To Bardziej Skomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą i psychoterapeutą, o tym, jak antydepresanty zmieniają nasz umysł i od czego zależy poprawa w leczeniu depresji.

Jak antydepresanty zmieniają umysł? Co dzieje się pomiędzy działaniem leku na mózg a chwilą, w której człowiek zaczyna inaczej myśleć, odczuwać emocje i patrzeć na świat? I dlaczego w procesie poprawy tak duże znaczenie mogą mieć środowisko, relacje oraz nowe doświadczenia?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą, psychoterapeutą i rzecznikiem prasowym Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

* Co wiemy o działaniu leków przeciwdepresyjnych na mózg i jak łączy się ono ze zmianą doświadczenia?
* Czy lek może zmieniać przetwarzanie informacji, zanim człowiek świadomie poczuje poprawę?
* Na czym polega hipoteza, że antydepresanty otwierają "okno zmiany"?
* Jaką rolę w procesie poprawy odgrywają środowisko, relacje, psychoterapia i nowe doświadczenia?
* Jak leki wpływają na treść myśli i emocji oraz na nasz stosunek do własnego doświadczenia?
* Czy model predykcyjny mózgu może pomóc nam zrozumieć zaburzenia psychiczne i działanie leków?
* Dlaczego ten sam lek może działać i być odczuwany inaczej przez różne osoby?
* Co potrafimy zauważyć we własnym doświadczeniu, a gdzie zaczyna się interpretacja?
* Jak język i diagnoza psychiatryczna wpływają na sposób myślenia o sobie?
* Czy mamy dziś kryzys zdrowia psychicznego i jakie znaczenie mają warunki, w których żyjemy?

Dr hab. n. med. Sławomir Murawiec przez ponad 15 lat pracował w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Jest autorem publikacji naukowych i popularnonaukowych, w których łączy biologiczną i psychologiczną perspektywę leczenia zaburzeń psychicznych. Jest również współautorem książki "Od neurobiologii do psychoterapii".
O gościu: https://slawomirmurawiec.pl/about/
Artykuły: https://slawomirmurawiec.pl/artykuly/

Rozdziały:
00:00:00 Wstęp
00:01:10 Co antydepresanty zmieniają w mózgu?
00:05:26 Co pacjent zauważa po rozpoczęciu leczenia?
00:10:02 Mindfulness i granice obserwacji własnego umysłu
00:12:18 Leki, neuroplastyczność i "okno zmiany"
00:14:17 Dlaczego środowisko ma znaczenie?
00:18:00 Jak leki zmieniają przetwarzanie informacji?
00:20:48 Dlaczego poprawa nie jest od razu odczuwalna?
00:23:05 Zmiany w sieciach mózgowych
00:24:58 Mózg, przewidywania i model predykcyjny
00:28:34 Model predykcyjny a psychoza
00:30:15 Dlaczego ten sam lek działa różnie?
00:34:49 Jak pacjenci opisują działanie leków?
00:38:16 Jak diagnoza wpływa na tożsamość?
00:40:41 Depresja, lęk i język diagnozy
00:43:04 Czy mamy kryzys zdrowia psychicznego?
00:47:37 Jak zmieniają się problemy psychiczne?
00:49:24 Kontakt z naturą a zdrowie psychiczne
00:50:39 Sztuczna inteligencja w psychiatrii

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności:
https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
Sebastian Jaskulski

Czy mamy wolną wolę? Czy w dokładnie tej samej sytuacji naprawdę moglibyśmy podjąć inną decyzję? Skąd biorą się nasze myśli, intencje i poczucie kontroli? I czy porzucenie wolnej woli musi oznaczać, że nasze decyzje nie mają znaczenia?

W dzisiejszym, trochę eksperymentalnym odcinku wracam do tematu, który pojawia się w podcaście od samego początku. Najpierw przypominam, dlaczego odrzucam wolną wolę rozumianą jako ostateczne, niezależne autorstwo naszych decyzji. Potem przechodzimy do fragmentów siedmiu wcześniejszych rozmów z naukowcami. Z jednymi się zgadzamy, z innymi dosyć mocno dyskutujemy. Patrzymy na ten sam problem z perspektywy neurobiologii, fizyki, psychologii i filozofii.

W odcinku poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Czym różni się wolna wola od sprawczości, podejmowania decyzji i samokontroli?
- Czy determinizm albo prawdziwa losowość pozwalają nam być niezależnymi autorami własnych wyborów?
- Co możemy zauważyć, przyglądając się temu, jak pojawiają się nasze myśli?
- Co eksperymenty Libeta mówią o podejmowaniu decyzji i czy rozstrzygają spór o wolną wolę?
- Czy świadomość wpływa na nasze działania, czy tylko towarzyszy pracy mózgu?
- Czy uprawianie nauki wymaga założenia wolnej woli?
- Jak biologia, historia i kultura kształtują nasze wybory?
- Czy można odrzucić wolną wolę, zachowując odpowiedzialność i sens działania?
- Dlaczego porzucenie tej idei może prowadzić do większego współczucia i akceptacji, zamiast do nihilizmu?

