Jak zachwyca? Język polski po godzinach

Określenia rzeczy materialnych bardzo często, na zasadzie pewnego podobieństwa, zyskują również znaczenie niematerialne. Tak jest właśnie z wyrażeniem „warsztat pisarza”. Warsztat, czyli miejsce pracy jakiegoś rzemieślnika, w którym znajdują się narzędzia potrzebne do wykonywania konkretnego zawodu. Wyraz ten oznacza zarówno miejsce, jak i sposób pracy tegoż rzemieślnika, a za tym poszło używanie tego określenia dla sposobu pracy ogólnie, niekoniecznie rzemieślniczej. Ten tekst nie jest jednak o tym metaforycznym znaczeniu warsztatu pisarza – sposobie pisania i cechach do tego potrzebnych. Chciałabym opowiedzieć Wam o tym jak najbardziej materialnym warsztacie i jego narzędziach. Czyli czym, na czym oraz gdzie pisali i piszą pisarze. Okazuje się bowiem, że to wszystko ma znaczenie.

W tym odcinku usłyszysz o:

narzędziach do pisania pisarek i pisarzy;

materiale, na którym piszą i pisali znani autorzy;

„własnym pokoju” jako miejscu koniecznym do tworzenia.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

W warsztacie pisarza

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

Soundcloud

Spotify

iTunes

Podobało Ci się? Możesz postawić mi kawę Kliknij w filiżankę:

Artykuł Lekcja 41: W warsztacie pisarza pochodzi z serwisu Jak zachwyca?.

Jest taka scena w dokumentalnym filmie Krzysztofa Kieślowskiego Gadające głowy (1979), gdy mężczyzna, zapytany w ulicznej sondzie „Kim jesteś”, odpowiada „Nie wiem”. Myślę, że to zdanie idealnie pasuje do Kordiana, tytułowego bohatera dramatu Juliusza Słowackiego. Tekst ten zazwyczaj (i słusznie, oczywiście) analizowany jest z perspektywy narodowej, romantycznej. Ja zaś chciałabym spojrzeć na bohatera inaczej. Kiedy po raz kolejny sięgałam do dramatu, uderzyło mnie, że Kordian w momencie rozpoczęcia akcji ma lat 15, a w ostatniej scenie 18. Czytelnicy/widzowie są więc świadkami dojrzewania bohatera, ale nie tylko w tym kontekście narodowym czy indywidualnym/romantycznym, ale również… biologicznym. Kordian jest, jakby nie patrzeć, po prostu nastolatkiem. Wprawdzie pod względem socjologicznym czy kulturowym wiele się zmieniło w życiu nastolatka przez te ponad 200 lat, ale już pod względem biologicznym nie tak bardzo. Właśnie z tej perspektywy obejrzę bohatera Słowackiego. Myślę też sobie, że może rodzice nastolatków odetchną też trochę widząc, że problemy, z którymi zmagają się ich dzieci, nie są niczym nowym i choć zmieniły się okoliczności, zniknęły stare trudności, pojawiły się nowe, to pewne rzeczy są stałe od setek lat.

W tym odcinku usłyszysz:

o tym, co się dzieje w mózgu nastolatka, a więc także i Kordiana;

o „tłumie myśli sprzecznych” w głowie każdego nastolatka;

o nudzie i rozczarowaniu, które są niezbędnymi elementami kształtowania tożsamości;

o miłości w czasach burzy i naporu.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

Kordian – po prostu nastolatek

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

Soundcloud

Spotify

iTunes

Podobało Ci się? Możesz postawić mi kawę Kliknij w filiżankę:

Artykuł Lekcja 40: Kordian – po prostu nastolatek pochodzi z serwisu Jak zachwyca?.

Różne są maski. Teatralne, karnawałowe, spawalnicze, gazowe… Którą nałożyć? I o tym trochę jest tekst, o którym poniżej. Dzielę się z Wami jednym z tekstów historycznoliterackich, które napisałam. Podjęłam się w nim na pierwszy rzut oka rzeczy nieco karkołomnej: zestawiłam Białą rękawiczkę, dramat Stefana Żeromskiego (tego od Przedwiośnia), z Między nami dobrze jest, dramatem Doroty Masłowskiej (tej od Wojny polsko-ruskiej pod flagą biało-czerwoną). A sprawdzałam, czy pytania bohaterów o tożsamość – na początku XX wieku i ponad sto lat później – są podobne i czy otrzymamy na nie te same odpowiedzi. Zastanawianie się, “kim jestem”, wbrew pozorom nie jest wcale takie rzadkie. Choć czas na długie rozmyślania mają nieliczni, to pytanie z piosenki Elektrycznych Gitar “I co ja robię tu (uuu, co Ty tutaj robisz)” zadał sobie choć raz w życiu pewnie każdy człowiek (nie tylko dorosły). Literatura pokazuje nam, że człowiek jako taki wcale nie zmienił się bardzo w ciągu wieków. Właśnie dlatego nawet w starych utworach, o których myślimy z pobłażaniem, że trącą myszką, znaleźć można całkiem ciekawe odpowiedzi na Pytania. (Pisane dużą literą, bo chodzi o pytania z gatunku tych wielkich, egzystencjalnych).

W tym odcinku usłyszysz:

o czym są oba dramaty,

o maskach i ich prawdziwej roli,

o podobieństwach rzeczywistości początku XX i XXI wieku,

o tym, jak klasyka literatury nadal odpowiada na ważne dla nas pytania.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek. Artykuł ten ukazał się w “Kwartalniku Opolskim” 2-3/2019, periodyku naukowym Opolskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Pytanie o tożsamość w czasach rozpadu

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

Soundcloud

Spotify

iTunes

Artykuł Lekcja 39: „Jestem kim nie jestem”. Żeromski i Masłowska na zakręcie pochodzi z serwisu Jak zachwyca?.

„Jest [limeryk] łatwy do skomponowania, żywy i zawiera coś trudnego do zdefiniowania w metrum, co staje się zarzewiem humoru. Przyciąga laika – wyzwala jego aktywność i dostarcza mu przyjemności”. Dzięki temu, że limeryk ma bardzo konkretny schemat, jego stworzenie bywa o wiele łatwiejsze od natchnionego wiersza metafizycznego. Prostsze są tylko rymy częstochowskie. Oczywiście jak to w życiu, bywają limeryki gorsze i lepsze. Zachęcam Cię jednak do zabawy tą formą. Tworzenie limeryków daje dużo radości, przyjemności, a czasem i satysfakcji, choć bywa również że frustracji. Nie zrażaj się!

W tym odcinku usłyszysz:

o tym, skąd się w ogóle wzięły limeryki,

jak napisać dobry limeryk i czy to w ogóle wykonalne w innym języku niż angielski,

przykłady różnych limeryków od ich najlepszych twórców,

dlaczego warto pisać limeryki.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, obejrzeć ilustracje i poczytać jeszcze więcej różnych limeryków, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:
I ty możesz zostać poetą, czyli limeryki w użyciu
Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:
Soundcloud

Spotify

iTunes

Artykuł Lekcja 38: I Ty możesz zostać poetą, czyli limeryki w użyciu pochodzi z serwisu Jak zachwyca?.

Style czytania, czy inaczej style odbioru, to propozycja, którą podał prof. Michał Głowiński, literaturoznawca, w tekście Świadectwa i style odbioru. Styl czytania dotyczy tego, w jaki sposób odbiorca czyta tekst i w ogóle odbiera jakikolwiek komunikat, jakie znaczenia mu nadaje, co jest dla niego ważne, a co nie. Dlaczego warto je znać? Bo od tego, w jaki sposób podchodzimy do tekstu, zależy również to, jak go rozumiemy i co z niego dla siebie wynosimy. Oczywiście to, w jaki sposób czytamy nie jest związane tylko z jednym stylem. Zwrócenie uwagi, który styl dominuje przy konkretnym tekście, pomaga zrozumieć zarówno to, co czytamy, jak i nasze na to czytanie reakcje. W tym odcinku usłyszysz o:

Stylu mitycznym

Stylu alegorycznym

styl symbolicznym

styl instrumentalnym

styl mimetycznym

styl ekspresyjnym

styl estetyzującym.

Jeśli chcesz przeczytać to, o czym mówiłam, sprawdzić bibliografię, z jakiej korzystałam, zajrzyj do artykułu, na podstawie którego powstał ten odcinek:

Jak czytamy? 7 stylów czytania

Podcastu JAK ZACHWYCA? można słuchać na tej stronie oraz na platformach:

Soundcloud

Spotify

iTunes

Artykuł Lekcja 37: Jak czytamy? Siedem stylów czytania pochodzi z serwisu Jak zachwyca?.