Kultura na weekend

W nowym odcinku wideokastu „Kultura na weekend” Bartek Chaciński i Piotr Sarzyński goszczą w studiu prezesa Izby Architektów RP. Piotr Fokczyński opowiada o tym, w jakiej kondycji jest dziś polska architektura i jakie wyzwania stoją przed architektami.

Punktem wyjścia jest zakończony niedawno Kongres Architektury oraz dyskusja o tym, jak powinna wyglądać współczesna architektura polska: czy architektura musi być „ładna”? Kto decyduje o estetyce miast i dlaczego edukacja architektoniczna jest dziś tak ważna? Rozmawiamy również o sporach wokół budynków uznawanych za kontrowersyjne, takich jak szkoła „Tysiąclatka” przy ul. Emilii Plater w Warszawie, która zostanie wpisana listę zabytków. Czym właściwie jest zabytek dla nas, użytkowników i odbiorców architektury?

W rozmowie ponadto: partycypacja społeczna w projektowaniu miast oraz nowa polityka bezpieczeństwa i architektura obronnościowa.

Przytaczamy też przykłady najbardziej kontrowersyjnych realizacji ostatnich lat: jak dziś wygląda Pobierowo, w którym został zbudowany Hotel Gołębiewski? Dlaczego pałac w Stobnicy budzi tyle emocji? Gdzie kończy się odwaga projektowa, a zaczyna chaos i patodeweloperka? To rozmowa o emocjach, przestrzeni i o tym, jak wygląda współczesna architektura w Polsce.

W nowym odcinku wideokastu „Kultura na weekend” Janusz Wróblewski i reżyser Marcin Borchardt, twórca takich dokumentów jak „Beksińscy. Album wideofoniczny” oraz „Tony Halik. Tu byłem”. Rozmawiamy o tym, jak powstaje film dokumentalny, który potrafi ożywić archiwum filmowe i zamienić je w uniwersalną opowieść o sztuce i wolności.

Głównym tematem jest awangarda polska i jej najwybitniejsi przedstawiciele: Franciszka oraz Stefan Themerson, o których Marcin Borchardt nakręcił swój najnowszy film „Moi Themersonowie”. Reżyser analizuje ich nowo odnaleziony film eksperymentalny z lat 30. pt. „Europa”, stawiając ich w jednym rzędzie z takimi postaciami jak Salvador Dalí czy Luis Buñuel, autor przełomowego dzieła sztuki awangardowej „Pies andaluzyjski”.

Dowiecie się, dlaczego malarstwo Franciszki Themerson jest dla gościa równie poruszające co prace, które stworzyli Lucian Freud i Francis Bacon, oraz jak wyglądało ich życie po drugiej wojnie światowej w Londynie i Paryżu. To tam prowadzili wydawnictwo Gaberbocchus Press, publikując takie tytuły jak „Król Ubu” czy „Wykład profesora Mmaa”, książka, o której sam Bertrand Russell pisał, że jest równie istotna co „1984” George’a Orwella czy „Nowy wspaniały świat” Aldousa Huxleya.

W rozmowie poruszamy także wątki historyczne, takie jak II wojna światowa, modernizm w sztuce oraz emigracja Polaków. Marcin Borchardt zdradza, jak dziś, korzystając z nowych technologii, można na nowo interpretować polski film sprzed dekad. Na koniec pytamy, jakie są jego plany filmowe i dlaczego dokument to dla niego nieustanne odkrywanie nieznanego.

Dowiesz się z tego odcinka:
– Jak reżyser filmu „Moi Themersonowie” pracuje z archiwalną taśmą, by zamienić stare dokumenty w emocjonujące, nowoczesne kino?
– Co sprawiło, że Bertrand Russell zachwycił się polską prozą i porównywał ją do najważniejszych antyutopii Orwella i Huxleya?
– Czy polski eksperyment filmowy z lat 30. był bardziej rewolucyjny od zachodnich klasyków?

Oś czasu:
00:00 – Najciekawsze fragmenty
00:09:26 – „Europa”: Filmy Themersonów na tle zachodniej awangardy
00:15:40 – Malarstwo Franciszki w zestawieniu z Baconem i Freudem
00:21:12 – Gaberbocchus Press i wydawanie „Króla Ubu”
00:31:00 – Jasia Reichardt: przewodniczka po Themersonach
00:45:50 – Co łączy Beksińskich, Halika i Themersonów?

