Łapacz słów. Podcast o języku

„Dobrze”. Przeczytajcie to słowo jeszcze raz. Czy brzmi neutralnie? Chłodno? Serdecznie? 
A może jak trzaśnięcie drzwiami, tylko zapisane pięcioma literami?

W najnowszym odcinku „Łapacza słów” rozmawiamy o tym, że słowa są zaledwie częścią komunikatu. Kiedy rozmawiamy twarzą w twarz, znaczenie dopowiadają oddech, głos, spojrzenie, gest, postawa ciała, odległość między rozmówcami, a nawet ubranie i przestrzeń. W pisanej wiadomości zostaje nam nagi tekst. I wtedy brakujące elementy komunikatu uzupełniamy sobą. Własnym nastrojem, wspomnieniami, lękiem, wiedzą o nadawcy i historią relacji. To dlatego jedno niewinne „dobrze” może znaczyć: "oczywiście" albo: "jestem obrażona" lub: "przyjęłam do wiadomości" czy też mieć jeszcze inne odcienie.

Klasyczne badania nad komunikacją mailową pokazywały, że nadawcy przeceniają swoją zdolność przekazywania ironii i tonu. Pisząc, sami słyszą w głowie melodię zdania, ale zapominają, że odbiorca jej nie zna.  Problemem nie jest brak tonu, ale fakt, że istnieją dwa tony naraz: ten, który nadawca słyszał w swojej głowie, i ten, który odbiorca dopisał ze swojej. I może zanim pokłócimy się o kropkę, warto zapytać: „Jak mam to przeczytać?”
Bo wiadomość tekstowa nie jest komunikatem bez emocji. Jest komunikatem, któremu część emocji musi pożyczyć odbiorca.

Posłuchajcie rozmowy z ekolingwistami prof. Joanną Pupel-Wobalis i prof. Stanisławem Pupelem z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
A jeśli lubicie moje językowe wyprawy i podcastowe śledztwa, możecie zostać ich Patronami. A nawet więcej: możecie adoptować słowo!

Możecie wybrać jedno z tych, które przygotuję - słowa wytypowane przeze mnie: trochę zapomniane, niedopieszczone, zepchnięte na margines (oto garstka kandydatów : abnegat, mitrężyć, safanduła, rewerans, kontent, wszeteczny, imponderabilia, ancymon, zawierucha, ukojenie).

Ale możecie też przyjść z własnym kandydatem. Z jakimś słowem-sierotką. Takim, które kochacie, a którego nikt już nie wyprowadza na spacer w zdaniu. Albo takim, które w Waszym odczuciu zasługuje na drugie życie.

Dla patrona przygotuję osobny wpis o adoptowanym słowie: z historią, znaczeniami, ciekawostkami i przykładami użycia. Słowo dostanie swoją biografię i chwilę światła.

Działam w pojedynkę. Każdy odcinek to godziny czytania, researchu i montażu. Wasze wsparcie pozwala mi robić to regularnie i z uważnością.

Zapraszam. Adopcje słów trwają

Link do patronowania tu: https://buycoffee.to/lapaczslow?tab=subs

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.

Glosa to dopisek. Komentarz zapisany przy tekście, na marginesie, między wersami, czasem bardzo drobnym pismem. Coś, co miało tylko objaśniać główny tekst, ale po wiekach samo staje się śladem czyjegoś myślenia, czyjegoś głosu, czyjejś obecności.

I może właśnie tak warto słuchać średniowiecza: nie tylko przez wielkie opowieści o królach, bitwach, zakonach i katedrach, ale też przez glosy. Przez dopiski, przeoczenia, formy żeńskie, zaklęcia zapisane na końcu rękopisu, słowa, które komuś wydały się ważne na tyle, żeby je utrwalić.
Bo historia języka często nie mówi do nas głosem głównym. 

A potem okazuje się, że właśnie tam - na marginesie - przechowało się coś najżywszego.
„Jam posełkini jego” - mówi Maryja w piętnastowiecznej pieśni o zwiastowaniu. Nie „służebnica” w naszym dzisiejszym sensie, ale właśnie posełkini. Jedno staropolskie zdanie, a wykopuje cały tunel pod współczesnymi sporami o język. 

Bo nagle widać, że feminatywy nie są kaprysem nowoczesności. Że dawna polszczyzna potrafiła nazywać kobiece role bez nerwowego chichotu. Że średniowiecze nie było wyłącznie epoką milczących niewiast, ale także królowych, mistyczek, lekarek, prorokiń, walecznic i kobiet, które miały głos - choć często musimy go wydobywać spod męskich zapisów, kaznodziejskich pouczeń i późniejszych stereotypów.

W tym odcinku „Łapacza słów” rozmawiam z mediewistą dr. Łukaszem Kozakiem o średniowiecznych kobietach, sprawczości, zaklęciach, wyzwiskach i słowach, które przez wieki zmieniły znaczenie, ale nie straciły swojej mocy.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
A jeśli lubicie moje językowe wyprawy i podcastowe śledztwa, możecie zostać ich Patronami. A nawet więcej: możecie adoptować słowo!

Możecie wybrać jedno z tych, które przygotuję - słowa wytypowane przeze mnie: trochę zapomniane, niedopieszczone, zepchnięte na margines (oto garstka kandydatów : abnegat, mitrężyć, safanduła, rewerans, kontent, wszeteczny, imponderabilia, ancymon, zawierucha, ukojenie).

Ale możecie też przyjść z własnym kandydatem. Z jakimś słowem-sierotką. Takim, które kochacie, a którego nikt już nie wyprowadza na spacer w zdaniu. Albo takim, które w Waszym odczuciu zasługuje na drugie życie.

Dla patrona przygotuję osobny wpis o adoptowanym słowie: z historią, znaczeniami, ciekawostkami i przykładami użycia. Słowo dostanie swoją biografię i chwilę światła.

Działam w pojedynkę. Każdy odcinek to godziny czytania, researchu i montażu. Wasze wsparcie pozwala mi robić to regularnie i z uważnością.

Zapraszam. Adopcje słów trwają

Link do patronowania tu: https://buycoffee.to/lapaczslow?tab=subs

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.

Wyobraźcie sobie: przez dwa tysiące lat nie macie własnego państwa, przenosicie się z Hiszpanii do Turcji, z Niemiec do Polski, a jedyne, co macie naprawdę stałego, to litery.

W tym odcinku „Łapacza słów” razem Tamarą Sztymą z Muzeum Żydów Polskich "Polin" ruszamy tropem języków żydowskich i szukamy w nich wspólnego rdzenia. Bo nie ma jednego żydowskiego języka - jest hebrajski, jidysz, ladino, judeoarabski i cała mapa innych, które rodziły się w diasporze, niosąc pamięć, religię, codzienność i tożsamość.

Rozmawiamy też o tym, jak hebrajski wrócił do życia po wiekach, dlaczego jidysz bywał językiem wstydu, a także o niezwykłej mocy słów, które mogły stwarzać świat. To odcinek o języku, historii, wygnaniu, pamięci i o tym, że w słowach naprawdę mieszka więcej, niż nam się wydaje.

Pretekstem do powstania odcinka jest wystawa czasowa w Muzeum Polin zatytułowana "Moc słów".
https://www.polin.pl/pl/wydarzenie/wystawa-moc-slow-o-jezykach-zydowskich
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
A jeśli lubicie moje językowe wyprawy i podcastowe śledztwa, możecie zostać ich Patronami. A nawet więcej: możecie adoptować słowo!

Możecie wybrać jedno z tych, które przygotuję - słowa wytypowane przeze mnie: trochę zapomniane, niedopieszczone, zepchnięte na margines (oto garstka kandydatów : abnegat, mitrężyć, safanduła, rewerans, kontent, wszeteczny, imponderabilia, ancymon, zawierucha, ukojenie).

