Wielki Świat Kuchenny Blat

Cristóbal Balenciaga zostawił po sobie niewiele słów i bardzo dużo pytań.
W tym odcinku próbuję zbliżyć się do niego nie przez anegdoty, ale przez konstrukcję ubrań, archiwa i ludzi, którzy byli obok.
Zaczynam od wystawy „Balenciaga: Shaping Fashion” i rentgenowskich zdjęć sukien pokazujących to, czego zwykle nie widać — ukryte warstwy, podtrzymania i sposób myślenia projektanta, którego Christian Dior nazwał mistrzem nas wszystkich.
Wracam do Getarii, San Sebastián i pierwszych lat pracy Balenciagi, ale ważną częścią tej historii staje się też Władzio d’Attainville — postać przez lata sprowadzana głównie do roli partnera projektanta. Tym razem patrzę na niego inaczej: przez nowe badania, archiwa i pytanie o to, czy był współtwórcą warunków, w których mógł powstać dom Balenciagi.
To odcinek o couture przed prêt-à-porter. O projektancie, który nie zostawił po sobie manifestów. I o tym, że czasem historia mody dzieje się nie tylko na sali pokazowej, ale także kilka kroków dalej — w mieszkaniu, przy stole, w rozmowach i decyzjach ludzi, których długo nie było widać.
Dobrego słuchania ♡

Gdzie można dziś powąchać wodę kolońską, którą codziennie oblewał się Napoleon?
Jak Coco Chanel zamieniła No. 5 w najbardziej kultowe perfumy XX wieku — obecne jednocześnie w garderobach, muzeach sztuki i sitodrukach Andy’ego Warhola?
Dlaczego Wersal pachniał jednocześnie pudrem, różą i ściekami?
I co właściwie dzieje się z perfumami, kiedy do świata zapachu wchodzi sztuczna inteligencja?
W tym odcinku opowiadam historię perfum — od starożytnego Egiptu, przez średniowieczne aqua mirabilis, dwór Ludwika XIV i narodziny Chanel No. 5, aż po współczesne laboratoria AI próbujące „nauczyć” komputery zmysłu węchu.
To także historia Osmoteki w Wersalu — największego archiwum perfum na świecie, gdzie przechowywane są dawne receptury zapachów, których nie można już kupić.
Jeśli interesują cię perfumy niszowe, historia mody, kultura zapachu, Chanel, Guerlain, perfumeria artystyczna albo przyszłość AI — ten odcinek jest dla ciebie.
🎙️ Bibliografia i źródła:
— Dana Thomas, Deluxe: How Luxury Lost Its Luster, Penguin Books, 2008
— The Big Book of Perfume. For an Olfactory Culture, red. Jeanne Doré, NEZ Culture
— Annachiara Biondi, “It’s crucial”: how AI is reshaping the fragrance industry, Financial Times, 3 maja 2026
— Alan Knox, Inside the largest perfume archive in the world, Financial Times, 26 listopada 2025
— materiały i archiwa Osmothèque
— materiały ISIPCA

Kim jest kobieta w czerwonej sukni, która siedzi w muzeum i patrzy ludziom w oczy — a oni zaczynają płakać?
To jeden z najbardziej znanych obrazów współczesnej sztuki. Ale za nim kryje się coś znacznie bardziej złożonego niż viral z internetu.
Bohaterką tego odcinka jest Marina Abramović.
Opowiadam jej historię — od dzieciństwa w komunistycznej Jugosławii, przez pierwsze radykalne performanse, aż po moment, w którym własne ciało staje się medium.
To historia o:
— przekraczaniu granic fizycznych i psychicznych
— relacji z publicznością, która może być czuła… albo brutalna
— sztuce, która nie jest obiektem, tylko wydarzeniem
— i o tym, co dzieje się, kiedy zostajesz sam ze sobą — bez ruchu, bez słów, bez ucieczki
W odcinku pojawia się także Ulay — partner artystyczny i życiowy, z którym Abramović tworzy przez wiele lat. Ich wspólna historia kończy się performansem na Wielkim Murze Chińskim.
Wracam również do pracy The Artist Is Present, pokazanej w nowojorskim Museum of Modern Art — bo to właśnie tam wydarza się coś, co trudno nazwać inaczej niż doświadczeniem.
To nie jest opowieść o sztuce „do lubienia”.
To próba zrozumienia, co dzieje się z człowiekiem, kiedy zniaczenie ma jedynie jego obecność

Co się dzieje, kiedy ktoś wchodzi do świata wielkiej mody, który przez lata był zamknięty?
Tym kimś był Virgil Abloh
Nie zaczynał od mody. Przyniósł ze sobą muzykę, architekturę i internet — oraz sposób myślenia, który zmienił zasady gry.
Nie projektował tylko ubrań. Projektował kontekst, obieg i znaczenie
Łączył streetwear z luksusem, DJ-set z projektowaniem, a Instagram potraktował jak własne medium
Zamiast zaczynać od zera, brał to, co już istnieje — i przesuwał znaczenia
W tym odcinku:
— czym jest jego słynne „3%”
— dlaczego mówił o modzie jak o open source
— co właściwie znaczy działać „pomiędzy”
Nie chodzi tylko o niego
Coś w tym świecie po prostu się przesunęło
🎧 Wielki Świat, Kuchenny Blat

#VirgilAbloh #OffWhite #LouisVuitton #RafSimons #PeterSaville #Pyrex23 #DJFlatWhite #streetwear #moda #design #kultura #metamodernizm #architekturawmodzie #fashionpodcast

Helmut Lang zmienił modę lat 90. tak bardzo, że jego wpływ widać do dziś
W latach 90. moda nagle zaczęła wyglądać inaczej: ciszej, ostrzej. Bardziej współcześnie
To wtedy pojawił się Helmut Lang – projektant z Wiednia, który wprowadził do mody język technologii, minimalizmu i miejskiej funkcjonalności. Jego ubrania wyglądały jak garderoba przyszłości: proste formy, techniczne materiały i estetyka miasta końca XX wieku
W tym odcinku opowiadam historię projektanta, który zmienił sposób myślenia o ubraniu – i o luksusie. Jego podejście było precyzyjne, nowoczesne i niezwykle wpływowe
Dlaczego jego pokazy zmieniły sposób komunikacji w modzie?
I dlaczego do dziś w wielu współczesnych kolekcjach widać ślad Helmuta Langa?