Temat tygodnia

Chirurgia fantomowa albo leczenie manifestacją. Witamina C na raka, a wykałaczka na zawał. Szarlatani brylują wśród nas, a ich ofiar są zastępy. Na biurku prezydenta leży już nowela ustawy o Rzeczniku Praw Pacjenta (lex szarlatan), która miałaby ograniczyć pseudomedyczne i mocno dochodowe biznesy oparte na naiwności chorych czy po prostu rozpaczliwym szukaniu ratunku, gdzie się da. Na razie Pałac zdecydował się ugościć – ponoć przez pomyłkę – Jerzego Ziębę, jednego z najbardziej znanych promotorów terapii bez dowodów naukowych. Zięba straszył, że wejście w życie tych przepisów sprawi, że na rękach Karola Nawrockiego znajdzie się „krew setek tysięcy Polaków”.

W tym samym czasie, kiedy nowela szła przez parlament, w Łochowie, kilkadziesiąt kilometrów od Warszawy, leczono duchem kakao i zbiorową sesją skandowania, a także tańczono z wachlarzami i nabywano magnesy na zjawy. Była też prelekcja o truciźnie, która najpierw zaciska mikronaczynia między prawą i lewą półkulą, a potem pępek. A od zaciśniętego pępka to już wiadomo: inne choroby mają używanie. Skąd taka popularność i wzięcie szarlatanerii?

Karolina Lewicka rozmawia z Joanną Cieślą, reporterką „Polityki” i autorką „Podkastu psychologicznego”.

W najnowszym odcinku wideokastu „Temat tygodnia” Karolina Lewicka i Rafał Kalukin biorą pod lupę pierwszy rok urzędowania Karola Nawrockiego. Kalukin zauważa, że prezydent, który początkowo był zagadką, stał się „politycznym radykałem”, który w swoim radykalizmie jest wręcz do bólu przewidywalny.

Analizujemy, jak prezydent stał się tzw. wetomatem. Weto prezydenta jest dziś stosowane niemal seryjnie, co ułatwia grę, którą prowadzą polski rząd i Donald Tusk. Choć Nawrocki wygrał wybory, pokonując Rafała Trzaskowskiego, jego polityczny byt pozostaje nierozerwalnie związany z partią Prawo i Sprawiedliwość. Mimo narracji o „kandydacie obywatelskim” była to w istocie decyzja Jarosława Kaczyńskiego.

Sporo miejsca poświęcamy też specyficznemu rysowi osobowościowemu prezydenta. Dawny prezes IPN, szef instytucji, jaką jest Instytut Pamięci Narodowej, jawi się w analizie Kalukina jako postać, którą cechują silny narcyzm i niemal religijny mesjanizm. Przywołujemy wywiad rzekę z prof. Nowakiem, z którego wyłania się figura „wojownika” pozbawionego układu nerwowego, postrzegającego świat jako ring i pole nieustannej konfrontacji. Kalukin krytycznie ocenia też wpływ prezydenta na dyplomację, wspominając o odebraniu odznaczenia, jakim jest Order Orła Białego, Wołodymyrowi Zełenskiemu oraz o blokowaniu nominacji polskim ambasadorom.

Lewicka i Kalukin zastanawiają się również, czy Nawrocki to ostateczny koniec modelu, jaki reprezentowała dawna polska inteligencja. W przeciwieństwie do polityków, których formowały PRL i transformacja Polski, jak Aleksander Kwaśniewski czy Bronisław Komorowski, Nawrocki reprezentuje pokolenie 40-latków ukształtowanych przez nową polityczność i plemienną mentalność. Nawet Andrzej Duda zachowywał pewne inteligenckie pozostałości, których u Nawrockiego trudno się doszukać.

Na koniec o przyszłości: choć prezydent twardo licytuje, wetując choćby takie rozwiązania jak ustawa ws. SAFE, jego szanse na reelekcję w 2030 roku mogą stopnieć wraz ze słabnącym poparciem dla PiS.

Dowiesz się z tego odcinka:
1. Co o charakterze prezydentury mówi fakt, że Nawrocki postrzega rzeczywistość jako „ring” i pole nieustannej konfrontacji?
2. W jaki sposób osobowość Nawrockiego, nacechowana narcyzmem i mesjanizmem, wpływa na jego postrzeganie własnej sprawczości politycznej?
3. Dlaczego model prezydentury uprawiany przez Karola Nawrockiego jest uznawany za definitywny koniec ery prezydentów inteligentów?

W najnowszym odcinku wideokastu „Temat tygodnia” prof. Antoni Dudek o polityce PiS mówi bez taryfy ulgowej. Analizując skomplikowaną relację, jaką tworzą Morawiecki i Kaczyński, politolog zwraca uwagę, że prezes wyraźnie stracił wyczucie i popełnił błąd. Trwająca od miesięcy wojna w PiS przybiera na sile, a opinia publiczna z rosnącym niepokojem obserwuje, co się dzieje w PiS i do czego doprowadzi ten głęboki kryzys przywództwa. Czy to nieodwracalny rozłam w PiS i definitywnie kończy się epoka, w której Jarosław Kaczyński jednoosobowo dyktował warunki na opozycji? Pytanie o to, czy Morawiecki wyjdzie z PiS, przestało być wyłącznie spekulacją kuluarową – stało się faktem.

Wojna frakcji w PiS zatacza coraz szersze kręgi. W tle wyrasta potencjalna partia Morawieckiego i zaplecze eksperckie, czyli stowarzyszenie Rozwój Plus, oraz niezależne ruchy, które tworzą młodsi posłowie PiS. W tym samym czasie Mariusz Błaszczak wziął ostry kurs, zarzucając skrzydłu byłego premiera polityczną zdradę i zwrot w lewo.

Rozmawiamy też o prezydencie: czy zyska na tym konflikcie? Prof. Dudek twierdzi, że Karol Nawrocki może w krótkim czasie stać się beneficjentem sporu – jako ten, który pojednał prawicę. Jednak w dłuższej perspektywie tak wyostrzona wojna frakcji sprawia, że cała prawica w Polsce drży o wpływy, co potwierdzają kolejne sondaże wyborcze. Czy tradycyjny podział na PiS czy PO przechodzi właśnie do historii?

Omawiamy też dalekosiężne scenariusze na wybory parlamentarne 2027. Czy w nowym układzie sił wyobrażalna jest koalicja PiS–Konfederacja? Jak w tym wielogłosie odnajdują się Krzysztof Bosak i Sławomir Mentzen? Jakie wnioski z kryzysu rywali wyciąga obóz rządzący?

DOWIESZ SIĘ Z ODCINKA:
1. Dlaczego usunięcie Mateusza Morawieckiego było taktycznym błędem Jarosława Kaczyńskiego?
2. Jaką rolę w łagodzeniu tarć na prawicy może odegrać Karol Nawrocki i jak wpływa on na ucieczkę elektoratu?
3. Czy nowa inicjatywa polityczna po stronie opozycji trwale odmieni scenę polityczną przed wyborami 2027?

W ostatnich dniach zadajemy sobie pytanie: co się dzieje w PiS? Trwa starcie Kaczyński–Morawiecki. Czy możemy mówić, że to już ostateczny rozpad w PiS, a otwarta wojna w PiS trwa w najlepsze? Obserwowany dziś rozłam w PiS to nie jest zwykły spór, lecz bezpardonowa wojna frakcji, nad którą prezes partii wyraźnie traci kontrolę.

W najnowszym odcinku wideokastu „Temat tygodnia” Rafał Kalukin analizuje, jak na ten bezprecedensowy kryzys wpływa bezpośrednie starcie Kaczyński–Morawiecki. Choć Jarosław Kaczyński zakładał, że środowisko skupione wokół niego z czasem ulegnie rozproszeniu i kuluarowe spory ucichną, rzeczywistość okazała się zupełnie inna. Z każdym tygodniem Morawiecki w PiS udowadnia, że zbudował silną grupę, a jego stowarzyszenie Rozwój Plus wykazuje zaskakującą odporność na partyjne naciski z Nowogrodzkiej. Zaczyna się kluczowa walka o to, jak ostatecznie potoczy się rywalizacja Morawiecki kontra Kaczyński.

Co więcej, wewnątrz ugrupowania coraz mocniej zaznaczają swoją obecność tzw. maślarze, do których zaliczany jest m.in. Tobiasz Bocheński. Ci nowi, szukający niezależności posłowie PiS chcą mieć realny wpływ na decyzje, nie zadowalają się rolą statystów. Zastanawiamy się, jak te napięcia i rosnące przekonanie, że prezes to obecnie po prostu Kaczyński wściekły na niesubordynację swoich ludzi, przełożą się na długoterminowe sondaże wyborcze.

Czy dawny, powszechnie znany dylemat PiS czy KO odejdzie w zapomnienie na rzecz znacznie bardziej skomplikowanych układanek politycznych? Omawiamy potencjalne scenariusze na przyszłość: czy w jakiejkolwiek perspektywie realna jest koalicja PiS–Konfederacja, jak w tej niestabilnej sytuacji odnajduje się Krzysztof Bosak, co przyniosą wybory parlamentarne 2027. Czy wieloletnia historia PiS dobiega właśnie końca, a cała prawica w Polsce stoi przed koniecznością zdefiniowania swojej tożsamości całkowicie od nowa?

Czego dowiesz się z odcinka?
1. Dlaczego Jarosław Kaczyński stracił dotychczasowy monopol na wyznaczanie zasad wewnątrz własnej partii?
2. Jak pozycja frakcji Mateusza Morawieckiego oraz tzw. maślarze wpływają na wewnętrzną stabilność opozycji?
3. Czy po nadchodzących wyborach parlamentarnych możliwy jest trwały rozpad obecnego kształtu prawicy?

Czy rząd Donalda Tuska stoi u progu najpoważniejszego kryzysu przywództwa? Choć Przemysław Czarnek wieszczy, że to już koniec obecnej władzy, realne problemy gabinetu kryją się znacznie głębiej niż w sejmowej retoryce opozycji. W najnowszym odcinku analizujemy, w jakiej kondycji jest dziś premier Tusk i czy tocząca go polityczna samotność może doprowadzić do sytuacji, w której koalicja 15 października zacznie pękać w szwach. Czy bez dopływu świeżej energii i nowych pomysłów Koalicja Obywatelska utrzyma pozycję lidera, a szef rządu zdoła uciec z metaforycznej wieży, gdzie odciął się od partyjnych dołów?

W rozmowie zastanawiamy się, jaki Tusk stoi dziś na czele państwa. Z jednej strony to genialny polityk wiecowy i kampanijny, który bezbłędnie wyczuwa emocje tłumów. Z drugiej: wyraźnie unika żmudnego, codziennego administrowania i bezpośredniego kontaktu z partyjną bazą. Zastanawiamy się, dlaczego rządy Tuska coraz częściej wydają się reaktywne, a nie kreatywne. Jarosław Kaczyński potrafił w przeszłości zejść w cień, by zapewnić prawicy „efekt świeżości”, wysuwając na front postacie takie jak Mateusz Morawiecki czy Beata Szydło. W obozie rządzącym władza i uwaga skupia się wyłącznie na jednej osobie. Co to oznacza w kontekście wyborów? Kto wygra wybory 2027?

Ważnym punktem dyskusji jest także to, jak szef rządu reaguje na zmieniające się nastroje społeczne. Rocznica rzezi wołyńskiej i emocjonalne wystąpienie premiera o budowie nowego pomnika ofiar pokazują, że gabinet próbuje neutralizować rosnące nastroje antyukraińskie. Czy to cyniczna gra na dwa fortepiany? Z jednej strony relacje polsko-ukraińskie są przedstawiane jako priorytet, z drugiej głaszcze się po głowie tych, u których narasta niechęć do Ukraińców. Ta taktyczna radykalizacja polityki ma ubiec ruchy prawicy, ale rodzi pytanie, czy kampania wyborcza nie zaczęła się zbyt wcześnie i bez jasnego programu pozytywnego.

Na koniec: scenariusze rekonstrukcji i personalnych roszad. Czy Magdalena Sobkowiak-Czarnecka włączy się do gry jako kandydatka na premierkę, która mogłaby odciążyć lidera? Czy KO odważy się i zaproponuje własny program socjalny, by uspokoić nastroje społeczne?

Czego dowiesz się z odcinka:
1. Dlaczego Donald Tusk odcina się od partyjnego zaplecza i jakie niesie to ryzyko dla stabilności jego gabinetu?
2. Czy rocznica rzezi wołyńskiej i reakcja premiera na nastroje społeczne to elementy taktycznej gry rządu na dwa fortepiany?
3. Czy nowa twarz w fotelu premiera byłaby dla Koalicji Obywatelskiej szansą na świeże otwarcie przed wyborami?

Oś czasu:
00:00 - Najciekawsze fragmenty
01:25 - Czy Donald Tusk ma siłę, żeby poprowadzić koalicję 15 X do zwycięstwa?
08:13 - Izolacja lidera na szczycie
15:17 - Dlaczego Tusk przyjął rolę patriarchy?
22:55 - Tusk i nastroje antyukraińskie
27:20 - KO reaguje, ale nie kreuje działań politycznych
36:27 - Czy Donald Tusk nominuje na premierkę Magdalenę Sobkowiak-Czarnecką?