Gutral Gada

Po co to wszystko? 

Po co pracujemy ponad siły, gonimy za kolejnymi celami, porównujemy się z innymi i nieustannie próbujemy być „wystarczający”? Przyglądam się w tym odcinku kulturze produktywności, presji sukcesu i pytaniu, które wielu z nas zadaje sobie w momentach zmęczenia: jaki jest sens tego wszystkiego?

Usłyszysz o pułapkach kultury „wiecznego działania”, FOMO, społecznej gloryfikacji przepracowania oraz o tym, dlaczego nasza wartość nie powinna zależeć wyłącznie od osiągnięć. To odcinek o poczuciu sensu – czym jest, dlaczego ma tak ogromne znaczenie dla zdrowia psychicznego, odporności na stres i jakości życia oraz dlaczego nie da się go znaleźć w gotowej recepturze czy poradniku. Sens nie jest miejscem, do którego docieramy. Jest procesem. Tak, wiem, jak to brzmi, ale… posłuchaj sam_a. 

To jak myślicie, po co to wszystko?

Partnerem odcinka jest @tauron_pe, który sens widzi w zielonej transformacji - z poszanowaniem tradycji, adaptacją do wyzwań współczesności. Sprawdźcie koniecznie nasze wcześniejsze partnerskie odcinki: o adaptacji, solostalgii i lęku przed zmianą. Nie pożałujecie #reklama.

Napiwki za ten odcinek przyjmuję w subach, lajkach i na Patronite ;) 

Montaż: Eugeniusz Karlov

Literatura: 
Akbari, M., Seydavi, M., Palmieri, S., Mansueto, G., Caselli, G., & Spada, M. M. (2021). Fear of missing out (FoMO) and internet use: A comprehensive systematic review and meta-analysis. Journal of Behavioral Addictions, 10(4), 879-900.

Baumeister R. F. (1991). Meanings of Life. New York, NY: Guilford Press.

Corbella, G., Pierobon, A., & Maffoni, M. (2025). What is life worth living for? A systematic review on meaning in life and meaning in work as protective factors for healthcare professionals' wellbeing. Health psychology report, 13(2), 111–132. https://doi.org/10.5114/hpr/199541

Routledge, C., & FioRito, T. A. (2021). Why Meaning in Life Matters for Societal Flourishing. Frontiers in psychology, 11, 601899. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.601899

Trzebinski J., Cabanski M., Czarnecka J. Z. (2020). Reaction to the COVID-19 pandemic: the influence of meaning in life, life satisfaction, and assumptions on world orderliness and positivity. J. Loss Trauma 25, 544–557. 10.1080/15325024.2020.1765098

Yang, Z., Williams, S. D., Beldzik, E., Anakwe, S., Schimmelpfennig, E., & Lewis, L. D. (2025). Attentional failures after sleep deprivation are locked to joint neurovascular, pupil and cerebrospinal fluid flow dynamics. Nature neuroscience, 28(12), 2526–2536. https://doi.org/10.1038/s41593-025-02098-8

Władza – czy każdy jej świadomie pragnie? I co dzieje się z ludźmi, którzy ją mają – czy liderzy mają władzę i kto dziś w zasadzie ją posiada? A może do pewnego stopnia każdy z nas? Czy władza psuje ludzi a może Ci już z lekka nadpsuci ciągną ku władzy. I czym w zasadzie ona jest. Temat, którego najpewniej wielu i wiele z Was się nie spodziewało w podcaście psychoedukacyjnym, ale tak, tak i takiej tematyce przygląda się psychologia. Chociaż, przyznam szczerze, że nie przyglądałam się jej dostatecznie bacznie ja, dlatego do studia zaprosiłam moją i Waszą dzisiejszą gościnię, prof. dr hab. Aleksandrę Cisłak-Wójcik, prorektorka ds. nauki Uniwersytetu SWPS, Związana z Instytutem Psychologii i Centrum Badań nad Relacjami Społecznymi, która władzą zajmuje się od strony naukowej.

Realizacja tego podcastu nie byłaby możliwa gdyby nie wsparcie Patronów i Patronek, bo w dużej mierze to oni trzymają finansową władzę nad produkcją tego podcastu, a są władcami miłościwymi i dobrymi, co doceniam niezwykle szczerze, zatem moi kochani Patroni i Patronki, całusy namiętne ślę w mikrofon wprost do uszu Waszych, a wszystkich zapraszam do wysłuchania tego odcinka.

Montaż: Eugeniusz Karlov

To jak to jest z tymi telefonami?

W tym odcinku dowiesz się:

- czy smartfon jest tak straszny jak go malują?
- ⁠czym jest higiena cyfrowa?
- ⁠co mówią wyniki badań i jak dalekie jest to od medialnej narracji?

Zapraszam do słuchania!

Gość:
dr Maksymilian Bielecki - Psycholog poznawczy, metodolog i statystyk. Współzałożyciel Obserwatorium Praktyk Medialnych oraz Otwartej Pracowni Sztucznej Inteligencji na Uniwersytecie SWPS. Autor kilkudziesięciu publikacji w międzynarodowych czasopismach naukowych z zakresu psychologii poznawczej, psychopatologii i zdrowia somatycznego. W przygotowywanych przez siebie raportach i ekspertyzach łączy perspektywę badań psychologicznych z analizą praktyk technologicznych (m.in. dla Instytutu Badań Edukacyjnych). Ma wieloletnie doświadczenie w planowaniu i realizacji projektów B+R na styku psychologii i nowych technologii. Doświadczony popularyzator nauki i ekspert medialny.

Montaż: Eugeniusz Karlov

Świat zmienia się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej, a jedną z kluczowych kompetencji staje się zdolność do adaptacji.

W tym odcinku rozmawiamy o tym:
– czym jest adaptacyjność i jak ją rozumieć w praktyce?
– dlaczego elastyczność psychiczna staje się kluczową umiejętnością?
– jak radzić sobie z niepewnością i dynamicznymi zmianami?
– czy adaptacja oznacza ciągłe dostosowywanie się, czy świadome wybory

Punktem odniesienia są również wyzwania związane ze zmianami klimatu oraz procesem zielonej transformacji, które wpływają na rynek pracy, organizację życia społecznego i nasze codzienne wybory. Jeżeli zerkniecie na poprzednie odcinki, poznacie perspektywę społeczną i perspektywę zdrowia tych przemian. Tym razem zastanawiamy się, jak radzimy sobie z niepewnością i przyspieszającymi zmianami technologicznymi oraz jakie postawy psychologiczne pomagają zachować równowagę w dynamicznej rzeczywistości. Rozmawiamy o tym, czy adaptacja oznacza nieustanne dostosowywanie się do nowych warunków, czy raczej umiejętność świadomego reagowania na zmiany i wybierania rozwiązań zgodnych z wartościami.

[reklama] Do podjęcia tego tematu zainspirowała mnie marka TAURON, która na zieloną transformację patrzy jako proces wymagający właśnie świadomej adaptacji. Bo dziś nie chodzi już tylko o to, żeby nadążać za zmianą, ale żeby umieć na nią reagować w zgodzie ze sobą. W świecie transformacji - także energetycznej - elastyczność to nie opcja, tylko konieczność. A może właśnie szansa?

Na te i wiele innych pytań odpowie Marta Szydłowska, psycholożka, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, superwizorka.

Dodatkowego komentarza w odcinku udzieliła psycholożka Daria Abramowicz.

Montaż: Eugeniusz Karlov

Czym jest solastalgia i dlaczego coraz więcej osób jej doświadcza?

To pojęcie opisujące szczególny rodzaj tęsknoty - uczucie straty związane z miejscem, które wciąż istnieje, ale przestało być takie, jakie pamiętamy. W tym odcinku podcastu przyglądamy się temu zjawisku z perspektywy psychologicznej, zwłaszcza w kontekście zmian klimatu i przekształceń środowiska naturalnego.

Rozmawiamy o emocjach, które pojawiają się, gdy zmienia się krajobraz naszego dzieciństwa, gdy znikają znane ekosystemy, a miejsca ważne dla naszej tożsamości ulegają degradacji lub przekształceniu. Solastalgia może być doświadczeniem coraz powszechniejszym w świecie, w którym skutki kryzysu klimatycznego oraz działania związane z zieloną transformacją wpływają na przestrzeń, w której żyjemy.

Zastanawiamy się:
– czym jest solastalgia i skąd się bierze?
– dlaczego relacja z miejscem jest tak ważna dla naszej tożsamości?
– jak zmiany środowiska wpływają na nasze emocje i poczucie zakorzenienia?
– jak radzić sobie z poczuciem straty i budować nowe więzi z miejscem?

Bo czasem największym wyzwaniem nie jest sama zmiana, tylko to, co ona robi z naszym zakorzenieniem.

[reklama] Cieszę się, że partnerem tego odcinka jest TAURON, bo to marka, która rozumie, że zmiana, szczególnie ta związana z transformacją energetyczną i regionami, które od niej zależą, nie dzieje się z dnia na dzień. To proces, który wymaga czasu, uważności i szacunku do tego, co było wcześniej.

O tym rozmawiam dr Magdaleną Budziszewską - naukowo zajmuje się analizą narracji, metodami jakościowymi w psychologii, emocjami, tożsamością i rozwojem w biegu życia. Prowadziła badania m.in. z zakresu psychologii rodzin, tożsamości społecznej, psychologii szkolnej i edukacji ekologicznej. Współzałożycielka inicjatywy UW dla Klimatu. Współredaktorka podręcznika do edukacji klimatycznej: Klimatyczne ABC.

Montaż: Eugeniusz Karlov