Przejdź do treści
Radio Logo
PodcastyDesignAutoportret. Podcast o architekturze i przestrzeni

Autoportret. Podcast o architekturze i przestrzeni

Autoportret. Podcast o architekturze i przestrzeni
Najnowszy odcinek

19 odcinków

  • Autoportret. Podcast o architekturze i przestrzeni

    KRAJOBRAZY JEDZENIA dyskusja z udziałem Joanny Erbel, Alicji Prusińskiej i Macieja Łepkowskiego. Prowadzenie Dorota Leśniak-Rychlak

    03.11.2026 | 1 godz. 47 min.
    Jedzenie jest nieodłączną częścią codzienności. Mimo to my, mieszkańcy Globalnej Północy, jego produkcję oraz mechanizmy dystrybucji i sprzedaży straciliśmy z pola widzenia. Związki żywności z lokalnymi środowiskiem, warunkami klimatycznymi, zwierzętami, cyrkulacją odchodów i stanem gleby, tak oczywiste jeszcze dla naszych babek i dziadków, zostały zerwane. Żywność trafia na nasze stoły po długiej i zawiłej podróży, w wyniku trudnych do prześledzenia procesów kontrolowanych przez globalne korporacje. Dla jej pozyskania krajobrazy uległy degradacji, a społeczności – rozbiciu.W pęknięciu metabolicznym między miastem a wsią upatrujemy źródeł wielu współczesnych problemów, a przywrócenie związków może nieść rozwiązania. Porozmawiamy o konkretnych rozwiązaniach: agriparkach, rolniczej spółdzielczości, czy wspierającej sprawiedliwość żywieniową infrastrukturze społecznej (targi, bazary, warzywniaki), ale także o PGRach i ich niechlubnej (niezasłużenie?) legendzie.
    W dyskusji wokół krajobrazów jedzenia wzięli udział Joanna Erbel, Alicja Prusińska oraz Maciej Łepkowski. Prowadzenie: Dorota Leśniak-Rychlak
    Spotkanie odbyło się 26.09.2026 (sobota) w auli MSN.Wydarzenie organizowane w ramach festiwalu Warszawa w budowie 18.
    Uczestnicy:
    JOANNA ERBEL
    Socjolożka, ekspertka do spraw mieszkaniowych i budowania miejskiej odporności. Dyrektorka ds. protopii CoopTech Hub, członkini Zarządu PLZ Spółdzielnia, przewodnicząca rady nadzorczej Spółdzielni MOST. Autorka książek: Poza własnością. W stronę udanej polityki mieszkaniowej (2020), Wychylone w przyszłość. Jak zmienić świat na lepsze (2022), Jak Henryk zdobył władzę (2023; powieść foresightowa). Współzałożycielka Koalicji Suwerenności Żywnościowej. Rolniczka i sadowniczka.
    ALICJA PRUSIŃSKA
    Architektka, specjalizuje się w zagadnieniach regeneracji w architekturze oraz krajobrazie. Jej dyplom The Element of Repair (ETH Zürich, 2023), poświęcony przyszłości dawnych PGR-ów w Polsce, dostał nagrodę SIA Masterpreis. Asystentka w katedrze prof. Débory Mesy Moliny na ETH Zürich oraz asystentka w Case Studio biura krajobrazu Günthera Vogta. Równolegle rozwija projekt badawczy poświęcony możliwościom przekształcania grzybni i odpadów rolniczych w zrównoważone materiały budowlane. Współkuratorka (wraz z pracownią PROLOG) wystawy Ukryte szczątki. w Muzeum Architektury we Wrocławiu (2025–2026) poświęconej historii i dziedzictwu byłych PGR-ów.
    MACIEJ ŁEPKOWSKI
    Doktor i nauk rolniczych, wykładowca w Katedrze Architektury Kraj-obrazu Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Jego działalność badawcza i praktyczna koncentruje się na rozwoju przestrzennym miast w kontekście posthumanizmu, ekologii i systemów żywnościowych. Członek Fundacji Pracownia Dóbr Wspólnych i Spółdzielni MOST. Od lat angażuje się w oddolne inicjatywy społeczno-ekologiczne, m.in. współtworzy inicjatywę Wolny Jazdów. Obecnie uczestniczy w rozwoju warszawskiego agriparku – Spółdzielczej Farmy Miejskiej MOST.
    Prowadzenie:
    DOROTA LEŚNIAK-RYCHLAK
    Redaktorka naczelna kwartalnika „Autoportret”. Założycielka i prezeska Fundacji Instytut Architektury. Kuratorka i współkuratorka wielu wystaw architektonicznych, m.in.: Figury niemożliwe – Pawilon Polski na XIV Biennale Architektury w Wenecji, Wreszcie we własnym domu. Dom polski w transformacji, Festiwal Warszawa w Budowie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Inicjatorka i redaktorka wydań publikacji z kanonu teorii i praktyki architektonicznej. W 2019 roku opublikowała książkę Jesteśmy wreszcie we własnym domu (Kraków: Instytut Architektury, 2019) poświęconą przemianom mieszkaniowym w Polsce w okresie transformacji.
  • Autoportret. Podcast o architekturze i przestrzeni