Goście odcinka:

* dr Paweł Boguszewski: neurobiolog i popularyzator nauki.
* prof. Marek Kuś: fizyk teoretyk
* prof. Marek Binder: psycholog zajmujący się badaniem świadomości.
* prof. Bartosz Brożek: filozof, prawnik i kognitywista.
* dr hab. Michał Eckstein: fizyk zajmujący się matematycznymi podstawami teorii fizycznych.
* prof. Andrzej Leder: filozof i psychiatra.
* prof. Wojciech Glac: neurobiolog i popularyzator wiedzy o mózgu.

Zachęcam również do posłuchania pełnych rozmów.

Rozdziały:
00:00:00 Wstęp i kilka słów o podcaście
00:03:18 Co rozumiem przez wolną wolę?
00:05:35 Człowiek jako część przyrody
00:07:24 Determinizm, losowość i wolna wola
00:09:55 Skąd bierze się poczucie kontroli?
00:12:14 Czy wybieramy własne myśli? Mały eksperyment
00:15:39 Czy bez wolnej woli wszystko traci sens?
00:17:35 Brak wolnej woli a fatalizm
00:20:38 Współczucie, akceptacja i odpowiedzialność
00:25:26 Paweł Boguszewski: mózg, decyzje i wolna wola
00:32:30 Eksperyment Libeta i opóźnienia w pracy mózgu
00:36:04 Mózg a poczucie "ja"
00:37:48 Odpowiedzialność i ochrona społeczeństwa
00:44:27 Marek Kuś: determinizm, przypadek i "trzecia droga"
00:51:32 Marek Binder: czy świadomość wpływa na decyzje?
00:55:06 Bartosz Brożek: wolna wola i psychologia potoczna
00:58:50 Michał Eckstein: czy nauka potrzebuje wolnej woli?
01:04:11 Andrzej Leder: granice wolności i metafora surfera
01:09:47 Determinizm, nieprzewidywalność i rola obserwatora
01:20:04 Czy musimy żyć tak, jakby wolna wola istniała?
01:21:31 Wojciech Glac: neurony, refleksja i samokontrola
01:32:29 Zmiana zachowania i ryzyko manipulacji
01:34:51 Zakończenie

Dajcie znać w komentarzach, czy taka forma Wam się podoba i jaki temat warto zebrać w kolejnej kompilacji. Może emergencja, inteligencja albo świadomość?

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
Sebastian Jaskulski

W tym odcinku rozmawiam z fizykiem prof. Teodorem Buchnerem o tym, czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że świat jest fundamentalnie losowy.

Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że na najbardziej fundamentalnym poziomie świat jest losowy? Jej równania opisują deterministyczną ewolucję funkcji falowej, ale wyniki pomiarów możemy przewidywać jedynie z określonym prawdopodobieństwem. Czy losowość jest więc częścią samej rzeczywistości, czy może wynika z ograniczeń naszego opisu i niepełnej wiedzy o świecie?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Teodorem Buchnerem, kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych Politechniki Warszawskiej i członkiem Rady Klastra Q, zrzeszającego polskie środowiska naukowe i firmy rozwijające technologie kwantowe.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi istnienia fundamentalnej losowości?
Jak pogodzić deterministyczną ewolucję funkcji falowej z probabilistycznym wynikiem pomiaru?
- Jaką rolę odgrywają środowisko, szum i dekoherencja oraz czy potrafimy całkowicie odizolować układ kwantowy?
- Co nierówności Bella mówią o lokalności, ukrytych zmiennych i niezależności pomiarowej?
- Skąd bierze się problem pomiaru i dlaczego istnieje tak wiele interpretacji mechaniki kwantowej?
- Czy matematyczny formalizm opisuje rzeczywistość, czy jedynie porządkuje wyniki naszych obserwacji?
- Dlaczego na różnych poziomach organizacji potrzebujemy odmiennych opisów i jak łączy się to z emergencją?
- Czy świat może być deterministyczny, a jednocześnie pozostawać dla nas nieprzewidywalny ze względu na chaos i złożoność?
- Czy sztuczna inteligencja pomoże odkrywać wzorce, których nie potrafimy znaleźć za pomocą tradycyjnych modeli?
- Jakie możliwości otwierają dziś czujniki kwantowe, chemia kwantowa i biologia kwantowa?

Dr hab. inż. Teodor Buchner, prof. uczelni, jest kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych na Wydziale Fizyki Politechniki Warszawskiej. W swoich badaniach zajmuje się dynamiką nieliniową, układami złożonymi oraz badaniem organizmów żywych metodami fizyki, w tym analizą rytmu serca, zmienności ciśnienia, oddechu i innych sygnałów biologicznych. Jest również członkiem Rady Klastra Q, działającego na rzecz rozwoju polskiego sektora technologii kwantowych.

Profil PW: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Lista-pracownikow/Teodor-Buchner
Zakład Fizyki Układów Złożonych: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Badania-i-nauka/Zaklady-naukowe/Zaklad-Fizyki-Ukladow-Zlozonych
Klaster Q: https://klasterkwantowy.pl/

Rozdziały:
00:00:00 Wstęp
00:00:58 Czy świat jest fundamentalnie losowy?
00:05:19 Deterministyczna funkcja falowa i losowy pomiar
00:07:04 Czy można odizolować atom od otoczenia?
00:10:50 Splątanie i granice badanego układu
00:12:28 Dekoherencja i problem izolacji
00:14:08 Nierówności Bella i niezależność pomiarowa
00:14:40 Czy matematyczny opis jest rzeczywistością?
00:18:46 Problem pomiaru i interpretacje mechaniki kwantowej
00:20:19 Jak powstała mechanika kwantowa?
00:23:01 Aksjomaty i arbitralne założenia
00:25:39 Dlaczego fizyka nie rozwiązała problemów chemii?
00:31:42 Sztuczna inteligencja, emergencja i poziomy opisu
00:34:42 Losowość, determinizm i nasza bezradność
00:37:03 Czy mechanika kwantowa zabrnęła w ślepy zaułek?
00:37:32 Twierdzenie Poincarégo i strzałka czasu
00:40:31 Chaos i granice przewidywania
00:41:19 Czy AI pomoże nauce odkrywać nowe wzorce?
00:45:39 Pomiar jako oddziaływanie ze światem
00:47:40 Emergentne poziomy opisu
00:50:20 Czy matematyka jest jedynym językiem fizyki?
00:52:29 Przyszłość chemii i biologii kwantowej

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności:
https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
Sebastian Jaskulski
Michał Kosidło

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej o tym, czy AI rzeczywiście nas rozumie, jak rozpoznaje nasze emocje i preferencje oraz w jaki sposób może wpływać na nasze decyzje.

 

Modele językowe potrafią prowadzić coraz bardziej naturalne rozmowy, rozpoznawać emocjonalny wydźwięk naszych wypowiedzi i dopasowywać odpowiedzi do konkretnego użytkownika. Czy oznacza to jednak, że rzeczywiście rozumieją język i człowieka? A może skuteczne przewidywanie naszych reakcji wystarcza, żeby wpływać na nasze decyzje?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z doktorem Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej, który pełnił funkcję kierownika naukowego projektu PLLuM, czyli polskiego modelu językowego.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Czy model, który przewiduje kolejne tokeny, może rzeczywiście rozumieć język, tworzyć model świata i rozumować?
- Na ile sztuczna inteligencja potrafi rozpoznawać ludzkie emocje i dlaczego tak łatwo przypisujemy jej świadomość, intencje oraz empatię?
- Jak personalizacja pozwala modelom przewidywać nasze reakcje i gdzie przebiega granica między dopasowaniem a manipulacją?
- Dlaczego potrzebujemy polskich modeli językowych, jak powstał PLLuM i czy własne modele mogą zwiększyć naszą niezależność technologiczną?
- Jak sztuczna inteligencja może pomagać osobom z niepełnosprawnościami oraz wspierać analizę danych medycznych?
- Czy możemy dopasować AI do ludzkich wartości, ograniczyć halucynacje i ustalić odpowiedzialność za decyzje podejmowane przy pomocy modeli?

Dr inż. Jan Kocoń jest adiunktem w Katedrze Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej. W swoich badaniach zajmuje się dużymi modelami językowymi, przetwarzaniem języka naturalnego, personalizacją oraz rozpoznawaniem emocji i subiektywności w języku. Był kierownikiem naukowym projektu PLLuM.

