Dzienniki świata wczorajszego

Paryż, 1924 rok. Powstaje manifest surrealizmu, który niebawem stanie się głosem oporu. Zapraszam na spacer po wystawie „Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm” w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Naszą podróż zaczniemy od paryskich kawiarni, gdzie André Breton marzył o rewolucji i kina na Montmartre, gdzie po raz pierwszy faszyzm i surrealizm stanęły naprzeciw siebie. Potem odwiedzimy Pragę i poznamy niezwykłą Toyen – jedną z najbardziej fascynujących postaci XX wieku. Zajrzymy do ogarniętej wojną domową Hiszpanii, gdzie spotkamy Kati Hornę i porozmawiamy z Picassem o „Guernice”, jednym z najważniejszych antywojennych obrazów w historii. Trafimy także do Niemiec z Lee Miller, fotografką, która przeszła drogę od surrealistycznej muzy i współpracownicy Man Raya do korespondentki wojennej dokumentującej upadek III Rzeszy. Zajrzymy też do Kairu i Meksyku.
 
Będą z nami Max Ernst, René Magritte, Yves Tanguy, Claude Cahun, Leonora Carrington i wielu innych artystów i artystek. A Salvador Dalí? Ikona surrealizmu jest na tej wystawie wielkim nieobecnym. Dlaczego? 

Przekonajcie się sami!

Materiał powstał we współpracy z Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie przy okazji wystawy „Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm”, którą możecie oglądać do 10.01.2027

Paryż. Rok 1919. Młoda Amerykanka Sylvia Beach otwiera niewielką księgarnię na lewym brzegu Sekwany. Nie przypuszcza jeszcze, że Shakespeare and Company stanie się jednym z najważniejszych miejsc w historii literatury. To tutaj swoje książki wypożyczał Ernest Hemingway, codziennie zaglądał Ezra Pound, a James Joyce znalazł osobę, która uwierzyła w jego najbardziej kontrowersyjne dzieło. Gdy wydawcy w Anglii i Ameryce odrzucali „Ulissesa”, Sylvia Beach postanowiła zaryzykować wszystko i wydać powieść, która na zawsze zmieniła literaturę XX wieku.

W tym odcinku przenosimy się do Paryża lat 20., świata kawiarni Montparnasse'u, literackich sporów, artystycznej wolności i wielkich ambicji. Poznamy historię kobiety, bez której modernizm wyglądałby zupełnie inaczej, a także niezwykłe relacje łączące ją z Joyce’em, Hemingwayem, Fitzgeraldem i całym „straconym pokoleniem”. To opowieść o miejscu, które stało się domem dla największych pisarzy swojej epoki.

Przygotowując odcinek korzystałam z następujących źródeł: 

Wywiad z Sylvią Beach (1962) https://www.youtube.com/watch?v=R1Zbw39MCm4
„Shakespeare and company”, S. Beach 
https://www.shakespeareandcompany.com/history?srsltid=AfmBOoonpFK-_O3qHSEcSOMkSUgrdv4Lhyvi5YFQ1CHWtqKpmWYm4DTn
https://www.bbc.com/culture/article/20191119-shakespeare-and-co-how-a-paris-bookshop-became-a-legend
https://www.princetonmagazine.com/sylvia-beachs-shakespeare-and-company/

Przed śmiercią Franz Kafka poprosił przyjaciela, Maxa Broda, o spalenie wszystkich rękopisów. Gdyby jego wola została spełniona, świat nigdy nie poznałby „Procesu”, „Zamku” ani „Przemiany”. Jak to możliwe, że człowiek pełen lęków, niepewności i poczucia wyobcowania stał się jednym z najważniejszych pisarzy XX wieku? W tym odcinku śledzimy jego losy – spacerujemy po ulicach starej Pragi, przyglądamy się burzliwym relacjom z kobietami i dominującym ojcem, analizujemy narodziny świata, który dziś nazywamy „kafkowskim”.

PARTNER ODCINKA: Wydawnictwem W.A.B., wydawca książki Karoliny Wątroby „Przemiany. W poszukiwaniu Franza Kafki”; tłumaczenie: Kaja Gucio

28 listopada 1966 roku. Jedna z najbardziej niezapomnianych nocy starego Nowego Jorku. Nocy, o której prasa rozpisuje się tygodniami – zanim jeszcze się odbędzie i długo po jej zakończeniu. Pod kryształowymi żyrandolami hotelu Plaza zbiera się kilkaset osób, które wydają się rządzić światem: milionerzy, aktorki, politycy, arystokraci, artyści. Wszyscy ubrani wyłącznie na czarno i biało. W maskach. Lista 540 gości staje się obiektem obsesji. Ludzie próbują się na nią dostać za wszelką cenę, zdarzają się próby przekupstwa, błagania, a nawet dramatyczne groźby.  Gospodarzem wieczoru jest człowiek niewysoki, ale wysokim głosie i olbrzymiej ambicji, legenda amerykańskiej literatury, autor „Śniadania u Tiffany’ego” – Truman Capote. Pisarz, który postanowił stworzyć bal doskonały. I być może nieświadomie zorganizował również pożegnanie starego świata elit. Co dokładnie działo się za drzwiami hotelu Plaza? 
 
Przekonajcie się sami! 

Przygotowując odcinek korzystałam z następujących źródeł: 

„Truman Capote”, Gerald Clarke / biografia
„Kobiety Capotego. Śniadanie u Tiffany'ego, mroczne sekrety i zdrada w świecie glamour”, Laurence Leamer tł. N. Wiśniewska 
„Party of the Century The Fabulous Story of Truman Capote and His Black-and-white Ball”, Deborah Davis
„Wysłuchane modlitwy, powieść nieukończona”, Truman Capote tł. K. Obłucki
https://time.com/6692150/feud-capote-vs-the-swans-black-and-white-ball/
https://www.vogue.com/slideshow/gloria-steinem-coverage-of-truman-capote-black-and-white-ball-1967
https://therake.com/us/stories/invitation-only-truman-capote-black-white-ball
https://wwd.com/pop-culture/culture-news/feature/truman-capote-black-white-ball-1236153974/
https://www.youtube.com/watch?v=4LHTtJuF9i4

Wallis Simpson była jedną z najbardziej kontrowersyjnych kobiet XX wieku. Dla jednych –wyrachowaną intrygantką, która uwiodła króla i doprowadziła do kryzysu monarchii. Dla innych – outsiderką, która weszła w świat, w którym nigdy nie miała prawa się znaleźć, płacąc przy tym wysoką cenę. Brytyjska prasa nazywała ją zagrożeniem dla korony, symbolem skandalu i „kobietą, która zabrała króla”. Od początku budziła skrajne emocje. Była pionkiem w politycznej grze a może tragiczną postacią uwikłaną w miłość, która wymknęła się spod kontroli? Wallis Simpson - ambitna manipulatorka, ofiara własnych decyzji, a może kobieta, która przypadkiem zmieniła historię? Kim tak naprawdę była „ta kobieta”?
 
Przygotowując odcinek korzystałam z następujących źródeł:
„Ta kobieta. Biografia Wallis Simpson”, Anne Sebba
„Fashioning the Crown. A Story of Power, Conflict, and Couture”, Justine Picardie
„King Edward VIII”,  Philip Ziegler
Film dokumentalny „In Love With Wallis Simpson: The Real Reasons Edward VIII Abdicated | Royal Secrets | Real Royalty”
Edward VIII and Wallis Simpson - Interview with Kenneth Harris (https://www.youtube.com/watch?v=I02fZDd-BBc&t=874s)
Film dokumentalny „Wallis Simpson: The American Who Shook the Monarchy”
https://www.vogue.pl/a/historia-wallis-simpson-zony-krola-edwarda-viii
https://www.theguardian.com/uk/2002/jun/29/research.monarchy