Górskie Historie

Czy każda książka, w której pojawiają się góry, jest książką górską?
W tym odcinku opowiadam, skąd wzięła się literatura górska, jak zmieniała się na przestrzeni lat i co właściwie sprawia, że książkę możemy nazwać „górską”.
Z perspektywy jurorki Konkursu na Książkę Górską Roku pokazuję, jak te definicje działają w praktyce i na co zwracamy uwagę przy ocenianiu zgłoszonych tytułów. Mówię też o różnych sposobach patrzenia na literaturę górską, o roli samych gór w książce oraz o tym, czym można się kierować, wybierając lekturę dla siebie.
Jeśli lubicie góry i książki, ale chcecie czytać bardziej świadomie i lepiej rozumieć, czego właściwie szukacie w literaturze górskiej, ten odcinek jest dla Was.
A jeśli chcecie pójść o krok dalej, zajrzyjcie do mojego zeszytu „Czytaj góry. Przewodnik po książkach górskich”: https://www.naffy.io/marysia-YaMNY/czytaj-gory-przewodnik-po-ksiazkach-gorskich-vpo

Oburzamy się dziś, widząc tłumy na tatrzańskich czy karkonoskich szlakach. Ale czy zastanawiamy się, jak do tego doszło? Jak przeszliśmy od turystyki elitarnej, uprawianej tylko przez najbogatszych do oblężenia gór przez masy pracujące. 
W tym odcinku przyglądamy się z Grzegorzem (⁠@belfer_na_szaku⁠) rozwojowi turystyki masowej i zjawiskom, które jemu sprzyjały. Inaczej rzecz się miała w Tatrach, gdzie promowanie chodzenia po górach stało się po 1918 roku elementem polityki państwa. Inny przebieg miała popularyzacja turystyki w Sudetach, która stała się symbolem bogacenia się Niemiec. 
Posłuchajcie o tym, jak to się stało, że na szlakach pojawili się robotnicy, a turystyka górska stała się dostępna dla każdego.
Żeby być na bieżąco z działalnością Górskich Historii i otrzymywać bonusowe treści o górach, zapisz się do ⁠mojego newslettera⁠.

Dziś może nam się wydawać, że od zawsze dla turystów liczyły się przede wszystkim Tatry. Ale to nieprawda! Kiedyś królową polskich uzdrowisk i najgorętszą “destynacją” na ziemiach polskich była Szczawnica! A jeśli Szczawnica, to i Pieniny - doceniane już przez romantyków. I oglądane nie z daleka, jak Tatry, ale z bliska. Z podkładu flisackiej tratwy, z uzdrowiskowego deptaku, a nawet podczas górskiej wędrówki. 
Więcej o historycznych smaczkach Szczawnicy i Pienin Właściwych znajdziecie w moim zeszycie cyfrowym Pieniny są nudne? Szczawnica, Trzy Korony i spływ Dunajcem: śladami historii. Znajdziecie go tu: https://www.naffy.io/marysia-YaMNY/pieniny-sa-nudne-szczawnica-trzy-korony-i-splyw-dunajcem-sladami-historii-pjb
Żeby nie przegapić moich kolejnych publikacji - audio, książkowych i cyfrowych - zapisz się do poczty górskiej (newslettera): https://gorskiehistorie.pl/newsletter 
Jeśli chcesz zajrzeć do przewodnika po Szczawnicy z 1859, kliknij tu: https://polona.pl/preview/c6e3e6f5-27dd-4f33-952a-0cb2c95b3ea4

Nowy sezon zaczynamy w Szkocji, w Parku Narodowym Cairngorms. To odcinek nie tylko dla osób planujących wyjazd w Highlands, ale dla wszystkich, których interesuje historia turystyki górskiej, kultura górskich regionów i to, jak zmieniało się nasze myślenie o krajobrazie.
PN Cairngorms to surowe, rozległe i pozornie dzikie krajobrazy. Dzieje regionu są mocno splątane z historią Szkocji: od rebelii klanów przez romantyczną modę na góry po królową Wiktorię, Balmoral i narodziny turystyki w tym regionie. Krajobrazy Highlands od wieków poruszają wyobraźnię Europejczyków i nie bez powodu inspirują kolejne pokolenia artystów.
W odcinku opisuję realia współczesnego wędrowania po Parku Narodowym Cairngorms: brak znakowanych szlaków, bothies, dzikie biwakowanie, peak bagging, bagniste trasy i pogoda, która nadaje tym niewysokim górom zaskakująco wysokogórski charakter. Jeśli planujesz się tam wybrać, możesz się dużo dowiedzieć.
Link do strony walkhighlands: https://www.walkhighlands.co.uk/
Zapisy do poczty górskiej, czyli mojego newslettera: https://gorskiehistorie.pl/newsletter 
Chcesz mnie wesprzeć finansowo? Wspaniale! Możesz postawić mi kawę w serwisie buycoffee: https://buycoffee.to/gorskiehistorie

Jak kolej zmieniła sposób, w jaki ludzie docierali w góry? W nowym odcinku podkastu Górskie Historie przyglądamy się początkom kolei i temu, jak rozwój żelaznych szlaków wpłynął na turystykę, wypoczynek i poznawanie gór.
Rozmawiamy o tym, jak wyglądało to w Sudetach, a jak w Tatrach, porównując dwa różne światy: Prusy i Galicję. Zastanawiamy się, dlaczego w jednych miejscach kolej pojawiła się szybciej, jak wpływała na rozwój uzdrowisk i miejscowości turystycznych oraz kto właściwie mógł z niej korzystać.
W drugiej części odcinka przechodzimy do kolejek i wyciągów górskich: zębatych, linowych i terenowych. Mówimy o ich ogólnoeuropejskiej historii, ale też o konkretnych przykładach z dzisiejszych ziem polskich. Skąd brała się potrzeba ich budowy? Jak wyglądały pierwsze tego typu inwestycje? Komu służyły? Nie zabraknie też tematu jednej z najbardziej znanych i kontrowersyjnych realizacji, czyli kolejki na Kasprowy Wierch.
Na koniec zdradzamy też, co sami sądzimy o kolejkach górskich - czy są potrzebne, gdzie przebiega granica między ułatwianiem dostępu do gór a ich nadmiernym przekształcaniem?
Moim gościem jest, jak w każdym odcinku z serii „Porozmawiajmy o…”, Grzegorz Zajączkowski — historyk, teolog i nauczyciel.
Jeśli podoba Ci się podkast Górskie Historie, możesz bardzo pomóc w jego rozwoju: udostępnij ten odcinek, podeślij go znajomym. Każde takie polecenie naprawdę ma znaczenie. 
A jeśli chcesz wesprzeć mnie także finansowo, możesz postawić mi symboliczną kawę na buycoffee.to — dzięki temu mogę tworzyć kolejne odcinki i rozwijać projekt.
https://buycoffee.to/gorskiehistorie

Zdjęcie pochodzi ze zbiorów NAC.