Kampus Nauka

Jak uwieść Matkę Ziemię? I co to znaczy być człowiekiem... w peruwiańskich Andach?

Etnografia to czasem badanie zupełnie innych od europejskich układów wartości. Dla niektórych społeczności nawet pojęcie "osoby" może znaczyć co innego! W przypadku ludu Q'eros zawiera w sobie Pachamamę, najbardziej przypominającą... pojęcie czasoprzestrzeni. Wyklucza z kolei ludzi którzy "nie są prawdziwi", nie trzymają się odpowiedniej diety albo nie mówią w języku keczua. O wierzeniach i relacjach społeczno-osobowych na podstawie swoich badań Q'eros w peruwiańskich Andach opowiada dr Anna Przytomska. Pyta Bartosz Pergół

Kluby piłkarskie na miejskich garnuszkach – czemu w Polsce samorządy walczą w Ekstraklasie?

Niesprawiedliwa konkurencja, rozleniwienie zarządów i "mielenie" publicznych pieniędzy - to niektóre z konsekwencji finansowania klubów piłkarskich przez samorządy. Dlaczego taki system rozwinął się w Polsce, które kluby biorą najwięcej i czy jest jakaś perpektywa na zmiany? O samorządach w polskiej piłce mówi dr hab. Jarosław Kończak z WDiB UW.

Czy ptaki bardziej boją się kobiet niż mężczyzn?

Najnowsze badania pokazują, że płeć ma znaczenie. Miejskie ptaki uciekają szybciej, gdy zbliża się do nich kobieta, a efekt powtarza się u niezależnie od gatunku od Poznania po Madryt. Co takiego rejestrują ptaki, że więksi i ciężsi mężczyźni wydają im się mimo wszystko mniejszym zagrożeniem? Wyjaśnia prof. Piotr Tryjanowski, biolog i ornitolog z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Pyta Maks Walewski

Kto po wojnie dostał ziemię... i czemu nikogo to nie ucieszyło?

Wojna jeszcze trwała, gdy nowo (samo)powołany komunistyczny rząd Polski rozpoczął reformę rolną na Lubelszczyźnie. Przez kilka kolejnych lat tysiące hektarów ziemi odebrano dawnym ziemianom, żeby przyznać ją... oficjalnie, najbiedniejszym chłopom. W praktyce? Tym, których głos na polskiej wsi miał największy posłuch. O skomplikowanej historii polskiej powojennej reformy rolnej Bartoszowi Pergołowi opowiada prof. Anna Wylęgała, autorka książki "Był dwór, nie ma dworu. Reforma rolna w Polsce"

AI w służbie polityków. Na ile manipulują nami chatboty?

Podobno młodość kończy się w momencie, w którym pierwszy raz damy się nabrać w internecie na treść wygenerowaną przez AI. Jaka jest jednak skala tego zjawiska w komunikacji politycznej? Zespół z udziałem dr Gabrieli Czarnek z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego przygotował chatboty w taki sposób, by przekonywały swoich ludzkich rozmówców do jednego z kandydatów, biorących udział w wyborach prezydenckich. Jakie były tego efekty? Posłuchajcie sami! Rozmowę przeprowadził Kacper Koźluk