) Więcej oczywiście w podcaście, zapraszamy do słuchania.
Aha! Na koniec dorzucamy kilka innych ciekawostek z badań o orientacji i relacjach, w tym temat trwałości męskich małżeństw jednopłciowych i tego, co można z nich dla siebie wyciągnąć, niezależnie od orientacji.
0:00 O czym będzie odcinek
1:17 Co nam się wydawało o gej radarze
5:18 AI rozpoznaje orientację z 80% trafnością
7:44 Podprogowe rozpoznawanie orientacji
10:10 Badania morfometryczne
14:04 Genetyka a orientacja seksualna
16:18 Jak interpretować takie badania
19:56 Rozpoznawanie orientacji po skanach mózgu
23:33 Będzie dystopia czy nie?
25:34 Dlaczego gejowskie małżeństwa są takie trwałe?

Warto przeczytać:
https://rule.psych.utoronto.ca/pubs/2008/Rule%26Ambady%282008_JESP%29.pdf
https://link.springer.com/article/10.1007/s10508-014-0454-4
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28155008/
https://osf.io/preprints/psyarxiv/hv28a_v1
Opening Up: A Communication Workbook for Male Couples (Rick Miller)

YouTube: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.youtube.com/@stacjadywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Inne platformy: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://stacjadywagacja.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
FB: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.facebook.com/stacjadywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Insta: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/stacja.dywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://agakosiec.com⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠)

Czy żyjemy w epoce narcyzów? A może bardziej w epoce mocnych nagłówków? Bo gdy słyszymy „epidemia narcyzmu”, łatwo wyobrazić sobie pokolenie zapatrzone w selfie, roszczeniowe i przekonane o własnej wyjątkowości. Tylko że rzeczywistość jest dużo bardziej skomplikowana.
W najnowszym odcinku Stacji Dywagacji między innymi:
- Skąd w ogóle wzięło się hasło „epidemia narcyzmu”, kto je wypuścił w świat i dlaczego?
- Dokąd może zaprowadzić miks kultury clickbaitu oraz niezrozumienia, jak działają testy psychologiczne?
- Co pokazują najnowsze metaanalizy z lat 1982–2023 (ponad pół miliona badanych!) i dlaczego obalają popularne przekonania?
To nie jest odcinek o tym, kim jest narcyz i jaki ma wpływ na otoczenie, bo o tym już mówiliśmy w odcinku 9: https://youtu.be/VN8xyDpS2JY.
Raczej o tym, skąd się wzięło przekonanie, że narcyzów jest dziś więcej niż kiedykolwiek i dlaczego ta „epidemia” może być po prostu dobrze sprzedającym się mitem.
00:00 Skąd się wzięła teoria epidemii narcyzmu
8:43 Życie w erze roszczeń
12:20 Efekt Flynna
14:51 Weryfikacja teorii o epidemii narcyzmu
19:47 Szkodliwość zabawy tematem narcyzmu

Link do omawianego badania: https://www.researchgate.net/publication/384907375_A_Farewell_to_the_Narcissism_Epidemic_A_Cross-Temporal_Meta-Analysis_of_Global_NPI_Scores_1982-2023

YouTube: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.youtube.com/@stacjadywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Inne platformy: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://stacjadywagacja.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
FB: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.facebook.com/stacjadywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Insta: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/stacja.dywagacja⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Prowadzący: Michał Sławiński i Michał Plichta
Grafika: Agnieszka Kosiec-Plichta (⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://agakosiec.com⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠)