Gorzka Pigułka. Podcast o politykach męskości.

„Rozgraniczmy to i zajmijmy się rzeczywistością, a nie polityczną walką” — tym zdaniem Katarzyna Wojnicka rozbraja spór, który w Polsce toczy się w social mediach. Dla jednych alienacja rodzicielska to przemoc wobec dziecka, dla drugich pojęcie, którym w sądzie podważa się zeznania o przemocy domowej i alimenty. Wojnicka, po ponad siedemdziesięciu wywiadach z aktywistami ruchów ojcowskich w Europie, odpowiada: praktyka istnieje, ale samo pojęcie bywa bronią. To zmienia dyskusję.
Marek Gluziński rozmawia z Katarzyną Wojnicką o tym, dlaczego socjologia męskości od stu lat — od Mirry Komarovsky, przez Pierre’a Bourdieu, po Raewyn Connell — mówi to samo, a tak rzadko przekłada się to na politykę. Z kilkuset rekomendacji raportu dla Komisji Europejskiej w życie weszła jedna: dłuższe urlopy dla ojców. „To działa, tyle że zajmuje to lata.” Oraz o trzech falach aktywizmu ojcowskiego: od USA lat sześćdziesiątych, przez ojców, którzy dopiero przy rozwodzie odkrywają, że tradycyjny model rodziny uderzył także w nich, po grupy wspierające zaangażowane ojcostwo od pierwszego dnia.
Rozmowa prowadzi od nierówności prawnych, które Wojnicka ocenia symetrycznie — równy wiek emerytalny, pobór tylko dla mężczyzn jako „jeden z najbardziej dyskryminujących instytucjonalnie przepisów”, dyskryminacja kobiet w prawach reprodukcyjnych — przez samotność mężczyzn z mniejszych miejscowości i tezę, że głównym powodem radykalizacji jest brak kontaktu z innymi, aż po płace w zawodach opiekuńczych, które powinny być dużo lepiej opłacane. Kończąc odpowiedzią na pytanie, czy kobieta może badać męskość.
Gość: dr hab. Katarzyna Wojnicka — socjolożka, profesorka nadzwyczajna na Uniwersytecie w Göteborgu, redaktorka naczelna „NORMA: International Journal for Masculinity Studies”. Od dwudziestu lat bada męskie ruchy społeczne, ruchy ojcowskie w Europie, samotność mężczyzn i męskość opiekuńczą. Doktorat obroniła na UJ. Współautorka raportu Komisji Europejskiej „Study on the Role of Men in Gender Equality”, kierowniczka projektu o europejskich ruchach na rzecz praw ojców. Autorka książki „Mężczyznologia” (PWN, 2025).
O cyklu
Gorzka Pigułka to podcast Instytutu Narutowicza o politycznym wymiarze męskości — temacie, który przez lata pozostawał na obrzeżach debaty publicznej, a dziś przesuwa się do jej centrum. Pytamy, jak gniew, frustracja i agresja współczesnych mężczyzn bywają kanalizowane, zarządzane i mobilizowane politycznie. Rozmawiamy z badaczkami i badaczami, terapeutkami i terapeutami, publicystkami i publicystami, łącząc perspektywy socjologiczną, psychologiczną, historyczną i politologiczną. Interesuje nas moment, w którym prywatny resentyment staje się siłą polityczną — i co to oznacza dla demokracji.
Dlaczego powstał
Polityki męskości przestały być tematem niszowym: wzorce męskości stały się linią podziału — także wyborczego — a męska frustracja bywa paliwem ruchów, które kontestują demokrację. Jako instytut zajmujący się myślą polityczną traktujemy to nie jako spór obyczajowy, lecz jako problem całej wspólnoty. Robimy ten cykl, żeby tę kwestię rozłożyć rzetelnie, zamiast oddawać ją tym, którzy żyją z jej zaostrzania.
Prowadzenie: Marek Gluziński, autor projektu: Kryzys Wieku Męskiego, i serii podcastowej „Wszyscy Jesteśmy Kobietami”.
https://www.instagram.com/kryzys_wieku_meskiego/
https://www.facebook.com/Kryzyswiekumeskiego
https://www.kryzyswiekumeskiego.com/
Podcast „Wszyscy Jesteśmy Kobietami”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLb3gvM6fhzZj5TIEZzQQNLOByKAPf4_KE

„Niszę ekologiczną zajmuje ta roślina, która akurat rzuci tam ziarno" — to zdanie Przemysława Witkowskiego wyznacza oś piątego odcinka „Gorzkiej Pigułki". Padło przy pytaniu o to, czy strona liberalno-lewicowa ma dziś jakąkolwiek opowieść o męskości. Witkowski odpowiada krótko, że nie ma. I dodaje, że prawica ma ich wiele — niezależnie od tego, czy są prawdziwe, czy nie.
Zaczynamy jednak od liczb. Samobójstw wśród mężczyzn jest czterokrotnie więcej niż wśród kobiet, alkoholizm dotyka ich sześciokrotnie częściej, a co drugi mężczyzna przed czterdziestką chce głosować na nacjonalistów. Wszyscy oni, w ten czy inny sposób, jak twierdzi Przemysław Witkowski chcą się wymeldować z aktualnej rzeczywistości. To najprostszy wniosek, jaki można z tych danych wyciągnąć — a mimo to mało kto go wyciąga.
Marek Gluziński rozmawia z Przemysławem Witkowskim o tym, dlaczego mężczyzna, któremu latami powtarza się, że ma się wstydzić męskości, szuka potem wzniosłych fantazji, które go z tego wyciągną — i dlaczego takie fantazje produkuje dziś niemal wyłącznie jedna strona sceny politycznej. Oraz o pojawiających się w niej charakterystycznych, polskich wzorcach męskości reprezentowanych przez Andrzeja Kmicica i Jacka Soplicę, reprezentujących ten sam schemat: syna marnotrawnego, któremu zwrot patriotyczny wybacza przeszłość.
Rozmowa prowadzi od „mężczyzny Schrödingera", który w jednym zdaniu jest jednocześnie uprzywilejowanym władcą świata i przegrywem, a przestaje nim być, gdy tylko zapytać, o którego mężczyznę chodzi — Elona Muska czy Damiana zza kasy sklepowej; przez agresję rozumianą jako energia obronna, a nie przemoc, którą zagospodarowuje dziś właśnie prawica; aż po raport Ipsos i King's College London, w którym Polska okazuje się światowym liderem wzrostu przekonania, że równouprawnienie zaszło już za daleko.
Gość: dr Przemysław Witkowski — badacz ekstremizmów politycznych i historyk idei, adiunkt w Collegium Civitas. Współpracownik think tanków Counter Extremism Project oraz International Centre for Counter-Terrorism w Hadze. Autor książek „Chwała Supermanom. Ideologia a popkultura", „Laboratorium Przemocy. Polityczna historia Romów", „Faszyzm, który nadchodzi" i „Partia Rosyjska", a także wydanej przez Routledge monografii „Pro-Russian Organizations in Poland after 1986: Agents of Chaos". Regularnie publikuje w Krytyce Politycznej, gdzie pisze o męskości — o ciele i sterydach, siłowni i trybunach, alkoholu i dewocji, wojnie i mięsie armatnim. Zastępca dyrektora Instytutu Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza.
O cyklu
Gorzka Pigułka to podcast Instytutu Narutowicza o politycznym wymiarze męskości — temacie, który przez lata pozostawał na obrzeżach debaty publicznej, a dziś przesuwa się do jej centrum. Pytamy, jak gniew, frustracja i agresja współczesnych mężczyzn bywają kanalizowane, zarządzane i mobilizowane politycznie. Rozmawiamy z badaczkami i badaczami, terapeutkami i terapeutami, publicystkami i publicystami, łącząc perspektywy socjologiczną, psychologiczną, historyczną i politologiczną. Interesuje nas moment, w którym prywatny resentyment staje się siłą polityczną — i co to oznacza dla demokracji.
