PB BRIEF

Amerykańska Rezerwa Federalna zdecyduje dziś o stopach procentowych. Dlaczego Fed obawia się kolejnej fali inflacji i co jego decyzja oznacza dla dolara, rynków i polskiej gospodarki? Tymczasem Niemcy szukają nowych sojuszy handlowych w Azji, Unia Europejska próbuje ograniczyć zależność od chińskich surowców, a rozmowy dyplomatyczne na Bliskim Wschodzie dają nadzieję na uspokojenie rynku ropy. Przyglądamy się także brytyjskiemu budżetowi, kondycji niemieckich konsumentów i wydarzeniom w Ukrainie. W kalendarium wracamy do Czarnego Poniedziałku z 1929 roku, a na zakończenie żegnamy Marka Dunina-Wąsowicza — dziennikarza, więźnia Stutthofu i niezwykłego świadka historii.

Izrael głosuje w wyborach, które mogą zmienić układ sił na Bliskim Wschodzie. Czy Benjamin Netanjahu utrzyma władzę? Przyglądamy się jego politycznym rywalom, zarzutom korupcyjnym, polskim korzeniom rodziny oraz demograficznemu wyzwaniu, przed którym stoi Izrael. Tymczasem w Pekinie trwa plenum Komunistycznej Partii Chin, a Europa próbuje wynegocjować lepsze warunki handlu z Państwem Środka. W Polsce szykują się zmiany podatkowe, za oceanem inwestorzy czekają na decyzję Fed, a rekordowo drogi diesel staje się problemem Donalda Trumpa przed wyborami do Kongresu.

Po niemal dwóch latach protestów studenci doprowadzili do politycznego przełomu w Serbii. Aleksandar Vučić przyznaje się do wyborczej porażki. Jak młodym Serbom udało się zorganizować ruch, który zmienił układ sił na Bałkanach, i co oznacza to dla relacji z Unią Europejską, Rosją i Chinami? Tymczasem napięcia na Bliskim Wschodzie podbijają ceny ropy i gazu, grożąc kolejną falą inflacji. Donald Tusk kończy wizytę w Azji, gdzie Polska poszukuje nowych możliwości współpracy gospodarczej. W dzisiejszym explainerze sprawdzamy, jak silnie polska gospodarka jest związana z Niemcami, dlaczego problemy niemieckiego przemysłu odczuwają polskie przedsiębiorstwa i czy ta zależność stopniowo słabnie. Przyglądamy się również spotkaniu europejskich ministrów obrony w Paryżu oraz politycznym decyzjom zapadającym w Pekinie.

W dzisiejszym PB Brief mówimy o:
sytuacji życiowej młodych Europejczyków: według danych Eurostatu za 2025 rok niemal połowa osób w wieku 18–34 lata mieszkała z co najmniej jednym z rodziców lub korzystała z ich dochodów. Prawie 37 proc. osób z tej grupy już pracowało w pełnym wymiarze czasu. Praca nie zabezpiecza zaspokojenia potrzeb, a głównym problemem są koszty związane z mieszkaniem;
gniazdownikach w Polsce: u nas około dwóch trzecich młodych pozostaje w gospodarstwie domowym rodziców. Polska pod tym względem plasuje się w czołówce UE obok Chorwacji, Słowacji, Włoch, Hiszpanii i Grecji, a także w piątce państw (obok Malty, Chorwacji, Cypru i Słowacji), w których ponad połowa młodych mieszkających z rodzicami pracuje na pełny etat;
postępującej depopulacji: na koniec lipca (za okres 12 miesięcy) liczba urodzeń spadła do poziomu 234,5 tys., co stanowi najniższy wynik od II wojny światowej. Liczba zgonów przekroczyła 408 tys., a ubytek naturalny wyniósł 107 tys. osób w ciągu roku. Dziś aktualizacja danych;
realizacji programu SAFE: rząd przedstawi informację o stopniu realizacji programu finansowania zbrojeń o wartości prawie 44 mld EUR. Opozycja w interpelacjach poselskich dopytuje o zagrożenia dla finansowania programu antydronowego SAN (kontrakt wart 15 mld zł netto) oraz płynność finansową spółki odpowiedzialnej za jego wdrożenie;
rynkowych konsekwencjach zjawiska super El Niño: fundusze inwestycyjne, w tym giełdowy fundusz hedgingowy Man Group, ostrzegają przed ryzykiem dla infrastruktury energetycznej oraz rynku metali i nawozów. Anthropocene Fixed Income Institute wskazuje na zagrożenia dla gospodarki obciążonej wysokim zadłużeniem i ryzykiem podwyżek stóp procentowych;
danych o sprzedaży detalicznej we wrześniu: sprzedaż wzrosła o 3,3 proc. r/r (wobec oczekiwań rynku na poziomie 3,6 proc.). Niższy wzrost sprzedaży wynikał ze spadku popytu na paliwa, który wyniósł prawie 10 proc. r/r. Po wyłączeniu paliw tempo wzrostu sprzedaży przyspieszyło do ok. 5,4 proc. r/r, napędzane sprzedażą samochodów (wzrost o 13 proc.) oraz mebli i sprzętu RTV/AGD (wzrost o prawie 11 proc.);
wypychaniu ludzi z rynku pracy przez AI: brytyjski Barclays planuje zlikwidować w tym roku około 5 tys. miejsc pracy (5 proc. ogólnego zatrudnienia), z czego 60 proc. zwolnień obejmie działy wsparcia, w tym programistów (1 tys. etatów już zlikwidowano). Celem jest obniżenie kosztów i poprawa rentowności poprzez wdrożenie AI;
wzroście rentowności francuskich obligacji skarbowych: rentowność 10-letnich obligacji Francji wzrosła do 5,07 proc. (najwyższy poziom od 24 lat) w odpowiedzi na protesty społeczne i problemy budżetowe. Niektórzy eksperci już ostrzegają przed ryzykiem przekształcenia wyprzedaży obligacji w kryzys zadłużenia strefy euro;
zakupie udziałów w Bayernie Monachium: Viessmann Generation Group nabyła 5 proc. udziałów w klubie Bayern Monachium (po podwyższeniu kapitału pakiet wzrośnie do niespełna 6,7 proc.). Transakcja wycenia niemiecki klub piłkarski na około 4 mld EUR;
procedowaniu wniosków o nowe fundusze ETF: w III kwartale do Urzędu KNF wpłynęło 7 statutów nowych ETF-ów od krajowych instytucji finansowych;
prognozach wykorzystania AI w polskich firmach: ze sztucznej inteligencji korzysta prawie 40 proc. polskiego społeczeństwa i 18 proc. firm. Za 5 lat z AI może korzystać ponad połowa firm w Polsce, a w 2035 roku odsetek ten przekroczy 80 proc.;
małym rynku venture capital: bez uwzględnienia rund finansowania spółek ElevenLabs i Iceye (wycenianych na ponad 10 mld USD, które pozyskały łącznie ok. 6,5 mld zł) polski rynek VC w tym roku skurczyłby się o 13 proc. do wartości ok. 1,3 mld zł rozłożonej na 140 transakcji. Kwota pozyskana przez dwie wymienione spółki odpowiada łącznemu finansowaniu ponad 900 pozostałych startupów w statystykach PFR Ventures od początku 2023 roku.

W dzisiejszym PB Brief mówimy o:
Żywność przestanie hamować inflację? Mimo dotychczasowych spadków cen skupu produktów rolnych, gorsze zbiory oraz rosnące koszty produkcji – w tym drożejący gaz potrzebny do wyrobu nawozów – zapowiadają podwyżki cen żywności w sklepach.
Nowy podatek na wsparcie przemysłu. Sejm rozpatrzy projekt pomocy dla firm energochłonnych (do 4,8 mld zł), który ma zostać sfinansowany z podwyżki stawki CIT do 30 proc. dla firm energetycznych i paliwowych. Pomoc uzależniono od inwestycji w zieloną transformację.
Polacy boją się o gospodarkę i oszczędzają. Sprzedaż detaliczna i nastroje konsumenckie wskazują na powściągliwość w zakupach. Aż 65 proc. gospodarstw domowych odkłada pieniądze na czarną godzinę z obawy przed pogorszeniem sytuacji gospodarczej kraju.
Drugi największy deficyt w Unii Europejskiej. Dane Eurostatu wskazują, że roczny deficyt fiskalny Polski sięgnął 6,5 proc. PKB, co daje nam drugie miejsce w UE za Rumunią. Dług publiczny wzrósł do 64,5 proc. PKB. Rząd już płaci wyższą rentownością 10-letnich obligacji skarbowych.
Gwałtowny wzrost kosztów frachtu ropy. Koszty transportu surowca wzrosły globalnie siedmiokrotnie (do ponad 20 USD za baryłkę) w wyniku napięć na Bliskim Wschodzie, co zwiększa opłaty za ryzyko.
Przecena ukraińskich spółek rolnych. Akcje firm rolniczych, takich jak Astarta, IMC czy KSG Agro, zanotowały wyraźne spadki po rosyjskich atakach na statki handlowe i infrastrukturę portową w obwodzie odeskim.
Ryzyko bańki na rynku AI. Ken Griffin (Citadel) ostrzega przed bańką spekulacyjną wokół sztucznej inteligencji. Rosnące stopy procentowe i koszty kapitału mogą utrudnić pozyskiwanie pieniędzy przez fundusze venture capital na projekty technologiczne.
Załamanie nastrojów wśród młodych. Aż 42 proc. Polaków w wieku 18–24 lata uważa, że znalezienie pracy jest bardzo trudne lub niemożliwe – to wzrost z 19 proc. sprzed czterech lat.
Polski system emerytalny wśród najsłabszych. W 2060 roku co czwarty polski senior może żyć w ubóstwie ze względu na strukturę obecnego systemu emerytalnego, w którym stopa zastąpienia drastycznie spada.
Energia elektryczna dla Big Techów. W Irlandii centra danych firm Google, Microsoft, Meta i AWS odpowiadają już za niemal 20 proc. całego krajowego zużycia prądu, a udział ten stale rośnie.