    CZY WERNAKULARYZM MOŻE BYĆ NOWY? wykład Macieja Miłobędzkiego

    02.06.2026 | 1 godz. 25 min.
    wykład Macieja Miłobędzkiego (JEMS Architekci, WydziałArchitektury Politechniki Warszawskiej)
    Zapis spotkania promocyjnego numeru Autoportretu „Nowywernakularyzm” 1 [92] 2026, które odbyło się 5 maja 2026 roku w Międzynarodowym Centrum Kultury
     
    Maciej Miłobędzki
    dr inż. architekt, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. W latach 1984–1988 pracował w Spółdzielni Pracy Twórczej Architektów i Artystów Plastyków. Współzałożyciel pracowni JEMS Architekci, od 1988 r. to z nią wiąże wszelką działalność architektoniczną. W ramach tej pracowni laureat Honorowej Nagrody SARP 2021 za wkład w rozwój architektury polskiej. Od 2008 r. prowadzidziałalność dydaktyczną na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, obecnie pełni funkcję prodziekana do spraw rozwoju.
    Czy relikty tradycyjnych kultur mogą jeszcze być podglebiemdla wspólnotowych sieci lokalnych działań, współpracy przy kultywowaniu żywotnych relacji w świecie materialnym, gospodarczym? Czy wykiełkują z nich krytyczne alternatywy dla zuniformizowanych, standardowych form zamieszkiwania? Czy w ogóle warto konfrontować wielkie, światowe narracje prośrodowiskowe i prorozwojowe z rozwijanymi przez stulecia tradycjami lokalnymi? Czy wprzeciwstawianiu sobie tych kategorii nie tkwi zalążek naszych porażek w tej dziedzinie? Zmiana skali i metod działań stawia przed profesjonalistami poważne wyzwania.Mentalność i wyobrażenia kształtowane przez dziesięciolecia w duchu bezkrytycznego solucjonizmu niełatwo przestawić na całkowicie inne tory, sprowadzić na ziemię. - pisze Maciej Miłobędzki w tekście „Nieprzeżyty regionalizm”.
    Numer „Nowy wernakularyzm” 1 [92] 2026
    Architektura wernakularna powstaje bez udziału architektów,z oddolnej inicjatywy. Ze względu na jej rzemieślniczy charakter, często nazywa się ją rodzimą lub lokalną. „Nowy wernakularyzm” to nie jest powrót do przeszłości. Nie chodzi o nostalgię, ani zmęczenie współczesnością. Przeciwnie– o architekturę na czasy wielokryzysu. I o włączenie architektów w proces zmiany dyscypliny, którą uprawiają.
     
    Czasopismo "Autoportret" jest wydawane przezMałopolski Instytut Kultury w Krakowie

    Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury iDziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
  • Autoportret. Podcast o architekturze i przestrzeni

    JAK RODZI SIĘ EKOPOLIS? RETROFUTURYZM CODZIENNOŚCI: wykład Joanny Erbel

    01.04.2026 | 53 min.
    Zapis spotkania promocyjnego numeru Autoportretu „Odporność” 4 [91] 2025, które odbyło się 23 marca 2026 roku w Spółdzielni Ogniwo
     Joanna Erbel – dr, socjolożka, ekspertka do spraw mieszkaniowych i budowania miejskiej odporności. Dyrektorka ds. protopii CoopTech Hub, członkini Zarządu PLZ Spółdzielnia, przewodnicząca Rady Nadzorczej Spółdzielni MOST. Autorka książek: Poza własnością. W stronę udanej polityki mieszkaniowej (2020), Wychylone w przyszłość. Jak zmienić świat na lepsze (2022), Jak Henryk zdobył władzę (2023; powieść foresightowa). Współzałożycielka Koalicji Suwerenności Żywnościowej. Rolniczka i sadowniczka.Poza pracą zawodową opiekuje się swoim sadem i prowadzi rozmowy z lisami, roślinami oraz duchami miejsca. Odpoczywa, pisząc książki.
     
    „Dokąd mamy szansę dojść, jeśli zamiast odcinać się odprzeszłości, dostrzeżemy w minionych czasach nieoceniony rezerwuar rozwiązań do ponownego wykorzystania? Gdybyśmy zamiast snuć futurologiczne wizje, dalekie odznanego nam świata, wyodrębnili to, co najlepsze, z obecnych i niegdysiejszych praktyk? Gdybyśmy z rozważań o jutrze wyeliminowali negowanie wczoraj? Gdyby tożsamości wypracowane przez wieki zakotwiczały nas w niespokojnych czasach stabilnie niczym silne korzenie? Czy przyszłość budowana na przeszłości mogłaby być lepsza?
    Zanim poszukacie odpowiedzi, zanurzcie się ze mną w światretrofuturologicznych rozwiązań. Aby przybliżyć się do potencjalnie lepszej przyszłości, niejednokrotnie potrzebujemy innego spojrzenia na otaczający nasświat. Wyrobimy je sobie pracą na pojęciach, gdyż pozwala ona zarówno dostrzec zalążki pozytywnych zmian, jak i ponownie zakorzenić się w tradycji, czerpać z niej jak ze źródła siły i innowacji. Lepsza przyszłość już tu jest, ale narazie rozproszona.” – zaprasza Joanna Erbel w tekście w numerze Autoportretu o Odporności.
     
    Numer „Odporność” 4 [91] 2025
    W kwartalniku skupionym na architekturze i przestrzeni pytamy o realną gotowość na kryzys. Ten numer „Autoportretu”  poświęcamy w dużym stopniu zasobowi wiedzy wyniesionemu przez społeczeństwo ukraińskie zprzyspieszonego kursu odporności wymuszonego rosyjską agresją. Ukrainki i Ukraińcy stworzyli nową kulturę przetrwania.
    Toczone obecnie wojny są najbardziej tragicznymi symptomami współczesności, targanej wstrząsami. Joanna Erbel postuluje, by w polikryzysowej rzeczywistościszukać szerokiego spektrum rozwiązań działających jak środowisko permakulturowe; różne organizmy wspierają się w nim nawzajem w tworzeniu optymalnych warunków do przetrwania. Adrian Krężlik i Jesús Cruz Caba prezentują – przez wieki lekceważone – narracje rdzennych społeczności Ameryki Południowej. Ich perspektywa inspiruje do formowania życia wspólnotowego opartego na trosce i odpowiedzialności za świat, który zamieszkujemy wraz zinnymi istotami. Mamy od kogo czerpać lekcje odporności.
    Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
  • Autoportret. Podcast o architekturze i przestrzeni

    PARANOID ANDROID – komfort i lęk w architekturze: wykład Łukasza Wojciechowskiego

