Emigranci

Zostawiła dotychczasowe życie i spakowała się na wyjazd do Azji, ale wtedy świat zatrzymał się z powodu lockdownu. Zamiast nad tym ubolewać, Magdalena Madej ułożyła życie na nowo. Emigrację rozpoczęła od Langkawi w Malezji, potem mieszkała w Katmandu w Nepalu, a obecnie od kilku lat jej domem jest Da Nang. Pasja odnaleziona po drodze zaprowadziła ją aż na szczyt Everestu.
Choć w naszej rozmowie przewijają się wątki dotyczące wszystkich miejsc, w których żyła Magdalena, rozmawiamy przede wszystkim o Wietnamie – kraju, który daje lekcje pokory szybciej, niż się spodziewasz. Nie ma tu klasycznych chodników, w drogowym chaosie pierwszeństwo ma największy, a mimo to nikt się nie awanturuje. Żeby sobie poradzić, trzeba zaakceptować miejscowe reguły i nauczyć się według nich funkcjonować. Kiedy to zrobisz, kraj odwdzięczy się czymś, o czym w Europie zdążyliśmy już niemal zapomnieć.
Dlaczego Wietnamczycy budzą się o czwartej nad ranem? Jak to jest doświadczyć całkowitej ciemności? Czy kawa z jajkiem może dobrze smakować? Dlaczego masaż i odpoczynek są tam obowiązkiem, a nie luksusem? Czy można przyzwyczaić się do karaluchów? Ten odcinek to opowieść o emigracji, która zaczęła się od pauzy, a zakończyła na szczycie świata.
Podcastu „Emigranci” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.

Kiedy był dzieckiem, jego rodzice rozważali przeprowadzkę do Maroka. Emigracja wtedy się nie udała. Jednak mały Leszek tamtej spakowanej walizki nigdy nie rozpakował, przynajmniej w głowie. Kilka dekad później, w szarej Warszawie, przy stole padło pytanie: „A co byście powiedzieli na to, żeby zamieszkać w Toskanii?”. Tym razem walizka pojechała z nim. Leszek Talko, dziennikarz i pisarz przez lata związany z Warszawą, z wykształcenia archeolog, sprzedał stołeczny dom i wraz z rodziną przeniósł się do Gioviano, wioski w Garfagnanie: tej niemodnej, nieopisanej Toskanii, która nie jest ani Florencją, ani Sieną. Osiadł na ziemi Etrusków, przy trakcie, którym szła armia Hannibala. Człowiek, który zawodowo powinien grzebać w przeszłości, zamieszkał tam, gdzie przeszłość jest po prostu codziennością. To jednak nie jest pocztówka. Wejście w miejscową społeczność bywa łatwe, ale ma swoją cenę: wyjście po chleb potrafi trwać cztery godziny, bo z każdym sąsiadem trzeba pogadać, a relacjom trzeba oddać czas. Talko wybrał dom brzydszy, lecz pośród ludzi, rezygnując z tego pięknego, z basenem i winnicą, ale bez sąsiadów.
Czy to prawda, że Dolny Śląsk potrafi być droższy niż Toskania? Na czym polega sekret długowieczności Włochów i co ma z nim wspólnego poranna kawa, która bywa raczej „zastrzykiem informacji” niż kofeiny? W czym my, Polacy, wyprzedzamy Włochów? Jak toskański kościół zachęcił do odwiedzin kogoś, kto w polskim nie był od 25 lat? I czy czas ofiarowany drugiemu człowiekowi może być najdroższą walutą na emigracji?
Podcastu „Emigranci” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.

Gorące szkło pozostawiło już wiele śladów oparzeń na jej dłoniach, a Filomena Smoła wciąż mówi o nim „miłość od pierwszego i ostatniego wejrzenia". Jest jedną z niewielu kobiet w Polsce, które samodzielnie dmuchają i pracują z gorącym szkłem. Wyjechała do Ohio, na jeden z najstarszych programów szkła w Kent State University w Stanach Zjednoczonych, gdzie nie tylko studiowała, ale i sama zaczęła uczyć – mając 27 lat. Po drodze były stypendia w Nowym Jorku, wystawa na największej światowej konferencji szkła w USA, Glass Art Society oraz obiekty, które trafiły na paryski pokaz Magdy Butrym.

