OLEJ W GŁOWIE | Psychologia, Kultura i Mechanizmy

Kiedy prosisz ChatGPT o napisanie trudnego maila, co tak naprawdę robisz? I — pytanie znacznie mniej wygodne — co przez to robisz ze sobą?
Ten odcinek wyrósł z kursu „Human agency and responsibility in the age of creative machines", w którym brałem udział na uniwersyteckim szkoleniu w Alicante. Punktem wyjścia są dwa łacińskie słowa: facere, czyli wytwarzać, oraz agere, czyli działać i stawać się kimś przez to, co się robi. Prawie cała dzisiejsza rozmowa o sztucznej inteligencji toczy się po stronie facere — czy wynik jest dobry, szybki, tańszy. Pytam, co dzieje się po drugiej stronie, po stronie wprawy, charakteru i osądu, których nie da się wygenerować.
Łączymy kropki pomiędzy:
łacińskim rozróżnieniem agere i facere a różnicą między gotowym produktem a procesem, który nas kształtuje,
rzemieślnikiem po tysiącu stołów a kimś, kto tysiąc razy kliknął „generuj",
badaniem Microsoft Research i Carnegie Mellon na 319 pracownikach wiedzy a zależnością: im większe zaufanie do AI, tym mniej krytycznego myślenia,
zjawiskiem automation bias a tym, dlaczego nie sprawdzamy odpowiedzi, które brzmią kompetentnie,
GPS-em, kalkulatorem i autokorektą a pytaniem, czy osąd moralny też można oddać jak orientację w terenie,
pojęciem moral deskilling Shannon Vallor a bronią autonomiczną, cyfrową wielozadaniowością i robotami opiekuńczymi,
dylematem dwóch samochodów autonomicznych a badaniem „The Social Dilemma of Autonomous Vehicles" i eksperymentem Moral Machine,
algorytmami banku, rekrutacji i ubezpieczyciela a decyzją, za którą nie stoi już żaden człowiek,
pytaniem firmy Anthropic o ludzkie spełnienie w świecie, w którym maszyna wykona większość wartościowej ekonomicznie pracy, a powrotem do sokratejskiej ciekawości.
Bądźmy w kontakcie! 👇Kontakt: wojtekolej@o2.plInstagram: olej.w.glowie

Czy kiedykolwiek złapałeś się na tym, że sięgasz po kolejną tabliczkę czekolady nie z głodu, tylko dlatego, że coś w środku domaga się natychmiastowego znieczulenia? A czy w rozmowie z bliskimi zdarza Ci się czekać nie na to, co powiedzą, tylko na przerwę, w której wreszcie powiesz coś o sobie?
Ten odcinek nagrałem w drodze, schodząc nocą ze wzgórza Santa Bárbara w hiszpańskim Alicante, gdzie byłem na uniwersyteckim szkoleniu ze sztucznej inteligencji. Punktem wyjścia jest jedno zdanie, które usłyszałem tam kilka dni wcześniej od dziewiętnastoletniej Estonki: „Jestem zbyt szczęśliwa, by jeść słodycze". Proste, a odsłania mechanizm, o którym większość z nas nie chce rozmawiać — jedzenie emocjonalne, układ nagrody, dopaminę i nierozpoznane przez lata ADHD.
Łączymy kropki pomiędzy:
dwiema tabliczkami czekolady dziennie w liceum a neurobiologią układu nagrody i ADHD,
jedzeniem emocjonalnym a regulowaniem lęku, smutku i poczucia samotności,
„narcyzmem konwersacyjnym" twórców a biologiczną regułą dwojga uszu i jednych ust,
dumą z bycia Polakiem a niezręcznością wypowiedzenia tego na głos w międzynarodowym gronie,
sztuką promptowania modeli językowych a tezą Wittgensteina, że granice mojego języka są granicami mojego świata,
filmem, który broni się bez dźwięku, a prawdą o człowieku, która nie mieści się w słowach.
Bądźmy w kontakcie! 👇Kontakt: wojtekolej@o2.plInstagram: olej.w.glowie

Czy algorytm naprawdę cię rozumie, czy po prostu stał się najdoskonalszym pochlebcą w historii ludzkości? Zamiast konfrontować się z trudną prawdą w relacjach z ludźmi, coraz częściej uciekamy do cyfrowej wyroczni, która nigdy nie ocenia, zawsze przytakuje i bezwzględnie utwierdza nas we własnych złudzeniach.
Łączymy kropki pomiędzy:
zjawiskiem AI sycophancy a naszą podświadomą potrzebą unikania odrzucenia i krytyki,

historyczną ewolucją autorytetów według Yuvala Noaha Harariego – od kapłanów i szamanów, przez terapeutów, aż po bezduszne modele językowe,

antropomorfizacją technologii a lękiem młodych dorosłych przed wchodzeniem w ryzykowne, wymagające relacje międzyludzkie,

konstruowaniem promptów jako testem samopoznania: dlaczego precyzja pytania obnaża to, czego w sobie nie przepracowaliśmy,

sokratejską mądrością a zanikającą w kulturze natychmiastowych odpowiedzi zdolnością do tolerowania własnej niewiedzy.

Bądźmy w kontakcie! 👇
Kontakt: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠wo⁠⁠jtekolej@o2.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Instagram: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠olej.w.glowie⁠

Czekasz na idealne warunki, lepszy moment i gwarancję, że nikt cię nie oceni? Bezpieczeństwo jest wygodnym portem, ale woda stojąca w miejscu w końcu zamienia się w bagno.
W tym odcinku dekonstruujemy iluzję strefy komfortu, sprawdzamy, dlaczego za każdą próbę zatrzymania życia płacimy własną tożsamością i dlaczego kalkulacja zysków rzadko idzie w parze z poczuciem sensu.
Łączymy kropki pomiędzy:
różnicą między strachem a lękiem – i dlaczego odwaga nie wymaga braku obaw,

pułapką bezpiecznego portu a syndromem odraczanego życia („poczekam, aż urosną mi skrzydła”),

metaforą stabilizacji motyla – co tracisz, gdy wybierasz nienaruszalny spokój,

rozróżnieniem Władysława Bartoszewskiego: dlaczego to, co najbardziej warto zrobić, rzadko przynosi natychmiastowy zysk,

społecznym lękiem przed byciem posądzonym o „lizusostwo” a mocą autentycznej wdzięczności.

Bądźmy w kontakcie! 👇
Kontakt: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠wojtekolej@o2.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Instagram: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠olej.w.glowie⁠

Czy potrafisz kochać kogoś tak dojrzale, by kibicować jego odejściu? Największym błędem, jaki popełniamy w relacjach – zarówno wychowując dzieci, jak i budując związki – jest mylenie troski z posiadaniem na własność.
W tym odcinku dekonstruujemy mit rodzicielskiej kontroli i przyglądamy się największemu paradoksowi wychowania: prawdziwym sukcesem relacji jest moment, w którym druga strona staje się w pełni samowystarczalna. Sprawdzamy, jak budować bezpieczne korzenie, nie podcinając skrzydeł, dlaczego „programowanie” człowieka rodzi opór oraz co poezja Khalila Gibrana i psychologia przywiązania mówią nam o sztuce bezwarunkowego odpuszczania.
Łączymy kropki pomiędzy:
Poezją Khalila Gibrana („Twoje dzieci nie są twoimi dziećmi”) a psychologiczną potrzebą autonomii

Metaforą korzeni i skrzydeł Jacka Walkiewicza w kontekście teorii bezpiecznej bazy Johna Bowlby’ego

Tresurą i posłuszeństwem a budowaniem podmiotowej relacji opartej na ciekawości (analiza przypadku mycia zębów)

Paradoksem dojrzałego rodzicielstwa: dlaczego najlepszy rodzic to ten, który staje się „zbędny”

Lękiem przed stratą, żałobą i odwagą do powiedzenia bliskiej osobie: „Po prostu idź”

Bądźmy w kontakcie! 👇
Kontakt: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠wojtekolej@o2.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠
Instagram: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠olej.w.glowie