Rozmowy w Radiu RMF24

Dwa lata trwały starania polskich władz o uwolnienie Andrzeja Poczobuta. W negocjacjach z Białorusią pomogli Amerykanie. "Mam wrażenie, że tutaj Amerykanie odegrali główną rolę. Niestety myślę, że polskie władze nie wykorzystywały wszystkich atutów. Mieliśmy silne atuty zamknięcia przejść granicznych, ograniczenia eksportu białoruskiego. Rozmowy reżimu postbolszewickiego dotyczą tylko i wyłącznie kwestii finansowych, czyli umożliwienia im eksportu ich dóbr po to, żeby zarabiać pieniądze. Łukaszenka bardzo potrzebuje pieniędzy, kraj jest w trudnej sytuacji finansowej, gospodarczej" – mówił w rozmowie z Michałem Zielińskim na antenie Radia RMF24 Mariusz Maszkiewicz, były ambasador Polski na Białorusi.

W kwietniu 2024 roku weszła w życie unijna dyrektywa anty-SLAPP, która wprowadza regulacje chroniące dziennikarzy, aktywistów, naukowców przed nadużywaniem postępowań sądowych do ich uciszania. Polska ma czas na jej wdrożenie najpóźniej do 7 maja. "Dyrektywa chroni wszelkie wypowiedzi, które są czynione w ramach szeroko pojętej debaty publicznej. Ma stworzyć przestrzeń dla debaty, żeby nikt nie bał się w nią wejść, niezależnie od sytuacji politycznej kraju czy ewentualnego oponenta czy osoby, którą krytykuje. (…) To sytuacja, w której dochodzi do pewnej nierównowagi sił. Przykładowo polityk albo wielki biznes pozywa małe stowarzyszenie czy konkretnego dziennikarza za artykuł, który dotyczył funkcjonowania tego biznesu" – wyjaśniała w rozmowie z Michałem Zielińskim w Radiu RMF24 dr Dominika Bychawska-Siniarska z Uniwersytetu Gdańskiego, ekspertka Rady Europy i Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Opozycjonista i dziennikarz Andrzej Poczobut wrócił do Polski po pięciu latach przebywania w kolonii karnej. "Kiedy przyjmowaliśmy poprzednie grupy uwolnionych więźniów politycznych, to opieka socjalna, opieka psychologów była bardzo wskazana. Potrzeba czasu, żeby człowiek doszedł do siebie. Mieliśmy sytuacje, kiedy od razu proszono więźniów politycznych o komentarze, o konferencje prasowe i wyglądało to bardzo nieciekawe, bo ludzie znajdowali się w izolacji. Brak dostępu do informacji lub możliwość otrzymania informacji tylko od propagandy reżimu Łukaszenki lub rosyjskiej propagandy i później wyjście z lukami informacyjnymi do prasy, to jest dla człowieka psychologicznie bardzo trudne" – mówił w rozmowie z Michałem Zielińskim na antenie Radia RMF24 Paweł Łatuszka, były ambasador Białorusi w Polsce i lider białoruskiej opozycji w Polsce.

Andrzej Poczobut jest na wolności. Radosław Sikorski podkreślił, że uwolnienie polskiego dziennikarza nie byłoby możliwe bez prezydenta Donalda Trumpa. "To nie była kwestia czasu. To jest sensacja. Tutaj kontekst był niesprzyjający. Władze białoruskie publicznie nie zaprezentowały niczego, co można by uznać nawet za ćwierć sygnału dobrej woli w stosunku do Warszawy czy nawet kwestii Andrzeja Poczobuta w stosunku do Unii Europejskiej. Tu wciąż były ataki, konfrontacyjne prowokacje, presja migracyjna. Naruszenia przestrzeni powietrznej, głównie przy pomocy balonów meteorologicznych, również się zdarzają. Andrzej Poczobut był konsekwentnie też wykreślany przez Białoruś z listy proponowanej przez Amerykanów" – zwrócił uwagę w rozmowie z Michałem Zielińskim w Radiu RMF24 Kamil Kłysiński z Ośrodka Studiów Wschodnich.

Dziennikarz Andrzej Poczobut spędził ostatnie 5 lat w białoruskiej kolonii karnej. Zasłynął jako nieprzejednany krytyk reżimu Alaksandra Łukaszenki i osoba, która dba o historię Polaków na Białorusi. We wtorek został wypuszczony w ramach wymiany więźniów Polski z Białorusią. "Negocjacje i ich kulisy wyglądają nieco inaczej, niż sobie to wyobrażamy. One są trudne dlatego, że po drugiej stronie jest bardzo ciężki partner, czyli Łukaszenka, który obawia się o swoją władzę. Andrzej Poczobut jest symbolem wolności, demokracji nie tylko dla Białorusinek i Białorusinów, ale też dla całej Europy, całego świata. Odznaczony i uhonorowany wieloma nagrodami, uznawany za więźnia politycznego. Taka decyzja dla Łukaszenki była trudna, bo to jest trochę krok do tyłu uczyniony przez jego rząd i władzę" – stwierdził w rozmowie z Michałem Zielińskim w Radiu RMF24 Andrzej Szejna, były wiceszef MSZ.