Wiedza Nieoczywista

Własność to wolność. Dlaczego więc nasz najcenniejszy zasób – dane, które codziennie generujemy w sieci – nie podlega takiej samej ochronie jak dom, samochód czy rower?

W najnowszym odcinku podcastu „Wiedza Nieoczywista” analizujemy zjawisko danych jako nowego, najcenniejszego rodzaju własności. Zastanawiamy się, dlaczego z taką łatwością zgadzamy się na utratę kontroli nad cyfrowymi śladami, które po sobie zostawiamy, i dlaczego obecne regulacje, na czele z unijnym RODO, okazują się w praktyce tak bardzo nieskuteczne.

To nie korporacje technologiczne są naszym głównym wrogiem – ich usługi realnie rozwiązują wiele naszych problemów i trudno wyobrazić sobie bez nich dzisiejszy świat. Prawdziwym problemem jest gigantyczna asymetria informacji oraz przestarzały system prawny. Zamiast burzyć obecny porządek, musimy zaktualizować „reguły gry” i architekturę wyboru tak, aby domyślne ustawienia chroniły słabszą stronę – czyli nas, użytkowników.

W tym odcinku usłyszysz:

– Dlaczego wartości niematerialne wyparły tradycyjną własność w bilansach największych firm?

– Jak architektura wyboru i ekonomia behawioralna obnażają słabość RODO?

– Czy nadszedł czas, aby Konstytucja gwarantowała nam prawo do własności naszych danych?

– Czym jest asymetria informacji w relacji użytkownik – wielkie platformy?

– Dlaczego „wylogowanie się z systemu” nie jest już żadnym rozwiązaniem?

Jaka rola czeka nowych „pośredników społecznych” w zarządzaniu naszymi danymi?

Bartłomiej Biga

Posłuchaj i zostań na dłużej

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcast można także obejrzeć w serwisie YouTube.

https://youtu.be/j-T819ctqcM



Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.











Artykuł WN 097 Najcenniejsza własność, którą oddajesz za darmo. Jak odzyskać kontrolę? pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Czy zdarzyło Ci się kupić ulubiony produkt i dopiero w domu zorientować się, że opakowanie jest lżejsze, choć cena pozostała bez zmian? To shrinkflacja – zmora współczesnych konsumentów. Producenci zamiast podnosić ceny, po cichu zmniejszają gramaturę lub objętość tego, co sprzedają. Czy jesteśmy wobec tego bezbronni?

W tym odcinku omawiam przełomowy wyrok niemieckiego sądu w sprawie czekolady Milka, która zmniejszyła swoje tabliczki ze 100g do 90g. Sąd przyznał rację organizacji konsumenckiej, nakazując wyraźne oznaczanie zmniejszenia produktu na opakowaniu przez co najmniej 4 miesiące. Sama zmiana cyferek z gramaturą już nie wystarczy!

Spoglądamy na ten problem przez pryzmat ekonomicznej analizy prawa oraz ekonomii behawioralnej. Dlaczego dotychczasowe podejście polskiego UOKiK-u („skoro gramatura na etykiecie jest prawdziwa, to wszystko jest w porządku”) nie sprawdza się w codziennym życiu? Jako konsumenci posługujemy się skrótami myślowymi i nie możemy za każdym razem studiować drobnego druku na opakowaniach.

Co ciekawe, korporacje doskonale to rozumieją, gdy… bronią swoich interesów. Producenci walczą jak o niepodległość o ochronę swoich znaków towarowych czy kultowych kolorów (jak słynny fiolet Milki), argumentując, że klient kupuje w pośpiechu, „na pierwszy rzut oka”. Dlaczego więc ta sama logika nie jest stosowana, gdy produkt nagle się kurczy?

Z filmu dowiesz się:

Czym dokładnie jest shrinkflacja i dlaczego wolny rynek nas przed nią nie obronił podczas wysokiej inflacji?

Jak asymetria informacji stawia konsumenta na straconej pozycji.

Dlaczego prawnicy potrzebują ekonomistów, by tworzyć skuteczne i efektywne prawo.

Jak podwójne standardy producentów zostały wykorzystane przeciwko nim w sądzie.

Bartłomiej Biga

Posłuchaj i zostań na dłużej

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcast można także obejrzeć w serwisie YouTube.

https://youtu.be/j-T819ctqcM



Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.











Artykuł WN 096 Przełomowy wyrok. Czy to koniec ukrytej shrinkflacji? pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, co by się stało, gdybyś nagle poznał zarobki wszystkich osób w Twoim biurze? Od 2026 roku w Polsce to nie będzie już kwestia domysłów, ale prawo wynikające z unijnej dyrektywy. Choć brzmi to jak triumf sprawiedliwości, ekonomia behawioralna podpowiada coś zupełnie innego.

W tym odcinku stawiam kontrowersyjną tezę: jawność wynagrodzeń nie tylko nie zmniejszy nierówności, ale może je wręcz utrwalić i doprowadzić do wyhamowania wzrostu płac.

Bartłomiej Biga

Posłuchaj i zostań na dłużej

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcast można także obejrzeć w serwisie YouTube.

https://youtu.be/j-T819ctqcM

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.











Artykuł WN095 Jawność wynagrodzeń: Sprawiedliwość czy pułapka na pracowników? pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Rok 2025 był rekordowy dla deweloperów – w samych największych miastach sprzedano ponad 40 tysięcy mieszkań, a w ofercie wciąż pozostawało ponad 60 tysięcy lokali. Według podręczników ekonomii tak ogromna podaż powinna przynieść obniżki, a jednak ceny nie chcą spadać. Dlaczego tak się dzieje?

W tym odcinku rozkładam na czynniki pierwsze mechanizmy rządzące polskim rynkiem nieruchomości. Dowiesz się, czy z rynkiem jest „coś nie tak”, czy może po prostu przestał on być rynkiem w tradycyjnym tego słowa znaczeniu.

W filmie omawiam:

Brak elastyczności popytu: Dlaczego z zakupu mieszkania nie można zrezygnować tak łatwo, jak z drogich wakacji.

Mieszkanie jako „betonowe złoto”: Jak ogromne nadwyżki gotówki z tarcz antykryzysowych trafiły na rynek nieruchomości i dlaczego w pewnym momencie nawet 70% mieszkań kupowano w celach inwestycyjnych.

Pułapkę dopłat rządowych: Dlaczego programy wsparcia kredytobiorców stały się w rzeczywistości dotacjami dla deweloperów, pozwalając im windować marże do poziomów 40–50%.

Wzrost wartości gruntów: Co o dzisiejszych cenach mówił już XIX-wieczny ekonomista Henry George i dlaczego deweloperzy czekają na „lepszy moment” z budową.

Błędy planowania przestrzennego: Dlaczego zamiast dopłat potrzebujemy lepszej komunikacji i sensownego wyznaczania funkcji publicznych w miastach.

Bartłomiej Biga

Posłuchaj i zostań na dłużej

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcast można także obejrzeć w serwisie YouTube.

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.









Artykuł WN 094 Dlaczego ceny mieszkań nie spadają mimo rekordowej podaży? pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Igrzyska Olimpijskie to bez wątpienia największe i najbardziej prestiżowe wydarzenie sportowe na globie. Przez kilkanaście dni oczy całego świata zwrócone są na jedno miasto, a emocje sięgają ze nitu. Ale co dzieje się, gdy znicz olimpijski gaśnie, sportowcy wracają do domów, a kamery zostają wyłączone? Wtedy przychodzi czas na podliczenie rachunków.

W dzisiejszym odcinku zaglądamy za kulisy olimpijskiego biznesu i analizujemy, co kryje się za błyskiem złotych medali. Czy organizacja tak gigantycznej imprezy to dla miasta i państwa-gospodarza złoty interes, impuls rozwojowy i prestiż, czy może… prosta droga do wieloletniego zadłużenia i pozostawienia po sobie „białych słoni” (nieużywanych, kosztownych stadionów)?

Z tego odcinka dowiesz się:

Zderzenie z twardymi liczbami: Dlaczego igrzyska „na papierze” niemal nigdy się nie spinają finansowo?

Mit impulsu rozwojowego: Czy nowa infrastruktura budowana pod presją czasu faktycznie służy mieszkańcom po zakończeniu imprezy?

Koncepcja „ekonomii wartości”: O co chodzi w stwierdzeniu, że korzyści z igrzysk leżą poza czystym zyskiem finansowym i czy prestiż jest wart każdej ceny?

Lekcje z historii: Analiza przypadków – od finansowej katastrofy Aten po sukces (biznesowy) Los Angeles.

Głos mieszkańców: Dlaczego coraz więcej miast (w tym polskie, jak Kraków) wycofuje się z wyścigu o organizację Olimpiady pod naciskiem opinii publicznej?

Bartłomiej Biga

Posłuchaj i zostań na dłużej

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:

Podcast można także obejrzeć w serwisie YouTube.

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.





Artykuł WN 093 – Igrzyska Olimpijskie: Wielkie święto czy finansowa pułapka? pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.