Kultura na weekend

W najnowszym odcinku wideokastu „Kultura na weekend” dziennikarze „Polityki” Bartek Chaciński i Aneta Kyzioł prześwietlają jedno z najbardziej wyczekiwanych wydarzeń artystycznych roku. Nowy sześcioodcinkowy serial „Lalka” Netflixa, za który odpowiada reżyser Paweł Maślona oraz scenarzyści Jagoda Dutkiewicz i Paweł Demirski, to bezkompromisowa próba zderzenia XIX-wiecznego kanonu ze współczesną wrażliwością. Czy „Lalka” Bolesława Prusa w wydaniu streamingowego giganta obroni się przed zarzutami o zbyt radykalne przepisanie klasyki?

Aneta Kyzioł dzieli się unikalną relacją z wizyty na planie zdjęciowym. Zrekonstruowana Warszawa pod carskim zaborem, dwujęzyczne szyldy pisane cyrylicą oraz dorożkarski paraliż stolicy pokazują duszną atmosferę tamtej epoki.

Ujawniamy też zakulisowe smaczki: zaciętą walkę z równoległą ekranizacją o deficytowych woźniców konnych oraz pracę, jaką wykonała wybitna kostiumografka Dorota Roqueplo, sprowadzając z Paryża autentyczną jedwabną taftę tkaną w 1870 r.

Usłyszycie także wypowiedzi gwiazd z planu. Tomasz Schuchardt tłumaczy, dlaczego jego Stanisław Wokulski to nie współczesny „stalker”, lecz szczery i tragiczny romantyk, a także z uśmiechem ostrzega maturzystów przed dosłownym czerpaniem wiedzy z serialu. Z kolei Dariusz Chojnacki zdradza, jak odmłodzony Ignacy Rzecki staje się pierwszoplanowym narratorem zupełnie nowej opowieści.

Zobacz, jak „Lalka” Netflixa, w której jako Izabela Łęcka występuje Sandra Drzymalska, redefiniuje polskie seriale kostiumowe i diagnozuje mechanizmy polskiego kapitalizmu.

Czego dowiesz się z odcinka?
1. Dlaczego Tomasz Schuchardt broni romantyzmu Wokulskiego, odrzuca łatkę stalkera i ostrzega maturzystów przed serialem?
2. W jaki sposób Paweł Maślona zmienił początek i finał powieści, oddając całą narrację w ręce młodszego Ignacego Rzeckiego?
3. Jak wyglądała walka o woźniców dorożek na mroźnym planie w Warszawie?

W nowym odcinku wideokastu „Kultura na weekend” Bartek Chaciński rozmawia z Radzimirem Dębskim, znanym jako Jimek – kompozytorem, dyrygentem i producentem, który od ponad dekady łączy świat muzyki klasycznej z polskim hip-hopem. Punktem wyjścia jest koncert, który odbędzie się na warszawskim Bemowie 12 września, a ma być wielkim finałem tego rozdziału jego artystycznej drogi. Na scenie spotkają się legendy polskiego rapu, m.in. O.S.T.R., Pezet, Łona, Sokół, Eldo, Abradab, Molesta Evenement i Wzgórze Ya-Pa 3.
Jimek opowiada, jak fascynacja hip-hopem pomogła mu odkryć muzykę na nowo i dlaczego samplowanie było dla niego lekcją kompozycji. Wraca do początków projektu „Jimek Orkiestra”, wspomina pracę z najważniejszymi postaciami polskiej sceny i zdradza kulisy powstawania nowej płyty „Etiudy na pianino, sampler, orkiestrę i kolegów”. Jak brzmi muzyka powstająca z samplowania własnej orkiestry? I dlaczego na płycie celowo zostawiono błędy, szumy, trzaski i niedoskonałości?
Nasza rozmowa jest także diagnozą współczesnego rynku muzycznego. Jimek buntuje się przeciwko muzyce podporządkowanej algorytmom, krótkim formatom, TikTokowi, autotune’owi i coraz bardziej wygładzonej produkcji. W kontrze stawia żywego człowieka, improwizację i muzykę, której nie da się łatwo sprowadzić do kilku sekund.
Pojawiają się również wspomnienia z pracy w Stanach Zjednoczonych: od BET Awards i Halftime Show po spotkania ze Snoop Doggiem, Stevie’em Wonderem czy Kuruptem. Jiimek opowiada, jak polski hip-hop trafił na największe światowe sceny i co działo się za kulisami tych występów.
To rozmowa o historii polskiego hip-hopu, muzyce symfonicznej, samplowaniu, algorytmach i artystycznym buncie, ale przede wszystkim o tym, co się dzieje, gdy muzycy z różnych światów naprawdę zaczynają ze sobą grać.

Czego dowiesz się z odcinka:
1. Jak Jimek połączył orkiestrę symfoniczną z polskim hip-hopem i dlaczego koncert na Bemowie ma być finałem trwającej ponad dekadę pracy nad tym projektem?
2. Jak powstawała płyta „ETIUDY”: od samplowania własnej orkiestry po świadome pozostawianie błędów, trzasków i niedoskonałości.
3. Jak wyglądała praca Jimka z legendami hip-hopu w Polsce i USA: O.S.T.R., Pezet, Łona, Snoop Dogg, Stevie Wonder i występ na Halftime Show.

W nowym odcinku wideokastu „Kultura na weekend” Janusz Wróblewski gości twórców serialowego fenomenu, który podbił serca widzów – to reżyser Maciej Buchwald oraz scenarzysta Jakub Rużyłło. Spotykamy się przy okazji premiery 3. sezonu „1670” na platformie Netflix, czyli kontynuacji losów mieszkańców Adamczychy. Serial zyskał już status socjologicznego fenomenu.

Zaczynamy od kulisów powstania niezwykłej wystawy „Panorama 1670” we wrocławskiej Hali Stulecia. Twórcy z humorem przyznają, że choć dzieło 12 malarzy jest o 1670 mm dłuższe od Panoramy Racławickiej, to oryginał wciąż jest lepszy. Goście odsłaniają także „efekt 1670”: od ogromnego wzrostu turystyki w skansenie w Kolbuszowej, gdzie kręcono serial, po fanów tatuujących sobie cytaty z tej produkcji czy wizerunki ulubionych postaci.

W nowej serii kluczowe są dyscyplina i dojrzałość. Jakub Rużyłło tłumaczy, że pisząc scenariusz, szukał złotego środka między skeczową formą pierwszego sezonu a fabularnym rozwinięciem drugiego. Reżyserzy Maciej Buchwald i Kordian Kądziela postawili na bardziej przemyślane środki wyrazu, nie bojąc się odważnych nawiązań wizualnych do „Odysei kosmicznej” Kubricka czy estetyki Jorgosa Lantimosa.

Nie brakuje szczerych wyznań o ewolucji bohaterów. Bartłomiej Topa jako Jan Paweł Adamczewski musi tym razem zmierzyć się z głębokim kryzysem tożsamości, podobnie jak Bogdan (Dobromir Dymecki), który z sezonu na sezon ewoluuje, chowając swoją dojmującą samotność pod maską huzara. Z bólem serca wspominają też o „wymazaniu gumką” romantycznego wątku Marcina (Jędrzej Hycnar), co oddaje mroczną naturę świata, w którym happy endy bywają niemoralne.

Ważnym wątkiem jest demitologizacja polskiej historii. W tej błyskotliwej analizie Jan Długosz, jako pierwszy spin doktor sarmatyzmu, spotyka się na jednym ideologicznym froncie z Jordanem Petersonem, którego słynna zasada „sprzątania pokoju” zostaje w serialu cynicznie przerobiona na nowoczesny coaching, mający skutecznie spacyfikować każdy bunt chłopski. To opowieść o tym, jak polski humor pozwala nam przejrzeć się w „krzywym zwierciadle”. Inne tematy, które poruszamy: rozbiory Polski czy narodowa megalomania. A co poza Adamczychą? Między innymi komedia Maćka Buchwalda w Teatrze Starym w Krakowie.

To historia o pasji tworzenia, odpowiedzialności wobec fanów i o tym, że Jan Paweł wciąż nie porzucił marzenia, by zostać królem Polski.

Dowiesz się z tego odcinka:
1. Dlaczego trzeci sezon to wizualna „pyszność” z nutką Kubricka.
2. Czy Jan Długosz i Jordan Peterson to sarmaccy mistrzowie coachingu.
3. Jak serial dekonstruuje mity narodowe i kpi ze współczesnych teorii.

Roman Polański – wybitny reżyser i jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci światowego kina. Czy można oddzielić twórcę od jego biografii? Jak doświadczenia II wojny światowej wpłynęły na jego życie i filmy? W nowym odcinku „Kultury na weekend” Janusz Wróblewski i jego gość prof. Tadeusz Lubelski – jeden z najwybitniejszych polskich filmoznawców – rozmawiają o niezwykłej książce „Roman Polański. Nie biec, iść”. Publikacja odsłania nieznane świadectwa wojenne Romana Polańskiego i jego ojca Ryszarda.

Czy należy bojkotować artystę ze względu na jego życie prywatne? Jak czytać dziś twórczość autora „Dziecka Rosemary”, „Lokatora”, „Pianisty” czy „Wstrętu”? Czy biografia pomaga lepiej zrozumieć jego filmy?

Profesor Lubelski opowiada o dramatycznych losach rodziny Polańskich podczas okupacji, listach ojca odnalezionych po latach, wojennych traumach, które odcisnęły piętno na życiu reżysera, a także osobistych wspomnieniach związanych z ojcem Romana Polańskiego, który był jego sąsiadem w powojennym Krakowie. To rozmowa o historii, pamięci, moralności i kinie. Oraz o tym, czy dzieło można oddzielić od człowieka, który je stworzył.

Czego dowiesz się z odcinka:
1. Czy bojkot Romana Polańskiego jest uzasadniony i jak na ten spór patrzy prof. Tadeusz Lubelski?
2. Jakie nieznane historie o wojennych losach Romana Polańskiego i jego ojca ujawnia książka „Nie biec, iść”?
3. W jaki sposób doświadczenia okupacji wpłynęły na twórczość autora „Dziecka Rosemary”, „Lokatora” i „Pianisty”?

W nowym odcinku wideokastu „Kultura na weekend” Bartek Chaciński gości dwóch wybitnych przedstawicieli współczesnej sceny muzycznej: perkusistę i producenta Huberta Zemlera oraz saksofonistę Piotra Chęckiego. Pretekst: festiwal Nowe Horyzonty we Wrocławiu. Muzycy prezentują tu swoje najnowsze projekty: od interpretacji kultowych soundtracków po futurystyczne wizje jazzu.

Zaczynamy od głośnej debaty nad „podsiadłoizacją”, którą wywołał tekst o kondycji, w jakiej znalazł się młody polski jazz. Goście zastanawiają się, czy sukcesy, jakie odnoszą Dawid Podsiadło czy Hania Rani, faktycznie wymuszają na muzykach konformizm.

Czy improwizacja jazzowa w czasach kapitalizmu to wciąż „muzyka wolności”, czy już tylko sprawny marketing? Hubert Zemler (znany z formacji Opla) odsłania kulisy performatywnego projektu Muzyka z Twin Peaks. Opowiada, jak uniknąć kiczu, mierząc się z legendą, którą stworzyli David Lynch i Angelo Badalamenti. Dowiemy się, dlaczego syntezatory DX7 Yamaha są tu kluczowe, i jak odtworzyć ikoniczne solówki saksofonowe, które w oryginale brzmią niczym „żywe sample”.

Z kolei Piotr Chęcki (członek Nene Heroin) dzieli się doświadczeniami z pracy nad autorską muzyką do filmu i opowiada o swoich mistrzach. W rozmowie wracają wielkie nazwiska kina: Stanley Kubrick i jego wizjonerska „Odyseja kosmiczna 2001”, Quentin Tarantino, Ennio Morricone. Pojawia się też wątek muzyki klasycznej w popkulturze: od instrumentu viola da gamba, który spopularyzował Jordi Savall, po dreszczowiec, jaki w filmach Lyncha stworzył Krzysztof Penderecki.

Ważnym punktem dyskusji jest AI w muzyce. Jak na cyfrową rewolucję zapatrują się twórcy? Piotr Chęcki opowiada o swojej najnowszej płycie „Ey Ay”, którą współtworzył m.in. perkusista Tymek Papior, a Hubert Zemler przywołuje literackie wizje, które snuł Stanisław Lem. Ta rozmowa to fascynująca podróż i soundtrack naszego życia, a muzyka na żywo pozostaje jedynym skutecznym antidotum na „ekranozę”.

Czego dowiesz się z odcinka:
1. Jaka jest kondycja polskiej sceny instrumentalnej i czy „podsiadłoizacja” realnie zmienia sposób, w jaki artyści budują swoje kariery?
2. Jak współcześni twórcy wchodzą w dialog z kinem i dlaczego kultowe ścieżki dźwiękowe wciąż stanowią tak silny punkt odniesienia?
3. Jakie zagrożenia i szanse niesie ze sobą rozwój sztucznej inteligencji w sztuce i dlaczego fizyczny kontakt z instrumentem i koncertowa energia stają się towarem deficytowym?

Oś czasu:
00:00 - Najlepsze fragmenty
02:47 - Debata o „podsiadłoizacji” polskiego jazzu
07:12 - „Polish Jazz” a rynek europejski
16:15 - Muzyka w kontekście festiwalu filmowego
21:13 - Twin Peaks: mierzenie się z legendą Lyncha
27:01 - Filmowy soundtrack marzeń i inspiracje kinem
35:54 - AI vs muzyka na żywo: przyszłość branży

Dowiedz się więcej na polityka.pl https://www.polityka.pl/

Obserwuj nas w mediach społecznościowych:
Facebook https://www.facebook.com/TygodnikPolityka
Instagram https://www.instagram.com/tygodnikpolityka
X https://x.com/Polityka_pl