Łapacz słów. Podcast o języku

W tym odcinku przenosimy się do Afryki, do miejsca, które wypełnia język hausa.  Język, który wyrósł z kurzu szlaków karawanowych, z negocjacji prowadzonych pod gołym niebem, z religijnych pieśni i z handlu, w którym słowo bywało silniejsze niż podpis.

Dziś mówi nim kilkadziesiąt milionów ludzi, ale w Europie jest niewidzialny. Tymczasem Stał się nośnikiem islamu, językiem targów, poezji i kina. Jest jednym z najważniejszych języków Afryki.
Z afrykanistką prof. Niną Pawlak sprawdzamy, jak brzmi język, w którym to, że "jest dobrze” znaczy tyle, że świat zachował równowagę.
----------------------------------------------------------------------
A jeśli lubicie moje językowe wyprawy i podcastowe śledztwa, możecie zostać ich Patronami. A nawet więcej: możecie adoptować słowo!

Możecie wybrać jedno z tych, które przygotuję - słowa wytypowane przeze mnie: trochę zapomniane, niedopieszczone, zepchnięte na margines (oto garstka kandydatów : abnegat, mitrężyć, safanduła, rewerans, kontent, wszeteczny, imponderabilia, ancymon, zawierucha, ukojenie).

Ale możecie też przyjść z własnym kandydatem. Z jakimś słowem-sierotką. Takim, które kochacie, a którego nikt już nie wyprowadza na spacer w zdaniu. Albo takim, które w Waszym odczuciu zasługuje na drugie życie.

Dla patrona przygotuję osobny wpis o adoptowanym słowie: z historią, znaczeniami, ciekawostkami i przykładami użycia. Słowo dostanie swoją biografię i chwilę światła.

Działam w pojedynkę. Każdy odcinek to godziny czytania, researchu i montażu. Wasze wsparcie pozwala mi robić to regularnie i z uważnością.

Zapraszam. Adopcje słów trwają

Link do patronowania tu: https://buycoffee.to/lapaczslow?tab=subs

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.

To będzie historia o tym, jak pogadać z kimś, kto od pięciu wieków już nie żyje. W tym odcinku „Łapacza słów” zaglądamy  do bazgrołów, dopisków, przekreśleń i emocjonalnych komentarzy dawnych czytelników zostawianych na marginesach książek.
 To oni odpowiadają autorom, obrażają się, polemizują, poprawiają „herezje” i zostawiają po sobie ślady tak intymne, jakby pisali je wczoraj.

To rozmowa dr Martyną Osuch i dr. Wojciechem Kordyzonem, historykami książek, o książkach jako dawnych mediach społecznościowych, o języku, który przechowuje gniew, czułość i potrzebę bycia usłyszanym - nawet po śmierci właściciela. 

Pretekstem do rozmowy jest Polska Baza Proweniencyjna, która - dzięki pracy badaczy - powstała w Gabinecie Starych Druków Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie

Zapraszam do słuchania. To będzie podróż z dużą dawką czułej ironii wobec naszej bardzo ludzkiej potrzeby zostawiania śladów :)

A jeśli lubicie takie tematy, posłuchajcie też odcinka o dawnych archiwach: https://www.spreaker.com/episode/zapiski-na-marginesach-zycia-co-kryja-ksiegi-metrykalne--68195134

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.

W radiu cisza to błąd. „Dziura w eterze”. W życiu często bierzemy ją za niepewność, brak wiedzy albo zwykły stres. Ale jest też inna cisza. Taka, która nie jest pustką, tylko walką. Dzieje się wtedy, gdy doskonale wiesz, co chcesz powiedzieć. Masz w głowie gotowy plan, całą strukturę zdania. Ale sygnał nie przechodzi. Mózg wysyła komendę „start”, a ciało odpowiada blokadą.

Dziś porozmawiamy o jąkaniu. Ale nie o tym, które kojarzymy z nieśmiałością czy lękiem przed ludźmi. To mit, o którym zapominamy w pierwszej minucie.

Porozmawiamy o biologii  jąkania - o specyficznym „okablowaniu” mózgu, o sieciach neuronowych, które czasem gubią rytm. I o tym, dlaczego dla niektórych mówienie jest jak chodzenie po kruchym lodzie, gdzie każdy krok grozi, jak to mówią sami jąkający się, „małym umieraniem”.

Zastanowimy się też, czy jąkanie może być po prostu innym językiem? Dialektem, który warto zaakceptować, zamiast go naprawiać?

Moją gościnią jest prof. Katarzyna Węsierska, która o jąkaniu wie chyba wszystko. Zapraszam do słuchania!

A jeśli interesuje Was to, jak język działa w mózgu, zajrzyjcie do archiwalnych odcinków: znajdziecie tam rozmowę o afazji: https://open.spotify.com/episode/3zU4U6PZiuspPcJTSxoDrw?si=3XAWsVKeRvisuIhnEHW7aw

o dysleksji: https://open.spotify.com/episode/4FPbgXXF5uws46Eck8kvUx?si=bPAWn1VtRz6zrnmQtQjyvA

 czy o tym, jak nasz mózg uczy się mówić: https://open.spotify.com/episode/0HdLC7svM0QeI9nO3zxD18?si=CvG9graHQoqLZ-Eb1oNuGA

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.

Archeolodzy znajdują kawałek drewna z wyrytymi runami. Napięcie rośnie. Czy to starożytne zaklęcie? Prośba do Odyna o zwycięstwo? Klątwa rzucona na wrogów?

Tłumaczenie brzmi: „Gyda mówi, że masz wracać do domu”. Koniec. Kropka. Prawdopodobnie mąż zasiedział się w karczmie, a wściekła żona – zamiast SMS-a – wysłała mu kawałek kory z wyrytym „do nogi!”.

I tu zaczyna się cała zabawa. Bo wbrew temu, co myślimy (dzięki ci, popkulturo!), runy to często nie była żadna wielka magia. To były średniowieczne żółte karteczki samoprzylepne. To były SMS-y ryte w drewnie, kości, a czasem nabazgrane na ścianie kościoła („Tu byłem”).

W najnowszym odcinku „Łapacza Słów” razem z prof. Dominiką Skrzypek odzieramy runy z tajemnicy.  I widzimy pismo ludzi, którzy robili błędy ortograficzne, wyznawali miłość i załatwiali sprawy spadkowe na wielkich głazach.

Chodźcie posłuchać o wikingach, którzy mieli swoje codzienne sprawy, a nie tylko topory. Gwarantuję - spojrzycie na ten kanciasty alfabet zupełnie inaczej.

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.

Święta to nie tylko barszcz i pierogi. To przede wszystkim poligon językowy. Stół, przy którym spotykają się różne kody, różne pokolenia i różne wrażliwości. Czy konwenanse to gorset, który nas dusi, czy może kevlarowa kamizelka, która chroni nas przed emocjonalnym postrzałem?

W tym odcinku z jezykoznawczynią dr Agnieszką Rosińską-Mamej rozmawiam o gramatyce miłości w trybie rozkazującym i o tym, jak przeżyć Wigilię i nie zwariować pod ostrzałem trudnych pytań rodziny. No i jak taktownie nie dać się wciągnąć w niekomfortowe rozmowy. 

Radzimy też, jak składać życzenia, by nie było to coś, co zabrzmi jak formułka generowana przez AI i jak nie wpaść w pułapkę „nawzajem”.

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.