Emigranci

Kiedy Maks i Hania Sawiccy, architekci tworzący duet INAINN, przeprowadzili się do Ålesund, właściciel pierwszego sklepu, jaki tam zaprojektowali, powiedział im wprost: w Norwegii sukces zaczyna się od momentu, w którym Norweg ci zaufa. Reszta to praca. Przez kilkanaście lat zdążyli to zaufanie zdobyć – i zobaczyć, że Norwegia z folderu i ta prawdziwa to nie zawsze ten sam kraj.
Norwegia od lat znajduje się w czołówce krajów, w których żyje się najlepiej. Wysokie zarobki, państwo opiekuńcze, święty work-life balance, fiordy i poczucie bezpieczeństwa. Hania i Maks wiedzą, że to wszystko prawda. Ale wiedzą też, co kryje się pod podszewką tej pocztówki.
W naszej rozmowie schodzimy z poziomu rankingów na poziom codzienności. Mówimy o mørketidsdepresjon, depresji okresu mroku, i o tym, jak koselig – pojęcie, którego nie da się przetłumaczyć jednym słowem – staje się tarczą przed ciemnością. O tym, dlaczego studenci pierwszego semestru architektury są wysyłani do lasu, w którym po prostu muszą przeżyć. O odkryciu złoża Ekofisk w 1969 roku, które z dnia na dzień zmieniło ten kraj, o koronie tracącej wartość, o prawie Jante oraz o tym, że zawody w spawaniu mogą być tu wydarzeniem towarzyskim, a najlepsze sushi w Japonii powstaje z norweskiego łososia.
Podcastu „Emigranci” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.

Iran to kraj, o którym ostatnio mówią wszyscy, ale mało kto tak naprawdę go zna. Za nagłówkami kryje się coś dużo bardziej intrygującego niż polityka – społeczeństwo, od lat żyjące na dwa fronty: publiczny i prywatny. Państwo wyłącza internet, ludzie włączają VPN. Władza każe się modlić, młodzi tańczą w salonach. Hidżab na ulicy, Netflix w domu.
Zaprosiłam do rozmowy kogoś, kto zna ten kraj od podszewki – Marcina Krzyżanowskiego, iranistę, afganologa, który studiował w Damaszku. Rozmawiamy dwa dni po ogłoszeniu rozejmu i zamknięciu cieśniny Ormuz, ale – uwaga – to nie jest odcinek o bieżących wydarzeniach. Chciałam czegoś innego: zajrzeć do irańskich domów, zrozumieć, jak się tam żyje.
Porozmawialiśmy o tym, dlaczego Iran – leżący na oceanie ropy – nie jest krajem bogatym? Czym naprawdę zajmuje się „policja moralności”? Czy sprawa Mahsy Amini cokolwiek zmieniła? Jak to jest być kobietą w Iranie i jak bardzo różni się to od bycia kobietą w Polsce? Co to są małżeństwa czasowe? Dlaczego reżyser „Nasienia świętej figi” musiał uciekać z kraju w trakcie kręcenia filmu? I jakie miejsce Marcin odwiedziłby, gdyby tylko mógł?
Podcastu „Emigranci” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.

Nigdy nie czuła, że musi wyjechać z Polski. Kiedy przypadkiem znalazła się na emigracji w Sztokholmie, była przekonana, że to tylko na chwilę. Tymczasem od ponad 20 lat Katarzyna Tubylewicz buduje mosty między Szwecją a Polską. Tłumaczy szwedzką literaturę, pisze dla szwedzkiego pisma „Kvartal”, a w latach 2006-2012 pełniła funkcję dyrektorki Instytutu Polskiego w Sztokholmie. Jest także autorką kultowych reportaży: „Samotny jak Szwed? O ludziach Północy, którzy lubią bywać sami”, „Wolności moja. Książka o poszukiwaniu”, „Moraliści. Jak Szwedzi uczą się na błędach i inne historie” czy „Sztokholm. Miasto, które tętni ciszą”.
Przyznaje, że Szwecja jest jej muzą i inspiracją, ale to Polakom wciąż ma najwięcej do opowiedzenia. Swoimi refleksjami na różne tematy dzieli się w podcaście „Morze możliwości”. My spotkałyśmy się przy okazji premiery jej najnowszej książki „Nie czekam na szklankę wody. O świadomej niedzietności”.
Dlaczego Szwecja tak niechętnie przygląda się innym państwom? Jak bardzo jest dziś laicka? Czy samotność w tym kraju jest wciąż wartością czy może już skrajnością? Jak wychowuje się jedynaka w Sztokholmie? Na czym polega egalitaryzm szwedzkiej edukacji? Czy źródeł sukcesu takich gigantów jak Spotify, IKEA albo Volvo można doszukiwać się już w dzieciństwie małych Szwedów? I jakie to uczucie przeprowadzić wywiad z noblistą ustami jego żony?
Podcastu „Emigranci” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.

Miłość to bardzo dobry powód emigracji. Na taki powód blisko 20 lat temu postawił Adam Jarniewski, czyli nasz głos z Grenlandii. Głos, bo kiedy polskie media realizują reportaże na Grenlandii, bardzo często to właśnie Adam jest łącznikiem z miejscową ludnością, tłumaczem czy komentatorem. I odwrotnie: kiedy media grenlandzkie wykazują zainteresowanie Polską, to właśnie Adam proszony jest o opinię. Jakie były jego początki na tej największej niekontynentalnej wyspie świata? Musiał zdobyć wiele praktycznych umiejętności, na przykład prowadzenie skutera śnieżnego, jeżdżenia psim zaprzęgiem czy przygotowywanie łodzi do okresu zimowego. Nigdy jednak nie żałował decyzji o przeprowadzce, choć dla żony musiał zmienić swoje życie o 180 stopni. Zapraszam do wysłuchania opowieści Adama o miejscu, które tak kusi pięknem natury, że trudno wysiedzieć w szkole, a zamiast koncertu w filharmonii wybiera się na polowanie, z kolei WF może być przedmiotem na maturze. Naszą rozmowę nagrywaliśmy w grudniu 2025 roku, kiedy mieliśmy już za sobą pierwsze wyraźne sygnały zainteresowania Grenlandią ze strony USA, ale byliśmy jeszcze przed ich nasileniem obserwowanym w ostatnich tygodniach. „Grenlandia była zawsze oazą spokoju”, przyznał podczas naszej rozmowy z nostalgią. Życzę Adamowi, aby taka pozostała.
Podcastu „Emigranci” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.

Przemek Branas trzy lata temu wyemigrował do Portugalii, najstarszego państwa w Europie. W domu na wsi, między Porto a Lizboną, stworzył wraz ze swoim partnerem artystyczne studio. Interdyscyplinarność to jego znak rozpoznawczy. Pracował już z rzeźbą, fotografią czy nawet zapachem, a obecnie zbiera, kataloguje i opisuje rośliny. Często tworzy nad oceanem. Przyznaje, że nauka języka portugalskiego była dla niego bramą do polubienia się z sąsiadami. Portugalczycy są według niego bardzo życzliwi, dumni i potrafią słuchać, ale jest jedna rzecz, która wyprowadza ich z równowagi: krytyka ich dorsza. Tranquilo!
Podcastu „Emigranci” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.