Ale możecie też przyjść z własnym kandydatem. Z jakimś słowem-sierotką. Takim, które kochacie, a którego nikt już nie wyprowadza na spacer w zdaniu. Albo takim, które w Waszym odczuciu zasługuje na drugie życie.

Dla patrona przygotuję osobny wpis o adoptowanym słowie: z historią, znaczeniami, ciekawostkami i przykładami użycia. Słowo dostanie swoją biografię i chwilę światła.

Działam w pojedynkę. Każdy odcinek to godziny czytania, researchu i montażu. Wasze wsparcie pozwala mi robić to regularnie i z uważnością.

Zapraszam. Adopcje słów trwają

Link do patronowania tu: https://buycoffee.to/lapaczslow?tab=subs

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.

W tym odcinku przenosimy się do Afryki, do miejsca, które wypełnia język hausa.  Język, który wyrósł z kurzu szlaków karawanowych, z negocjacji prowadzonych pod gołym niebem, z religijnych pieśni i z handlu, w którym słowo bywało silniejsze niż podpis.

Dziś mówi nim kilkadziesiąt milionów ludzi, ale w Europie jest niewidzialny. Tymczasem Stał się nośnikiem islamu, językiem targów, poezji i kina. Jest jednym z najważniejszych języków Afryki.
Z afrykanistką prof. Niną Pawlak sprawdzamy, jak brzmi język, w którym to, że "jest dobrze” znaczy tyle, że świat zachował równowagę.
----------------------------------------------------------------------
A jeśli lubicie moje językowe wyprawy i podcastowe śledztwa, możecie zostać ich Patronami. A nawet więcej: możecie adoptować słowo!

Możecie wybrać jedno z tych, które przygotuję - słowa wytypowane przeze mnie: trochę zapomniane, niedopieszczone, zepchnięte na margines (oto garstka kandydatów : abnegat, mitrężyć, safanduła, rewerans, kontent, wszeteczny, imponderabilia, ancymon, zawierucha, ukojenie).

Ale możecie też przyjść z własnym kandydatem. Z jakimś słowem-sierotką. Takim, które kochacie, a którego nikt już nie wyprowadza na spacer w zdaniu. Albo takim, które w Waszym odczuciu zasługuje na drugie życie.

Dla patrona przygotuję osobny wpis o adoptowanym słowie: z historią, znaczeniami, ciekawostkami i przykładami użycia. Słowo dostanie swoją biografię i chwilę światła.

Działam w pojedynkę. Każdy odcinek to godziny czytania, researchu i montażu. Wasze wsparcie pozwala mi robić to regularnie i z uważnością.

Zapraszam. Adopcje słów trwają

Link do patronowania tu: https://buycoffee.to/lapaczslow?tab=subs

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.

To będzie historia o tym, jak pogadać z kimś, kto od pięciu wieków już nie żyje. W tym odcinku „Łapacza słów” zaglądamy  do bazgrołów, dopisków, przekreśleń i emocjonalnych komentarzy dawnych czytelników zostawianych na marginesach książek.
 To oni odpowiadają autorom, obrażają się, polemizują, poprawiają „herezje” i zostawiają po sobie ślady tak intymne, jakby pisali je wczoraj.

To rozmowa dr Martyną Osuch i dr. Wojciechem Kordyzonem, historykami książek, o książkach jako dawnych mediach społecznościowych, o języku, który przechowuje gniew, czułość i potrzebę bycia usłyszanym - nawet po śmierci właściciela. 

Pretekstem do rozmowy jest Polska Baza Proweniencyjna, która - dzięki pracy badaczy - powstała w Gabinecie Starych Druków Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie

Zapraszam do słuchania. To będzie podróż z dużą dawką czułej ironii wobec naszej bardzo ludzkiej potrzeby zostawiania śladów :)

A jeśli lubicie takie tematy, posłuchajcie też odcinka o dawnych archiwach: https://www.spreaker.com/episode/zapiski-na-marginesach-zycia-co-kryja-ksiegi-metrykalne--68195134

Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.