Gościnią nowego odcinka wideokastu „Kultura na weekend” jest autorka i kompozytorka Daria ze Śląska. Artystka opowiada o swojej nowej płycie „Halo, co jest grane”, trzeciej, która ukazuje się po albumach „Tu była” oraz „Na południu bez zmian”.
To rozmowa o pisaniu piosenek, codzienności i emocjach, które trafiają do tekstów. Daria opowiada, dlaczego porzuciła siatkówkę dla muzyki, jak zaczynała nagrywać w domu i czym dziś jest dla niej muzyka popularna. Mówi też o swoich inspiracjach – od Alicii Keys po polski rap, który, jak przyznaje, nauczył ją pewnej poetyckości.
W rozmowie pojawia się także temat pracy nad tekstami, notowania myśli w zeszytach i tworzenia tego, co można nazwać: „poranne strony”. Artystka zdradza również kulisy współpracy przy projekcie Voo Voo „Dźwięczność” oraz opowiada o pracy z Wojtkiem Waglewskim i Fiszem.
Rozmawiamy też o sukcesach, nominacjach takich jak Paszport Polityki i wygranym Fryderyku, a przede wszystkim o tym, jak powstają piosenki, które trafiają do ludzi szukających w muzyce prawdziwych emocji.
Premiera albumu „Halo, co jest grane” już 15.05, a koncert premierowy 19.05 w warszawskiej Stodole.

Dlaczego jedni pokochali Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, a inni od początku je krytykują? W nowym odcinku wideokastu „Kultura na weekend”, dziennikarz tygodnika POLITYKA, Piotr Sarzyński (w roli gościnnego prowadzącego) rozmawia z jurorkami Nagrody Architektonicznej „Polityki” - Ewa Porębska i Anna Cymer - o tym, skąd biorą się silne emocje wokół architektury?

Czy emocje w architekturze są czymś naturalnym, czy może świadomie wywoływanym efektem pracy projektantów? Punktem wyjścia jest skandal wokół MSN, ale rozmowa szybko rozszerza się na szerszy kontekst: rozmawiamy o sztuce politycznej a także o tym, jak wyglądają protesty architektoniczne i dlaczego niektóre budynki z czasem zmieniają swoją ocenę w naszych oczach?
Wracamy do przykładów z historii: od sporów wokół wieży Eiffla i Centrum Pompidou, po polskie realizacje, m.in. Solpol (Wrocław) czy niejednoznaczny odbiór Pałacu Kultury i Nauki. Dlaczego to, co kiedyś budziło sprzeciw, dziś staje się ikoną lub obiektem nostalgii?
Nasza rozmowa to dyskusja o gustach, pamięci i o tym, kto naprawdę decyduje o tym, jak wyglądają nasze miasta - eksperci czy społeczeństwo?

Tygodnik Polityka patronuje Kongresowi Architektury Polskiej.Szczegóły imprezy: kongresarchitekturypolskiej.pl.

W nowym odcinku wideokastu „Kultura na weekend” gościnią Bartka Chacińskiego jest Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Jednym z głównych tematów rozmowy jest długo wyczekiwana ustawa o zabezpieczeniu socjalnym artystek i artystów – projekt, który przez lata tkwił w zawieszeniu. Jakie są dziś realne szanse na jego wdrożenie i kogo on obejmie?

Czy polscy artyści mogą liczyć na systemowe wsparcie i kto właściwie odpowie na pytanie: kim jest artysta, który to wsparcie otrzyma? Czy w tej definicji zmieszczą się także influencerzy, a może ustawa obejmie wyłącznie tych, którym – jak mówi ministra – „powinęła się noga”? Rozmawiamy o tym, dlaczego kultura to podstawa i jak państwo chce regulować pracę twórczą.

Zastanawiamy się także, jak dziś wygląda rynek książki w Polsce i dlaczego ministerstwo szykuje się do kolejnych zmian (tzw. ustawa o rynku książki) – polska literatura, ze szczególnym uwzględnieniem twórców i małych księgarń, ma na tym tylko zyskać. Czy jednolita cena książki pomoże rynkowi?

W odcinku pojawia się również wątek z ostatnich dni: Kanye West zapowiedział koncert w Polsce, który został ostatecznie odwołany. Jakie stanowisko zajęła ministra w tej sprawie? W rozmowie również kwestie międzynarodowe: jak wygląda współpraca kulturalna między Polską a Francją i czy ucichną kontrowersje wokół Biennale 2026?