Historia kobiet

Przerywanie ciąży wieszakiem, wszechobecna przemoc i bezkarność jej sprawców - serial HBO "Piekło kobiet" pokazuje mroczną podszewkę II RP. Tytuł pożyczony jest od felietonów Tadeusza Boya-Żeleńskiego, publicysty, który walczył o liberalizację prawa aborcyjnego, dostęp do antykoncepcji cywilne rozwody i świeckie państwo, ale główne bohaterki są fikcyjne. Czy świat przedstawiony w głośnym serialu odzwierciedla rzeczywistość międzywojnia? O tym Katarzyna Wężyk rozmawia z biografką Boya, Moniką Śliwińską.

To jest opowieść dla kobiet, która mówi im, że muszą same zadecydować o swoim losie, mieć swoje pieniądze i swoją pasję - mówi Aneta Korycińska. - Może trochę opera mydlana, ale z przesłaniem: pozwól sobie na miłość i wyrwij się z okowów, w których jesteś. I, oczywiście, pracuj.
 
Niekończące się opisy przyrody, czarno-biali bohaterowie, sentymentalny styl, który kiepsko się zestarzał, i młotkowane z finezją nalotu na Drezno przesłanie: praca uszlachetnia, lenistwo unieszczęśliwia - tyle zazwyczaj zapamiętuje się z licealnej lektury "Nad Niemnem".
 
Ale jak zdrapać wszystkie te globusy, pąsowe usta i szlachetność zaścianka, znajdziesz opowieść o kobiecej samorealizacji i wyborze własnej drogi, napisaną przez autorkę, która miała odwagę zawalczyć o własne szczęście. I aż się prosi o ekranizację w stylu "Bridgertonów".
 
Gościnią Katarzyny Wężyk jest Aneta Korycińska, w sieci znana jako Baba od polskiego.

- Bohaterowie są skorumpowani, zepsuci, są w stanie popełnić każde świństwo, żeby tylko wygrać. To byłaby gra o Łódź - mówi Alicja Urbanik-Kopeć. - Lektura "Ziemi obiecanej" jest jak oglądanie wypadku samochodowego. Wiesz, że to się skończy źle, ale nie możesz się powstrzymać, żeby nie czytać dalej.
"Ja nie mam nic, ty nie masz nic, on nie ma nic, to razem właśnie mamy tyle, w sam raz tyle, żeby założyć wielką fabrykę". I Daniel Olbrychski, Wojciech Pszoniak i Andrzej Seweryn w smokingach we mgle, oblewający szampanem swój przyszły sukces. Ta scena w genialnej ekranizacji jednej z najlepszych polskich powieści przeszła do historii, ale "Ziemia Obiecana" to rzecz nie tylko o mężczyznach, Łodzi i kapitalizmie. Panny z dworku, córki i żony fabrykantów oraz robotnice: to dzięki nim ta maszyna się kręci. I to piękny Karol robi karierę, no cóż, przez łóżko.
Naszą przewodniczką poXIX-wiecznym dzikim kapitalizmie i mieście w galopującym kryzysie łódzkości jest historyczka Alicja Urbanik-Kopeć.

- Sylvia Plath szukała partnera i prawdziwej, szalonej miłości, która będzie komunią dusz i wspólnotą twórczą. I Ted Hughes był tym poetą, którego ona sobie wyobraziła: niestałym, szalonym, brutalnym - nawet jeżeli chciał być jej partnerem - mówi socjolożka Elżbieta Korolczuk. - Co ciekawe, ona go często opisuje jako Polaka. To cudowne, że ona wyobrażała sobie słowiańskość jako dzikość męską.
 
Poetka tragiczna. Autorka lektury obowiązkowej dla wrażliwych dziewcząt z ambicjami. Bohaterka tragicznego romansu. Kobieta, która chciała mieć wszystko: miłość i karierę, namiętność i partnerski związek, macierzyństwo i czas na pisanie, być sławną poetką i boginią domowego ogniska.
 
W kolejnym odcinku "Historii kobiet" rozmawiamy o Sylvii Plath i "Szklanym kloszu".

- Gdzie jest Gabriela Zapolska w tych wszystkich opowieściach? Czy jest dobrą panią, pochylającą się nad błotem tego świata, czy jest panią Dulską, która tylko chciałaby, żeby tu był porządek? A może jest tymi wszystkimi odrzuconymi kokotami, które zamieszkują pokoje kamienicy Dulskiej, siejąc zgorszenie? - pyta Sylwia Chutnik.
 
Aktorka. Skandalistka. Pisarka. Matka nieślubnego dziecka. Oskarżana zarówno o niemoralne prowadzenie się, jak i nienawiść do mężczyzn. Autorka naturalistycznych powieści, które oburzały krytyków, i brutalnej satyry na straszne mieszczaństwo, na które mieszczanie walili drzwiami i oknami.
 
W kolejnym odcinku "Historii kobiet" rozmawiamy o Gabrieli Zapolskiej i "Moralności pani Dulskiej".