Reorient.pl

Po długiej przerwie wakacyjnej Reorient wraca z nową dawką naukowych emocji!
Dra Ewa Górska rozmawia z drą Joanną Grzymałą-Moszczyńską o depresji klimatycznej, adaptacjach do zmian klimatu, nadziei i ogólnie jak sobie radzić, kiedy robi się coraz cieplej, coraz suszej i zaczynamy rozumieć, że lepiej to już było (cytując gościnię).
Posłuchajcie, a w razie pytań i komentarzy (tylko miłych) piszcie na platformach podcastowych, na mediach społecznościowych albo na maila: reorient.nauka@gmail.com!

W tym odcinku Reorient.pl przyglądamy się ruchowi degrowth – idei, która kwestionuje fundamentalne założenie współczesnej gospodarki: konieczność ciągłego wzrostu. Jest to rozmowa dla wszystkich, którzy zastanawiają się, czy istnieje alternatywa dla modelu gospodarczego opartego na nieustannym wzroście – i jakie byłyby jej konsekwencje dla społeczeństw, klimatu i globalnej sprawiedliwości.
O ruchu opowiada dr Maciej Grodzicki – ekonomista, adiunkt na Uniwersytecie Jagiellońskim, zajmujący się globalizacją produkcji, nierównościami międzynarodowymi, ekonomią wspólnych zasobów oraz zmianą klimatu.
Konferencja o dewzroście w Krakowie już w czerwcu (16-19.06): degrowth.uj.edu.pl!

Kluczowe pytania, na które opowiada Maciek:
Czym jest degrowth? – Czy to ruch aktywistyczny, naukowy, czy coś więcej? Jak odróżnić go od recesji czy kryzysu, które większości z nas kojarzą się z zubożeniem i bezrobociem?
Kapitalizm a wzrost – Jak degrowth radzi sobie z problemem strukturalnego uzależnienia systemu od wzrostu? Czy bez niego możliwe jest spłacanie długów, utrzymanie zatrudnienia i stabilność gospodarcza?
Zielony wzrost vs. degrowth – Dlaczego zwolennicy degrowth krytykują dominujące podejście „zielonego wzrostu”? Czy dekarbonizacja i ekspansja gospodarcza mogą iść w parze, czy to iluzja?
Globalna sprawiedliwość – Czy degrowth to ideologia bogatej Globalnej Północy, która chce zatrzymać rozwój reszty świata? Jakie obawy mają kraje Globalnego Południa i czy słusznie czują się wykluczone?
Polska a degrowth – Czy dla kraju, który przez dekady budował swoją pozycję na wzroście PKB, degrowth to propozycja przedwczesna, czy wręcz szansa na zrównoważoną przyszłość?
Polityka publiczna – Jakie konkretne rozwiązania, zgodne z duchem degrowth, można wdrożyć już dziś?

Reorient powstaje dzięki wsparciu na Patronite. Pomóż dalej tworzyć podcast na: patronite.pl/Reorient!
Edycja dźwięku: www.tostanki.pl

Antony Loewenstein to australijski dziennikarz, filmowiec i autor książki „Laboratorium Palestyna — jak Izrael eksportuje przemoc i technologię na cały świat" (wyd. Szczeliny). Od ponad 20 lat dokumentuje politykę izraelską, handel bronią i globalny nadzór cyfrowy.
W tej rozmowie przyglądamy się temu, jak Izrael od dekad testuje technologie kontroli i broń na Palestyńczykach — i sprzedaje je potem rządom na całym świecie, w tym Polsce (nie mówimy o tym, ale poza bronią Polska kupiła np. oprogramowanie szpiegujące Pegasus od Izraela).
W odcinku rozmawiamy o:
czym jest „Laboratorium Palestyna" — jak okupowane terytoria stały się globalnym miejscem testów dla dronów, spyware'u i systemów rozpoznawania twarzy;
relacjach Izraela z Europą Wschodnią — dlaczego Polska, Węgry i inne kraje regionu kupują izraelską broń i co to mówi o ich priorytetach;
wpływie 7 października na handel bronią — czy atak Hamasu zmienił cokolwiek w globalnym popycie na izraelskie technologie wojskowe;
alternatywach dla izraelskiego monopolu zbrojeniowego — co może zrobić społeczność międzynarodowa i jakie sygnały już widać;
podziale w globalnej społeczności żydowskiej — jak ludobójstwo w Gazie zmienia relację diaspora–Izrael i co to oznacza.

W najnowszym odcinku podcastu Reorient dr Ewa Górska gości tłumaczkę literatury arabskiej Hannę Jankowską. Rozmawiamy o książkach Ijiasa Churiego, szczególnie o najnowszej wydanej po polsku, "Stella Maris" i roli literatury w zrozumieniu tożsamości palestyńskiej.
🔹 Hanna Jankowska jest tłumaczką, której praca obejmuje przekłady z języka arabskiego i rosyjskiego na polski. Jej dorobek to ponad sto publikacji, które obejmują książki z dziedziny humanistyki, literatury faktu i prozy.
🔹 Rozmawiamy o tłumaczeniach literatury arabskiej w Polsce. To wyjątkowo wąska specjalizacja i przez dekady był to niszowy rynek czytelniczy, choć w ostatnim czasie – co jest gorzką refleksją o tym, jak tragedie budzą zainteresowanie kulturą – literatura arabska i szczególnie Palestyńska jest w Polsce wreszcie publikowana i czytana.
🔹 Skupiamy się szczególnie na książkach Eljasa Churiego, którego serię Dzieci Getta Hanna Jankowska tłumaczy na Polski. Churi, "honorowy Palestyńczyk", w swoich powieściach łączy wielokulturowe tło Bejrutu i pełną napięć historię regiomnu. W powieści "Stella Maris", drugim tomie Dzieci Getta, wydanym przez wydawnictwo Karakter, narrator opowiada historie obecnych i nieobecnych, które nie znajdują miejsca w oficjalnych kronikach.

W tym odcinku rozmawiam [po angielsku] z dr. Markiem Griffithsem, geografem politycznym, o jego najnowszej książce 'Checkpoint 300: Colonial Space in Palestine', opublikowanej w 2025 roku przez University of Minnesota Press.
--
UWAGA: na stronie reorient.pl znajdziecie tłumaczenie transkrypcji na polski!
--
Checkpoint 300 to duże przejście graniczne między Betlejem a Jerozolimą, które codziennie kontroluje ruch tysięcy Palestyńczyków z Zachodniego Brzegu. W 2005 roku Izrael nadał mu status 'terminala' z korytarzami przypominającymi lotnisko, bramkami obrotowymi i systemami biometrycznymi – to mechanizm graniczny zbudowany na palestyńskiej ziemi, a nie faktyczna granica między Palestyną a Izraelem.
Przekraczać checkpoint mogą głównie palestyńscy mężczyźni z pozwoleniami na pracę w izraelskim budownictwie i rolnictwie.. Rozmawiamy o skutkach genderowych tego systemu oraz o tym, jak Checkpoint 300 ilustruje koncepcję kolonialnej przestrzeni – łącząc korytarze checkpointu z przestrzeniami domowymi, wioskami na Zachodnim Brzegu i międzynarodowymi firmami technologicznymi rozwijającymi systemy nadzoru.