Dlaczego powstał
Polityki męskości przestały być tematem niszowym: wzorce męskości stały się linią podziału — także wyborczego — a męska frustracja bywa paliwem ruchów, które kontestują demokrację. Jako instytut zajmujący się myślą polityczną traktujemy to nie jako spór obyczajowy, lecz jako problem całej wspólnoty. Robimy ten cykl, żeby tę kwestię rozłożyć rzetelnie, zamiast oddawać ją tym, którzy żyją z jej zaostrzania.
Prowadzenie:
Marek Gluziński, autor projektu: Kryzys Wieku Męskiego, i serii podcastowej „Wszyscy Jesteśmy Kobietami".⁠⁠
https://www.instagram.com/kryzys_wieku_meskiego/
⁠⁠https://www.facebook.com/Kryzyswiekumeskiego
⁠⁠https://www.kryzyswiekumeskiego.com/
⁠⁠Podcast „Wszyscy Jesteśmy Kobietami":
https://www.youtube.com/playlist?list=PLb3gvM6fhzZj5TIEZzQQNLOByKAPf4_KE

„W Polsce wygrywa ten, kto bardziej cierpi" — to zdanie Roberta Kowalczyka wyznacza oś czwartego odcinka „Gorzkiej Pigułki". Padło przy pytaniu o komentarze pojawiające się pod tą serią: że w Polsce nie ma patriarchatu, tylko matriarchat. Kowalczyk tej ramy nie przyjmuje, ale też jej nie odrzuca — mówi, że każda płeć trzyma swój arsenał broni i nie chce go oddać, a licytacja krzywdy jest jednym z narzędzi w tym arsenale.
Zaczynamy jednak od ciała. Dwadzieścia osiem procent polskich mężczyzn nigdy nie było u kardiologa, urologa ani psychoterapeuty. Raport, z którego pochodzi ta liczba, zamówiła w Polsce firma farmaceutyczna, nie państwo.
Marek Gluziński rozmawia z Robertem Kowalczykiem o tym, dlaczego mężczyzna leczy się warunkowo — nie dla siebie, tylko żeby nie stracić partnerki albo zabezpieczyć rodzinę — i co się dzieje, kiedy własne ciało staje się narzędziem, które ma wykonać zadanie i nie zawieść.
Rozmowa prowadzi od Gotlandzkiej Skali Męskiej Depresji, w której czternastogodzinna praca i morderczy trening są punktowanymi objawami, choć w polskiej kulturze bywają nagradzane awansem; przez pornografię rozumianą jako fantazja o seksie, a nie skrypt do seksu; aż po mechanizm tłumaczący męską samotność. Wchodząc w stabilny związek, mężczyzna stopniowo wygasza wszystkie inne relacje. A kiedy kryzys przychodzi już w tym związku — nie ma się do kogo zwrócić.
Gość: Robert Kowalczyk — psycholog, seksuolog kliniczny, psychoterapeuta i biegły sądowy. Współtwórca Instytutu Psychoterapii i Terapii Seksuologicznej SPLOT w Warszawie, wykładowca Uniwersytetu SWPS i Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, członek Rady Naukowo-Konsultacyjnej do spraw MSM Krajowego Centrum do spraw AIDS. Współautor podręczników akademickich, w tym „Podstaw seksuologii", „Seksuologii" i „Chemsex", oraz książek „Męska rzecz", „Trzeci element", „Sztuka bycia razem", „Sztuka rozstania" i „Całe szczęście to kryzys". Prowadzi podcasty „Męskie światy" i „Optimum" w Vogue Polska oraz „SexAudycję" w Radiu TOK FM.
O cyklu
Gorzka Pigułka to podcast Instytutu Narutowicza o politycznym wymiarze męskości — temacie, który przez lata pozostawał na obrzeżach debaty publicznej, a dziś przesuwa się do jej centrum. Pytamy, jak gniew, frustracja i agresja współczesnych mężczyzn bywają kanalizowane, zarządzane i mobilizowane politycznie. Rozmawiamy z badaczkami i badaczami, terapeutkami i terapeutami, publicystkami i publicystami, łącząc perspektywy socjologiczną, psychologiczną, historyczną i politologiczną. Interesuje nas moment, w którym prywatny resentyment staje się siłą polityczną — i co to oznacza dla demokracji.
Dlaczego powstał
Polityki męskości przestały być tematem niszowym: wzorce męskości stały się linią podziału — także wyborczego — a męska frustracja bywa paliwem ruchów, które kontestują demokrację. Jako instytut zajmujący się myślą polityczną traktujemy to nie jako spór obyczajowy, lecz jako problem całej wspólnoty. Robimy ten cykl, żeby tę kwestię rozłożyć rzetelnie, zamiast oddawać ją tym, którzy żyją z jej zaostrzania.
Prowadzenie: Marek Gluziński, autor projektu: Kryzys Wieku Męskiego, i serii podcastowej „Wszyscy Jesteśmy Kobietami".
⁠⁠https://www.instagram.com/kryzys_wieku_meskiego/⁠
⁠⁠⁠https://www.facebook.com/Kryzyswiekumeskiego
⁠⁠https://www.kryzyswiekumeskiego.com/⁠
⁠⁠⁠Podcast „Wszyscy Jesteśmy Kobietami" : ⁠⁠https://open.spotify.com/show/3MVyKjx37XkbpjZefawfee⁠⁠

„Mizoandria jako kategoria systemowa, w odróżnieniu od mizoginii, nie istnieje" — to zdanie Dominika Puchały wyznacza oś trzeciego odcinka „Gorzkiej Pigułki". Bo najgłośniejszy wpis Stowarzyszenia Na Rzecz Chłopców i Mężczyzn to kolaż obraźliwych wypowiedzi kobiet o mężczyznach, opatrzony słowem „mizoandria". Pojedyncze cytaty są prawdziwe. Ale zestawione razem budują obraz, którego nie ma: rzekomej, powszechnej wrogości kobiet wobec mężczyzn.
Marek Gluziński rozmawia z Dominikiem Puchałą o mechanice radykalizacji: jak z męskiego bólu, powstaje nienawiść skierowana pod fałszywym adresem. Punktem wyjścia jest psychologia uprzedzeń — model, w którym sam kontakt z mową nienawiści odwrażliwia, zmienia normy i uczy pogardy, oraz obserwacja, że algorytm potrzebuje zaledwie kilkudziesięciu minut, by z neutralnych treści fitnessowych sprowadzić młodego chłopaka w stronę treści wrogich kobietom.
Rozmowa prowadzi od anatomii radykalizacji, przez pytanie o to, kto naprawdę się radykalizuje i dlaczego manosfera mówi językiem rynku, aż po krytyczną analizę Stowarzyszenia na rzecz Chłopców i Mężczyzn — jego celów, publiczności i tego, co Puchała nazywa reliktami paternalizmu ochronnego, czyli „rachunkiem za dywidendę patriarchalną, wystawionym mężczyznom przez patriarchat, a nie przez kobiety".
Gość: Dominik Puchała — psycholog społeczny i kulturoznawca, członek Katedry UNESCO ds. Interdyscyplinarnych Badań nad Antysemityzmem i Innymi Formami Nienawiści Grupowej, pracownik Instytutu Narutowicza, związany z Centrum Badań nad Uprzedzeniami Uniwersytetu Warszawskiego. Bada mowę nienawiści, uprzedzenia, radykalizację i ruchy skrajnie prawicowe.
O cyklu
Gorzka Pigułka to podcast Instytutu Narutowicza o politycznym wymiarze męskości — temacie, który przez lata pozostawał na obrzeżach debaty publicznej, a dziś przesuwa się do jej centrum. Pytamy, jak gniew, frustracja i agresja współczesnych mężczyzn bywają kanalizowane, zarządzane i mobilizowane politycznie. Rozmawiamy z badaczkami i badaczami, terapeutkami i terapeutami, publicystkami i publicystami, łącząc perspektywy socjologiczną, psychologiczną, historyczną i politologiczną. Interesuje nas moment, w którym prywatny resentyment staje się siłą polityczną — i co to oznacza dla demokracji.
Dlaczego powstał
Polityki męskości przestały być tematem niszowym: wzorce męskości stały się linią podziału — także wyborczego — a męska frustracja bywa paliwem ruchów, które kontestują demokrację. Jako instytut zajmujący się myślą polityczną traktujemy to nie jako spór obyczajowy, lecz jako problem całej wspólnoty . Robimy ten cykl, żeby tę kwestię rozłożyć rzetelnie, zamiast oddawać ją tym, którzy żyją z jej zaostrzania.
Prowadzenie: Marek Gluziński, autor projektu: Kryzys Wieku Męskiego, i serii podcastowej „Wszyscy Jesteśmy Kobietami".
⁠⁠https://www.instagram.com/kryzys_wieku_meskiego/⁠
⁠⁠⁠https://www.facebook.com/Kryzyswiekumeskiego
⁠⁠https://www.kryzyswiekumeskiego.com/⁠
⁠⁠⁠Podcast „Wszyscy Jesteśmy Kobietami" : ⁠⁠https://open.spotify.com/show/3MVyKjx37XkbpjZefawfee⁠⁠

„Wróg musi mieć twarz. Systemu nie chwycisz" — to zdanie prof. Wojciecha Śmiei dobrze oddaje oś drugiego odcinka „Gorzkiej Pigułki". Bo jeśli młodym mężczyznom jest dziś trudniej — ekonomicznie, symbolicznie, relacyjnie — to dlaczego ich gniew tak rzadko pada na system, który tę trudność wytwarza, a tak często na kobiety czy migrantów?
Marek Gluziński rozmawia z Wojciechem Śmieją o tym, co zostaje z męskości, gdy wyczerpują się jej kolejne formy: przedwojenny honor, powojenny awans, transformacyjny sukces. Punktem wyjścia jest książka Śmiei "Po męstwie" — historia polskiej męskości czytana nie jako opowieść o wielkich mężczyznach, lecz o tym, jak procesy ekonomiczne i społeczne kształtowały to, co znaczyło „być mężczyzną". Rozmowa prowadzi od honoru z międzywojennych kodeksów, przez awans klasowy PRL-u i brutalną transformację lat 90., aż po dzisiejszy stan „po męstwie" — i pyta, czy manosfera nie jest perwersyjną kontynuacją logiki rynku, przeniesioną z rynku pracy na rynek randkowy.
Gość: Wojciech Śmieja — profesor Uniwersytetu Śląskiego, literaturoznawca, badacz męskości; zajmuje się studiami gender, queer oraz krytycznymi studiami nad mężczyznami. Autor książki Po męstwie, wyróżnionej Śląską Nagrodą Literacką i nominowanej do Nagrody im. Marcina Króla.

O cyklu
Gorzka Pigułka to podcast Instytutu Narutowicza o politycznym wymiarze męskości — temacie, który przez lata pozostawał na obrzeżach debaty publicznej, a dziś przesuwa się do jej centrum. Pytamy, jak gniew, frustracja i agresja współczesnych mężczyzn bywają kanalizowane, zarządzane i mobilizowane politycznie. Rozmawiamy z badaczkami i badaczami, terapeutkami i terapeutami, publicystkami i publicystami, łącząc perspektywy socjologiczną, psychologiczną, historyczną i politologiczną. Interesuje nas moment, w którym prywatny resentyment staje się siłą polityczną — i co to oznacza dla demokracji.
Dlaczego powstał
Polityki męskości przestały być tematem niszowym: wzorce męskości stały się linią podziału — także wyborczego — a męska frustracja bywa paliwem ruchów, które kontestują demokrację. Jako instytut zajmujący się myślą polityczną traktujemy to nie jako spór obyczajowy, lecz jako problem całej wspólnoty . Robimy ten cykl, żeby tę kwestię rozłożyć rzetelnie, zamiast oddawać ją tym, którzy żyją z jej zaostrzania.
Prowadzenie: Marek Gluziński, autor projektu: Kryzys Wieku Męskiego, i serii podcastowej „Wszyscy Jesteśmy Kobietami".
⁠⁠https://www.instagram.com/kryzys_wieku_meskiego/⁠
⁠⁠⁠https://www.facebook.com/Kryzyswiekumeskiego
⁠⁠https://www.kryzyswiekumeskiego.com/⁠
⁠⁠⁠Podcast „Wszyscy Jesteśmy Kobietami" : ⁠⁠https://open.spotify.com/show/3MVyKjx37XkbpjZefawfee⁠⁠