Dziś rozmawiamy w Polsce, bo Filomena czeka na wizę, której może nie dostać. Cały jej dobytek, wszystkie dzieła, zostały po drugiej stronie oceanu. Dlaczego w Polsce kobiet niemal nie dopuszcza się do gorącego szkła? Jak to jest regulować swój układ nerwowy żywiołem, przy którym liczą się milisekundy, a chwila wahania potrafi przekreślić całą pracę? Co wydarzyło się w latach 60. w Toledo, że Ameryka stała się kolebką szkła? Czym tamtejsza uczelniana „krytyka" różni się od polskiego przeglądu? I dlaczego ktoś, kto tak młodo osiągnął tak wiele, niemal codziennie mierzy się z pokusą rezygnacji? Opowieść o materiale, który trzeba czuć dłońmi i o kraju, do którego powrót wciąż pozostaje niepewny.

Podcastu „Emigranci” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.

Trzy języki urzędowe, 19 dzielnic z własnymi prawami i miasto, które za symbol obrało sobie sikającego chłopca. Bruksela tylko z pozoru jest urzędniczą stolicą Europy – pod spodem kryje się surrealizm, architektoniczna różnorodność i historia, o której długo nie wypadało głośno mówić. Gościnią nowego odcinka „Emigrantów” jest Grażyna Plebanek – pisarka, felietonistka i scenarzystka, autorka bestsellerowych powieści oraz subiektywnego przewodnika „Bruksela. Zwierzęcość w mieście”, w którym sportretowała swoje przybrane miasto. Jako Warszawianka Grażyna Plebanek najpierw z ciekawości wyjechała do Sztokholmu, a od 2005 roku mieszka w Brukseli.
Rozmawiamy o belgijskim luzie i autoironii, przez które po powrocie do Warszawy czuje nagłą presję, żeby pomalować paznokcie. O tym, dlaczego Belgijki zostają przy nazwiskach panieńskich i nie znają presji dotyczącej wyglądu. Ale też o drugiej, trudniejszej stronie: o królu Leopoldzie II, przedstawianym jako filantrop, a odpowiedzialnym za brutalną kolonizację, czy o rzece, którą kazał ukryć pod miastem. Czy Bruksela to jej miłość od pierwszego wejrzenia? Czy po dwudziestu latach wciąż potrafi irytować? Czym jest „drobna przemocowość w uprzejmości”? Dlaczego głosowanie jest tam obowiązkowe i z jakimi problemami boryka się port w Antwerpii?
Podcastu „Emigranci” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.

Kiedy Maks i Hania Sawiccy, architekci tworzący duet INAINN, przeprowadzili się do Ålesund, właściciel pierwszego sklepu, jaki tam zaprojektowali, powiedział im wprost: w Norwegii sukces zaczyna się od momentu, w którym Norweg ci zaufa. Reszta to praca. Przez kilkanaście lat zdążyli to zaufanie zdobyć – i zobaczyć, że Norwegia z folderu i ta prawdziwa to nie zawsze ten sam kraj.
Norwegia od lat znajduje się w czołówce krajów, w których żyje się najlepiej. Wysokie zarobki, państwo opiekuńcze, święty work-life balance, fiordy i poczucie bezpieczeństwa. Hania i Maks wiedzą, że to wszystko prawda. Ale wiedzą też, co kryje się pod podszewką tej pocztówki.
W naszej rozmowie schodzimy z poziomu rankingów na poziom codzienności. Mówimy o mørketidsdepresjon, depresji okresu mroku, i o tym, jak koselig – pojęcie, którego nie da się przetłumaczyć jednym słowem – staje się tarczą przed ciemnością. O tym, dlaczego studenci pierwszego semestru architektury są wysyłani do lasu, w którym po prostu muszą przeżyć. O odkryciu złoża Ekofisk w 1969 roku, które z dnia na dzień zmieniło ten kraj, o koronie tracącej wartość, o prawie Jante oraz o tym, że zawody w spawaniu mogą być tu wydarzeniem towarzyskim, a najlepsze sushi w Japonii powstaje z norweskiego łososia.
Podcastu „Emigranci” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.