    19.12.2025 | 44 min.
    Zapis spotkania promocyjnego numeru Autoportretu “Czucie przestrzeni”, które odbyło się 3 grudnia 2025 roku w Spółdzielni Ogniwo
    ŁUKASZ WOJCIECHOWSKIArchitekt, pracuje na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej. Współautor projektu Muzeum Współczesnego i Regionalnego Centrum Turystyki Biznesowej we Wrocławiu. Kurator i projektant wystaw, m.in.: Architektura spalinowa (2019), Jan Szpakowicz. Przestrzen elementarna (2021). Autor książek: We wstecznym lusterku (2014), Architektura racjonalnej Europy (2019), Spacer przez architekturę (2023), a także komiksów rysowanych w programie AutoCAD: Ville Nouvelle (2020), Soleil Mécanique (2021), Dum-dum (2023), Loin de Paris (2025).
    "Z dużym prawdopodobieństwem każdy, kto korzysta z psychoterapii, spotkał się z sytuacją, w której rozwiązanie trudnego problemu okazywało się banalnie proste. Czasem wystarczy spojrzeć na lęk pod innym kątem, inaczej nazwać tę emocję i w głowie rozwiązują się ciasne supły. Przy psychoterapii architektury też tak bywa: wystarczy przesunąć okno na projekcie, odpowiednio umieścić drzwi, celowo nie stawiać ściany itp., by powstała zdrowsza przestrzeń – z widokiem na zieleń, bardziej elastyczna w aranżacji, inspirująca spotkanie… Psychologia środowiskowa zauważa wiele problemów architektury, badacze podsuwają wiele rozwiązań. Co jednak znaczą, dajmy na to, „swoboda wyboru” w przestrzeni albo „miękkość przestrzeni”? W poszukiwaniu odpowiedzi można się zanurzyć w wielowątkowych rozważaniach, ale dostarczą jej też proste gesty przestrzenne, niekiedy – jak rozwiązania wykluwające się w trakcie terapii – po fakcie zaskakująco oczywiste." - pisze w tekście „Psychoterapia prostymi przykładami” Łukasz Wojciechowski (numer „Czucie przestrzeni” 3 [90] 2025.W drugim tekście z kolei przygląda się mrocznej stronie architektury bezpieczeństwa - zasiekom, płotom, "ścianom, które nas dzielą" - opisanych przez Theo Deutingera w książce "Handbook of tyranny".
    Numer „Czucie przestrzeni” 3 [90] 2025
    Psychologia środowiskowa przeżywała swój renesans w latach 60. XX wieku, kiedy powstały klasyczne już pozycje Język wzorców pod redakcją Christophera Alexandra czy Odczuwanie architektury Eilera Steena Rasmussena. Powracamy do pytań o doświadczenia zmysłowe, ucieleśnienie naszej wiedzy i wspomnień w trzeciej dekadzie naszego stulecia, okresie dominacji VR i strumienia medialnego, podłączenia do cyfrowych platform streamingowych i wszechobecnych, nieprzeniknionych algorytmów, tworzonych w dolinach krzemowych całego świata. Poszerzamy refleksję nad percepcją o aspekty neuroróżnorodności i ich wdrożenia do projektowania. Autorki i autorzy omawiają percepcję przestrzeni miejskiej i odpowiedzi na realizację przez nią ludzkich potrzeb, w tym osób z niepełnosprawnościami. Odnoszą się również do kreowania wzorców przestrzennych w płynnej ponowoczesności i projektowania ludzkich doświadczeń. Pomimo rozwoju technologii ciało jest ostatecznie instrumentem naszej konceptualizacji i organizacji wiedzy.
    Spotkanie zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury 
    Magazyn "Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni" jest wydawany przez Małopolski Instytut Kultury w Krakowie
    www.autoportret.pl
  • Autoportret. Podcast o architekturze i przestrzeni

    PODOBNE BLOKI, RÓŻNE HISTORIE. OPOWIEŚĆ O OSIEDLACH Marta Karpińska rozmawia z Michałem Wiśniewskim

    09.12.2025 | 1 godz. 3 min.
    Pierwszy numer „Autoportretu” z 2025 roku był poświęcony tematowi osiedli. Codzienną egzystencję mieszkańców wielkich zespołów mieszkaniowych determinuje mnóstwo zmiennych – galaktykę bloków wypełnia różnorodność ludzkich doświadczeń na tle zmieniających się epok historycznych i odmiennych kontekstów geograficznych, ekonomicznych, społecznych. Dlatego – jak napisała w osiedlowym numerze „Autoportretu” Beata Chomątowska –  „najciekawsze jest przyglądanie się każdemu osiedlowemu mikrokosmosowi z osobna”. Marta Karpińska i Michał Wiśniewski w ciągu ostatnich dwóch lat mieli okazję obserwować z bliska mikrokosmosy modernistycznych osiedli w miastach tak różnych jak Barcelona, Bukareszt i Kraków, a swoje refleksje wynikające z tego doświadczenia opisali w „Autoportrecie”. Osiedle El Besòs i el Maresme w Barcelonie powstawało w czasach reżimu generała Franco, osiedle Crângași w Bukareszcie zrealizowano w okresie autorytarnych rządów Nicolae Ceaușescu, osiedle w Mistrzejowicach wydarzyło się gdzieś między Gomułką a Gierkiem. Jak warunki polityczne naznaczyły osiedla w momencie ich powstawania?  Jak zmieniły się ich przestrzenie w starciu ze współczesnymi zagrożeniami: narastającą katastrofą klimatyczną, kryzysem demograficznym, prywatyzacją dóbr wspólnych, presją inwestycyjną nastawioną wyłącznie na doraźny zysk? Co jest trwałym osiągnięciem i wartościowym zasobem, a co zagrożeniem dla przyszłości społeczności zamieszkujących każde z omawianych osiedli?
    Autoportret nr 1 [89] 2025 „Osiedla” jest w całości i bezpłatnie dostępny na stronie internetowej kwartalnika: https://www.autoportret.pl/numery/osiedla-pl/
    Marta Karpińska: Zastępczyni redaktorki naczelnej kwartalnika „Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni”. 
    Michał Wiśniewski: Historyk architektury, pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i Międzynarodowego Centrum Kultury. Autor wielu publikacji naukowych i popularyzatorskich poświęconych architekturze Krakowa i Polski XIX i XX wieku, m.in. monografii krakowskich architektów. 
    Marta Karpińska i Michał Wiśniewski od kilkunastu lat działają w Fundacji Instytut Architektury. Wiele przeszłych i trwających obecnie projektów Fundacji dotyczy problematyki osiedli. Więcej informacji: https://osiedla.szlakmodernizmu.pl/
Więcej Design podcastów
O Autoportret. Podcast o architekturze i przestrzeni
W podcaście pisma Autoportret rozmawiamy o architekturze, krajobrazie, naszym otoczeniu i ich nieoczywistych powiązaniach ze współczesną kulturą. Zajmujemy się problemami związanymi z nowoczesnością, krytycznie przyglądamy mitom modernizmu. Mówimy o katastrofie klimatycznej, równocześnie szukając uporczywie dróg wyjścia. Tematy rozmów są związane z numerami kwartalnika, rozwijają treści artykułów lub wywiadów. Zapraszamy do rozmowy, słuchania i subskrypcji naszego kanału. Pismo Autoportret jest wydawane przez Małopolski Instytut Kultury w Krakowie.
Strona internetowa podcastu

Słuchaj Autoportret. Podcast o architekturze i przestrzeni, #BEZPIECZNIK i wielu innych podcastów z całego świata dzięki aplikacji radio.pl

Uzyskaj bezpłatną aplikację radio.pl

  • Stacje i podcasty do zakładek
  • Strumieniuj przez Wi-Fi lub Bluetooth
  • Obsługuje Carplay & Android Auto
  • Jeszcze więcej funkcjonalności