Prof. Antoni Dudek: Rzeczypospolite

Druga faza politycznej epoki „dobrej zmiany”, przypadająca na lata 2019-2023, postawiła przed publiczną misją Kościoła katolickiego w Polsce wyzwania zupełnie wyjątkowe. Z jednej strony była to konieczność zmierzenia się ze skutkami pandemii Covid-19, z drugiej strony – obowiązek odpowiedzi na pełnoskalową agresję Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 r. i związaną z nią falę uchodźców wojennych szukających w Polsce schronienia.
Jaka jest rola i różne wymiary obecności Kościoła we współczesnej polskiej sferze publicznej? Jaki kształt relacji między państwem a Kościołem? Jakie zaangażowanie Kościoła katolickiego w przestrzeń dyplomacji i stosunków międzynarodowych? Czy istnieje strategia budowania specyficznego – publicznego, a nie politycznego czy prywatnego – statusu Kościoła? Gościem „Rzeczypospolitych” jest prof. Sławomir Sowiński z UKSW, autor książki „Ołtarz w cieniu pandemii, wojny, krzywd i niepokojów”.

Od pomocy, przez sankcje, po konkretne oczekiwania przemian politycznych i gospodarczych – tak w skrócie można by opisać stosunek władz amerykańskich do Polski w latach 80. i na początku kolejnej dekady ubiegłego wieku. Z czasem kwestie gospodarcze zaczęły być ważniejsze od politycznych. Jakie były przełomowe momenty dla tych relacji? Do czego dążyły polskie i amerykańskie władze?
Gościem "Rzeczypospolitych" był dr Tomasz Kozłowski z Instytutu Pamięci Narodowej i Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

W latach 1950-1991 z Polski do Niemiec wyjechało prawie półtora miliona osób. Kim byli? Polakami czy Niemcami? Jaka była ich motywacja do opuszczenia rodzinnych stron? Odczuwali przynależność do kultury niemieckiej? Mieli dość życia w siermiężnych warunkach "realnego socjalizmu" i wykorzystywali okazję, stworzoną przez państwo niemieckie? A może jako Ślązacy, Kaszubi i Mazurzy nie mogli odnaleźć sobie miejsca w komunistycznej wizji jednorodnego narodowościowo państwa, z jego propagandową niechęcią do wszystkiego, co kojarzyło się z Niemcami?
Antoni Dudek rozmawia z prof. Ryszardem Kaczmarkiem

Jaki był stosunek do II Rzeczypospolitej Ukraińskiego Zjednoczenia Narodowo-Demokratycznego, a jaki Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów? Dlaczego celem zamachów ounowców byli politycy, którzy sprzyjali Ukraińcom? Z czego wynikało zaostrzenie przez rząd sanacyjny po 1938 roku polityki wobec Ukraińców? O relacjach polsko-ukraińskich w dwudziestoleciu międzywojennym opowiadał w "Rzeczypospolitych" prof. Grzegorz Motyka z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, dyrektor Wojskowego Biura Historycznego.

Ludolf von Alvenslebe był nazistą z przekonania, wiernym "ideałom" partii, zaufanym człowiekiem Heinricha Himmlera. Gdy III Rzesza najechała Polskę, kierował na podbitych terenach Selbstschutz Westpreuβen – paramilitarną formacją, słynącą z okrucieństwa. Przyczynił się w ten sposób do śmierci tysięcy Polaków, głównie przedstawicieli inteligencji. Nie znał litości. Był absolutnie przekonany o słuszności swoich działań. Gościem prof. Antoniego Dudka jest dr Filip Gańczak, autor książki "Polakożerca". To efekt kilkuletniego śledztwa dziennikarskiego, w którym Gańczak odtwarza losy nazistowskiego zbrodniarza.