Civitas on Air

W tym odcinku rozmawiamy o tym, jak zmienił się język mówienia o prawie — i dlaczego to nie jest tylko kwestia stylu, ale sygnał głębszych procesów w państwie i debacie publicznej.
Gościem Grzegorza Wiaderka jest prof. dr hab. Marcin Matczak z Uniwersytetu Warszawskiego. Przyglądamy się metaforom, które coraz częściej pojawiają się w dyskusjach o legislacji: „mina prawna”, „pułapka prawna”, „rozbrojenie”, a nawet „nitka konstytucyjna”. Skąd się biorą? Co mówią o naszym zaufaniu do prawa? I co oznacza pojęcie „wydrążonych instytucji” (hollowing out) w kontekście państwa prawa?
W rozmowie pada też proste, ale ważne pytanie: czym jest praworządność — i dlaczego nie da się jej sprowadzić do checklisty, tylko do efektu: niearbitralności władzy.

Czy kreatywność naprawdę napędza rozwój społeczny i gospodarczy — czy jedynie obiecuje zmianę, której nie ma?
Dr Karol Franczak, autor książki „Kultura jako źródło zysku. Sprzeczności gospodarki kreatywnej", analizuje fenomen kreatywności jako współczesnej narracji modernizacyjnej.
W odcinku:
kreatywność jako narzędzie rozwoju i jako narzędzie kontroli społecznej,
ekonomiczne i społeczne „zyski” gospodarki kreatywnej,
relacja między wolnością a nowymi formami zniewolenia,
jak dyskurs kreatywności zmienia role zawodowe, pracę, kulturę i tożsamość,
sprzeczności, które odsłaniają alternatywne narracje: prekariat kreatywny, wyzysk entuzjazmu, kontrola podmiotowości.
Rozmawia: dr Barbara Markowska-Marczak
Gość: dr Karol Franczak
🎙️ Cykl: Civitas on Air „Demokracja i przemiany sfery publicznej”

Filozofia, socjologia, polityka i krytyczna analiza rzeczywistości: prof. Marek Czyżewski opowiada o tym, dlaczego Theodor W. Adorno brzmi dziś wyjątkowo aktualnie. Co oznacza „utopia poznania”? Dlaczego myślenie socjologiczne powinno być krytyczne wobec własnych wniosków? Jak rozumieć dzisiejsze napięcia społeczne i radykalizację w świetle Adornowskiej diagnozy demokracji liberalnej?
W odcinku:
– jak czytać Adorno dziś,
– dialektyka negatywna i jej znaczenie,
– Adorno jako inspiracja dla socjologii, nauki i polityki,
– diagnozy na temat radykalizacji i współczesnych napięć społecznych,
– o pułapkach nauki, prostych odpowiedziach i złożoności świata.

Rozmawia: dr Barbara Markowska-Marczak
Gość: prof. Marek Czyżewski

Niezawiniony atak Rosji na Ukrainę oraz trwająca pełnoskalowa wojna zburzyły dotychczasowe założenia europejskiej architektury bezpieczeństwa. Konflikt wywołał pytania o kondycję i znaczenie NATO, a także o rolę, jaką Unia Europejska powinna pełnić w obszarze bezpieczeństwa.W rozmowie przyglądamy się również przyszłości relacji transatlantyckich, perspektywom odbudowy powojennej Ukrainy oraz możliwemu członkostwu Ukrainy w UE.W odcinku biorą udział:Kerry LonghurstOleh LychakAlisher KizayevArda SismanSukwong Nuttanohn➡️ Publikacja w języku angielskim._________ Russia’s unprovoked attack on Ukraine and its subsequent ongoing all-out war have upended previous assumptions and frameworks of European security. This raises profound questions about NATO’s fortitude and relevance, and about the European Union’s evolving role in security and defence.The episode also explores the future of the transatlantic relationship, Ukraine’s post-war reconstruction, and the country’s prospects for EU membership.Panellists:Kerry LonghurstOleh LychakAlisher KizayevArda SismanSukwong Nuttanohn➡️ Publication in English.

Białoruś od lat pozostaje państwem autorytarnym, a władze w Mińsku konsekwentnie ignorują wartości demokratyczne, prawa człowieka i rządy prawa. W efekcie relacje z UE zostały ograniczone, a Bruksela koncentruje swoje działania na wspieraniu organizacji pozarządowych, aktywistów i osób przebywających na emigracji — w coraz bardziej kurczącej się przestrzeni dla społeczeństwa obywatelskiego.Jednocześnie Gruzja, niegdyś „najlepsza uczennica UE” w regionie, dramatycznie odeszła od europejskiego kursu, kierując się w stronę autokratyzacji.W tym odcinku rozmawiamy o podobieństwach między tymi przypadkami oraz zastanawiamy się, jaką rolę może odegrać Unia Europejska w obliczu tych procesów.W rozmowie udział biorą:Lucia Casinos LanchazoGaia MoriniNovytska SofiiaKerry Longhurst➡️ Publikacja w języku angielskim.__________ Belarus has long been an authoritarian state, with the ruling regime showing a complete disregard for democracy, human rights and the rule of law. As a result, relations with the EU have significantly deteriorated, forcing Brussels to redirect its efforts towards supporting NGOs, activists and exiled communities operating in an increasingly restricted civic space.Meanwhile, Georgia—once considered the EU’s “best pupil” in the Eastern Partnership region—has dramatically shifted away from its previous European trajectory, moving instead towards autocratisation.In this episode, we explore the parallels between these two cases and ask a key question: what can and should the EU do in response?Speakers:Lucia Casinos LanchazoGaia MoriniNovytska SofiiaKerry Longhurst➡️ Publication in English.