Profil PWr: https://ai.pwr.edu.pl/pl/people/jan-kocon
Projekt PLLuM: https://pllum.org.pl/

Rozdziały:
00:00:00 Wstęp
00:00:55 Czy modele językowe rozumieją język?
00:06:25 Model świata i rozumowanie AI
00:09:16 Czy AI rozumie emocje?
00:11:18 Antropomorfizacja i empatia
00:13:20 Korzyści i zagrożenia empatycznych modeli
00:17:23 Personalizacja modeli językowych
00:18:31 Subiektywność i mowa nienawiści
00:24:55 Jak AI modeluje człowieka?
00:28:49 AI jako narzędzie komunikacji
00:31:12 Personalizacja a manipulacja
00:37:39 Dlaczego potrzebujemy polskich modeli?
00:44:13 Jak powstał PLLuM?
00:49:55 Suwerenność technologiczna
00:55:24 Czy Polska może dogonić USA i Chiny?
00:56:02 AI w medycynie
01:00:56 Alignment i wartości
01:05:33 Czy da się kontrolować AI?
01:07:26 Halucynacje i błędy modeli
01:11:23 Odpowiedzialność za decyzje AI

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku rozmawiam z prof. Maciejem Komosińskim o sztucznym życiu, symulacjach ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności i pytaniu, czy sztuczne systemy mogą kiedyś stać się świadome.

Czym jest życie i co właściwie musielibyśmy odtworzyć, żeby móc mówić o jego symulacji? Sztuczne życie pozwala spojrzeć na to pytanie z niezwykłej perspektywy, tworząc wirtualne środowiska, w których organizmy mogą ewoluować, adaptować się i konkurować, a z prostych reguł wyłaniają się złożone struktury i zachowania.

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o sztucznym życiu z prof. Maciejem Komosińskim z Instytutu Informatyki Politechniki Poznańskiej. Rozmawiamy o symulacjach życia, ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności, sztucznej inteligencji, a także o świadomości i granicach naszych sposobów opisywania rzeczywistości.

W rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Co właściwie symulujemy, kiedy próbujemy odtworzyć życie i jak definiować organizm w wirtualnym świecie.
- Czym różni się ewolucja swobodna od ukierunkowanej, jaką rolę odgrywa funkcja celu oraz gdzie przebiega granica między ewolucją a optymalizacją.
- Jak z prostych reguł powstają złożone zachowania, czym jest emergencja i czego mogą nauczyć nas automaty komórkowe.
- Na ile dostrzegane wzorce zależą od obserwatora oraz czy sztuczna inteligencja może odkrywać struktury, których sami nie potrafimy zauważyć.
- Czy świadomość można opisać formalnie, czym jest "Mappism" i czy symulowany system mógłby posiadać wewnętrzne doświadczenie.

---

Materiały i symulacje wspomniane w rozmowie:

Framsticks Artificial Life - mobilna symulacja sztucznego życia i ewolucji współtworzona przez prof. Macieja Komosińskiego:
Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mooncoder.alife
iOS: https://apps.apple.com/us/app/framsticks-artificial-life/id1187400787

Inne interaktywne symulacje:
Lenia: https://evolvecode.io/alife/lenia.html
Evoloops: https://evolvecode.io/alife/evoloop.html
Particle Life: https://sandbox-science.com/particle-life

"Zagnieżdżenie" - krótkie opowiadanie SF Macieja Komosińskiego: https://www.framsticks.com/zagniezdzenie

---

prof. Maciej Komosiński jest informatykiem związanym z Instytutem Informatyki Politechniki Poznańskiej. Zajmuje się m.in. sztucznym życiem, symulacją, ewolucją, sztuczną inteligencją i złożonymi systemami adaptacyjnymi. Jest współtwórcą projektu Framsticks.
Strona: https://www.cs.put.poznan.pl/mkomosinski/
Kanał YouTube: https://www.youtube.com/@Maciej.Komosinski
Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Komosi%C5%84ski

---

Rozdziały:
00:00:00 Wstęp
00:01:51 Co właściwie symulujemy, kiedy symulujemy życie?
00:05:07 Czym jest sztuczne życie?
00:09:33 Ewolucja i funkcja celu
00:14:06 Czego sztuczne życie może nauczyć nas o biologii?
00:19:48 Emergentne zachowania i poziomy opisu
00:28:43 Konwergencja ewolucyjna i powstawanie złożoności
00:34:23 Automaty komórkowe
00:40:29 Uniwersalność obliczeniowa i emergencja
00:45:25 Obserwator, wzorce i granice poznania
00:50:35 Sztuczna inteligencja i procesy ewolucyjne
00:53:23 Memy i ewolucja idei
00:56:31 Sztuczni agenci i symulowane środowiska
01:02:54 AI, której działań sami nie rozumiemy
01:05:00 Trudny problem świadomości
01:06:26 "Mappism" i opis świadomości
01:09:58 "Zagnieżdżenie" i światy wewnątrz światów
01:13:08 Czy symulacja może być świadoma?
01:20:05 Framsticks i ewolucja sztucznych organizmów

---

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Wsparcie projektu:
https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane