Rozumieć Ukrainę

W jaki sposób naziemne roboty bojowe rewolucjonizują front i czy maszyny biorą już jeńców do niewoli? Czy sukces Petera Magyara na Węgrzech oznacza koniec prorosyjskiego kursu Budapesztu i przełom w relacjach z Kijowem? Jak Ukraina zmienia swoją strategię dyplomatyczną w obliczu słabnącej roli USA jako gwaranta bezpieczeństwa?

Zapraszamy na odcinek w którym analizujemy dynamiczne zmiany na geostrategicznej szachownicy, gdzie Ukraina przestaje być jedynie biorcą pomocy, a staje się aktywnym „dostawcą usług bezpieczeństwa”. Przyglądamy się globalnej ofensywie dyplomatycznej Kijowa - od kontraktów zbrojeniowych w Arabii Saudyjskiej, przez operacje przeciwko rosyjskiej flocie cieni w Libii, aż po symboliczne gesty w Syrii. Rozmawiamy o tym, jak Ukraińcy radzą sobie z niepewnością płynącą z Waszyngtonu, budując własny, potężny ekosystem technologiczny „miltech”, który pozwala im na prowadzenie wojny robotów i skuteczne uderzenia głęboko na terytorium Rosji.

00:00 - Wstęp
02:18 - Peter Magyar i zmiany na Węgrzech
10:31 - Nowa dyplomacja Zełenskiego
19:21 - USA a bezpieczeństwo Europy
36:11 - Wojna robotów i miltech
42:59 - Gospodarka i kryzys parlamentu
49:07 - Odporność młodych Ukraińców
55:04 - Rola kobiet i zmiana postaw

Mapping the MilTech War: Eight Lessons from Ukraine’s Battlefield - https://www.ifri.org/en/studies/mapping-miltech-war-eight-lessons-ukraines-battlefield

Zełenski złożył życzenia pracownikom sektora zbrojeniowego z okazji ich święta - Президент привітав українських зброярів із професійним святом новини LB.ua„Tak wygląda siła hartowana w walce”

Wielkanocna wymiana jencow - https://www.youtube.com/watch?v=Ji6zOfWlSrE

Wplyw wojny na mlodych ludzi w Ukrainie - https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2026-03/impact_of_war_on_youth_in_ukraine_2025.pdf

Płeć, role i stereotypy - Презентація PowerPoint Badanie ogólnoukraińskie

Jak mit kozacki wpływa na dzisiejszą tożsamość i determinację Ukraińców? Dlaczego niektóry historycy uważają szlachtę ruską z kluczową w budowaniu Ukrainy? Jak zmienia się postrzeganie Rosji i USA w polskich badaniach socjologicznych? 

Zapraszamy na odcinek, w którym przyglądamy się mitom i faktom historycznym kształtującym tożsamość Ukraińców aby lepiej zrozumieć ich dzisiejszą determinację w walce o suwerenność. Rozpoczynamy od analizy najnowszych badań socjologicznych, które pokazują nie tylko stabilne zaufanie do prezydenta Zełenskiego, ale też głębokie zmęczenie i jednocześnie niezwykły hart ducha społeczeństwa ukraińskiego w obliczu wojennych traum. Zastanawiamy się również nad pęknięciem polskiego konsensusu geostrategicznego, analizując, dlaczego dla młodszych pokoleń Polaków Izrael i Stany Zjednoczone stają się źródłem niepokoju, co rezonuje z nowymi ofertami politycznymi na naszej scenie. W sercu naszej rozmowy kładziemy jednak historię Kozaczyzny, weryfikując popularne wyobrażenia o niej poprzez pryzmat badań Natalii Starczenko, która podkreśla znaczenie szlachty ruskiej i dziedzictwa I Rzeczypospolitej w budowaniu podmiotowości ukraińskiego narodu. Śledzimy polityczne wybory Bohdana Chmielnickiego i Iwana Mazepy, a także demaskujemy rosyjskie próby zawłaszczania kozackiej legendy na potrzeby współczesnego imperializmu Putina.

00:00 – Wstęp
03:02 – Nastroje społeczne w Ukrainie
12:31 – Pęknięcie polskiego konsensusu geostrategicznego
14:42 – Wprowadzenie do mitu kozackiego
20:30 – Ewolucja mitu: Od projektu politycznego do symbolu narodowego
28:13 – Rewizja historii: Szlachta ruska i dziedzictwo Rzeczypospolitej
42:46 – Powstanie Chmielnickiego jako rewolucja społeczna
53:08 – Rosyjskie manipulacje i mit Kozaków Dońskich

Rosyjska propaganda o Kozakach: Manipulating the Past: Do Russian Propaganda Myths about Zaporizhzhia and the Region Live on Today? | UACRISIS.ORG
Kremlin's Myths about Zaporizhzhia: History as an Instrument of War - https://uacrisis.org/uk/
Raport o Kozakach na obecnej wojnie: Cossacks at War — Ukrainian, Russian, or Both? - CEPA
Sondaż: ІСТОРИЧНА ПАМ'ЯТЬ результати соціологічного опитування дорослих жителів України - https://kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=1217&page=1
Jak Kozacy uratowali ukraiński świat - https://zaxid.net/statti_tag50974/
Serhij Plokhij https://www.pravda.com.ua/articles/2024/10/18/7480194/

Książki:

Plokhy Serhii: "The Cossack Myth: History and Nationhood in the Age of Empires"
Natalia Starczenko “Ukraińskie światy Rzeczpospolitej
„Burżuazyjna alternatywa. Ziemie ukraińskie w połowie XVII — drugiej połowie XVIII wieku" - Буржуазна альтернатива. Українські землі в середині XVII — другій половині XVIII ст.
Artykuł Natalii Starczenki pt. „Складні шляхи ранньомодерного українського націєтворення" opublikowanego w Ukraińskim Historycznym Żurnale (2025, nr 3)
„Trudne drogi wczesnonowożytnego ukraińskiego narodotwórstwa, czyli kilka uwag do utartego schematu historii Ukrainy"

Za produkcję odpowiadają:

Mikołaj Maluchnik | Oko press
Kamil Wrona | Oko press
Anna Fedas | Fundacja Batorego 
Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego
Kinga Pękalska | Fundacja Batorego
Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego

Jesteśmy też tutaj:

FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego
IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/
www: https://www.batory.org.pl/

Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations

Jak konflikt w Iranie realnie osłabia wsparcie dla Ukrainy i wzmacnia budżet Rosji? Na czym polega ukraiński „brikolaż” technologiczny, który pozwala państwu o mniejszych zasobach skutecznie stawiać czoła mocarstwu? Dlaczego w 2026 roku polska gościnność wobec uchodźców zaczyna wygasać, a systemy wsparcia są systematycznie ograniczane?

Zapraszamy na odcinek, w którym analizujemy złożoność współczesnego pola walki, gdzie kluczową rolę odgrywa ukraińska zdolność do szybkiej adaptacji i tworzenia autorskich systemów zarządzania ogniem. Przyglądamy się rosnącej frustracji prezydenta Zełenskiego, który boryka się nie tylko z „prorosyjskimi pęknięciami” w Europie i blokadami ze strony Węgier, ale także z paraliżem decyzyjnym własnego zaplecza politycznego. Omawiamy niebezpieczne zjawisko dążenia do normalizacji relacji z Rosją przez niektórych liderów zachodnich oraz próby wykorzystywania kwestii bezpieczeństwa do pogłębiania polaryzacji w Polsce. Na koniec zaglądamy do świata kultury, oceniając rosyjskie operacje wpływów na festiwalach filmowych i polecając dokumenty, które bez lukru pokazują brutalną rzeczywistość wojny i mechanizmy propagandy.

00:00 - Wstęp
05:22 - Ukraiński brykolaż technologiczny
17:46 - Ceny ropy i rosyjski budżet zbrojny
19:44 - Frustracja i polityka Zełenskiego
27:08 - Węgry i pęknięcia w jedności Europy
43:32 - Polska gościnność i ukraińskie zmiany
49:50 - Rosyjskie wpływy w świecie kultury

„Co wstąpiło w Wołodymyra Zełenskiego?" What’s gotten into Volodymyr Zelenskyy? – POLITICO

„Ukraina osiąga przełom: drony produkowane bez chińskich części" Ukraine Can Now Manufacture ‘China-Free’ Drones - The New York Times 

Raport Institut français des relations internationales (IFRI) Mapping the MilTech War: Eight Lessons from Ukraine’s Battlefield | Ifri

„Węgierski skok na kasę i milczenie UE. Jak Orbán zalegalizował grabież Ukraińców i co dalej": Угорський ''гоп-стоп'' та мовчання ЄС. Як Орбан узаконив пограбування українців та що буде далі | Європейська правда

Za produkcję odpowiadają:

Mikołaj Maluchnik | Oko press
Kamil Wrona | Oko press
Anna Fedas | Fundacja Batorego
Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego
Kinga Pękalska | Fundacja Batorego
Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego

Jesteśmy też tutaj:

FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego
IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/
www: https://www.batory.org.pl/

Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations

Jak to możliwe, że teraz to Stany Zjednoczone proszą Ukrainę o pomoc w zabezpieczeniu nieba? Jakie kontrowersje narosły wokół relacji Wołodymyra Zełenskiego z Wiktorem Orbánem i czy rzeczywiście padły tam groźby? Dlaczego wojna dronów staje się ekonomiczną pułapką dla Zachodu, w której tania technologia pokonuje systemy warte miliony?

Zapraszamy na podcast, w którym wspólnie analizujemy najważniejsze informacje z Ukrainy i świata, starając się nie dać porwać burzom propagandowym, lecz skupić na tym, co istotne dla zrozumienia trwającej wojny,. Przyglądamy się paradoksalnej sytuacji, w której ukraińska wiedza o zwalczaniu dronów Shahed staje się towarem eksportowym, pożądanym nawet przez mocarstwa. Omawiamy napięcia na linii Kijów-Budapeszt, w tym blokowanie unijnej pomocy i oskarżenia o polityczną „gangsterkę” w kontekście surowców energetycznych. Zastanawiamy się również nad wpływem globalnej geopolityki, w tym konfliktu na Bliskim Wschodzie, na osłabienie uwagi Zachodu i potencjalne wzmocnienie gospodarcze Rosji. Prezentujemy najnowsze badania socjologiczne, które ukazują ewolucję ukraińskiego społeczeństwa - od spadku zaufania do sojuszników, przez powolną zmianę ról płciowych, aż po walkę o prawa mniejszości w armii. Na koniec zaglądamy do „kącika literackiego”, polecając najważniejsze nowości wydawnicze, które pomagają zrozumieć tkankę społeczną Krymu oraz proces odzyskiwania przez Ukrainę własnej tożsamości po latach kolonizacji.

00:00 - Wstęp
04:07 - Lekcje z wojny: drony i technologia
18:36 - Rola Europy i wyzwania geostrategiczne
24:16 - Relacje z Węgrami i blokady w Unii
28:33 - Nastroje społeczne i rola kobiet
35:18 - Sytuacja na froncie i przyszłość armii
40:15 - Kącik literacki: nowe książki i kino

“Robaków rozgryzać nie wolno”,  Tetiana Kolesnychenko, Maciej Stanik
“Wróżby to rzecz zimowa”, Eugenia Kuzniecowa
“Imiona Krymu”, Anastasia Lewkowa
“Проти культурної амнезії”, Wira Ahejewa 
“Культурна колонізація“ Радомир Мокрик
“Мазепа. Тисячоликий герой української історії” Віктор Горобець
"Хто любов та мужність поєднав. ЛҐБТІК+ ветерани в російсько-українській війні", Аліна Сарнацька
“українське кіно незалежності”, Юрій Самусенко
“Марія Примаченко без міфів”, Оксана Семенік
“Острів ГУР. Таємниці. Операції. Війна”, Максим Бутченко

Odcinek inspirowany badaniami Wiry Ahejewej - https://audycje.tokfm.pl/podcast/141525,3-Wojna-przyspiesza-dekolonizacje-strategie-oporu-wplyw-na-imperium-i-odzyskiwanie-glosu

Za produkcję odpowiadają:

Mikołaj Maluchnik | Oko press
Kamil Wrona | Oko press
Anna Fedas | Fundacja Batorego
Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego
Kinga Pękalska | Fundacja Batorego
Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego

Jesteśmy też tutaj:

FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego
IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/
www: https://www.batory.org.pl/

Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations

Jak Elon Musk i starlink wpływają na losy wojny? Czy rok 2027 to realny termin wejścia Ukrainy do Unii Europejskiej? Czy amerykański atak na Iran faktycznie doprowadzi do osłabienia Rosji? Czy też paradoksalnie pomoże jej budżetowi poprzez wzrost cen paliw?

Zapraszamy na odcinek, w którym analizujemy kluczowe wydarzenia wpływające na przyszłość Ukrainy i porządek światowy. Przyglądamy się skutkom ataku na Iran, zastanawiając się, czy doprowadzi on do dekompozycji globalnego układu sił, czy też osłabi pozycję Rosji i jej sojuszników. Szczególną uwagę poświęcamy technologii, omawiając rolę Starlinków, systemów Palantir oraz wpływ potężnych korporacji na przebieg konfliktów zbrojnych. Dyskutujemy również o europejskim systemie bezpieczeństwa, w tym o nowej francuskiej doktrynie odstraszania nuklearnego i szansach na włączenie Polski pod ten parasol ochronny. Na koniec podejmujemy temat cywilizacyjnego wymiaru wojny, badając, jak Ukraińcy definiują swoją tożsamość w opozycji do Moskwy i dlaczego odzyskanie „źródeł duchowych” w Kijowie jest dla nich kluczowym elementem walki o suwerenność.

00:00 - Wstęp
02:46 - Skutki ataku na Iran i upadek reżimu dyktatora
05:58 - Geopolityczne konsekwencje ataku dla Rosji i Chin
16:37 - Sztuczna inteligencja i systemy autonomiczne
20:42 - Wpływ Elona Muska i Starlinków na losy frontu
28:13 - Francuska doktryna nuklearna a pomoc dla Polski
33:49 - Czy Ukraina wygrywa? Analiza strategii zwycięstwa
42:07 - Perspektywy akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej
50:42 - Cywilizacyjny wymiar wojny i dekolonizacja kultury

“Ukraine Is Losing the War With Moscow Pressing Its Advantage, Kyiv Should Trade Land for Peace” - https://www.foreignaffairs.com/authors/michael-c-desch

Elon Musk Moves Against the Russians in Ukraine - https://www.theatlantic.com/national-security/2026/02/elon-musk-ukraine-russia-starlink/686155/

“Тінь цивілізації: онтологічна війна та перемога у ній” - https://postinfosociety.com/tin-czyvilizacziyi-ontologichna-vijna-ta-peremoga-u-nij/

“Trump’s feel-bad foreign policy is guided by emotion, not logic” Peter Pomerantsev - https://observer.co.uk/news/international/article/trumps-feel-bad-foreign-policy-is-guided-by-emotion-not-logic

“War Plan: our steps to force russia into peace“ - https://mod.gov.ua/en/news/war-plan-our-steps-to-force-russia-into-peace?utm_source=substack&utm_medium=email

Wywiad z M.Kos - https://www.eurointegration.com.ua/interview/2026/02/27/7232147/ЄС передав Києву умови вступу - https://www.eurointegration.com.ua/articles/2026/02/23/7231766/

Za produkcję odpowiadają:

Mikołaj Maluchnik | Oko press
Kamil Wrona | Oko press
Anna Fedas | Fundacja Batorego
Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego
Kinga Pękalska | Fundacja Batorego
Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego

Jesteśmy też tutaj:

FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego
IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/www: https://www.batory.org.pl/

Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations