Audycje Kulturalne

https://audycjekulturalne.pl/wp-content/uploads/2026/07/Audycje-Kulturalne-Kruche-Dziedzictwo-Pacykowa.mp3
Wykonywane z niezwykłą precyzją figurki dam w strojach dwudziestolecia międzywojennego, postaci w strojach ludowych, a nawet przedstawienia egzotycznych zwierząt. Unikatowe wyroby z manufaktury w Pacykowie, można oglądać na wystawie w Stalowej Woli pt. „Kruche dziedzictwo Pacykowa. Ceramika ze zbiorów Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach”.

Wytwórnia fajansu w Pacykowie, niewielkiej wsi w pobliżu Stanisławowa, działała w latach 1912-1939, będąc najważniejszym tego typu ośrodkiem w okolicach Lwowa. Jej działalność została przerwana przez wybuch I wojny światowej- po modernizacji wznowiła działalność i produkowała figurki aż do roku 1939.

Fajansowe figurki zyskały sławę dzięki technice wykonania, dbałości o detale, wartości artystycznej (z Pacykowem współpracowali m.in.  Antoni Sulima Popiel, Luna Drexlerówna, Wacław Szymanowski czy Tadeusz Błotnicki) oraz podkreślaniu elementów galicyjskich i folklorystycznych.

Niewielkim ośrodkiem, który zapisał się w historii polskiej ceramiki, jest Łysa Góra – rozmowy o tamtejszych wyrobach, można wysłuchać w rozmowie Audycji Kulturalnych.

Największą w Polsce kolekcję figurek posiada Muzeum- Zamek Górków w Szamotułach, które pokazało ją najpierw na wystawie „Chwała Pacykowianom”, której towarzyszyła publikacja rozbudowanego katalogu. Dziś wypożyczoną kolekcję można zobaczyć w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli, gdzie zaprezentowane zostało drugie wydanie katalogu. Ekspozycja jest dostępna do 12 lipca.

Z kolei fenomen figurek z lat 50. I 60. przybliżała w Audycjach Kulturalnych dr Barbara Banaś z Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

O fajansie z Pacykowa oraz walorach zbioru, w Audycjach Kulturalnych opowiedział dyrektor Muzeum- Zamek Górków w Szamotułach, Michał Kruszona.

Zdjęcia: Muzeum Regionalne w Stalowej Woli



Artykuł Kolekcjonerska perła: wystawa galicyjskiej ceramiki pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

https://audycjekulturalne.pl/wp-content/uploads/2026/06/Audycje-Kulturalne-Niewyobrazalne.mp3
„Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach”

Były przede wszystkim miejscami religijnego kultu, ale także: architektonicznymi perłami,  punktami orientacyjnymi i kluczowymi miejscami na mapie miast. Dziś po wielkich synagogach z kilkunastu polskich miast, nie pozostał nawet ślad. Owej pustce przygląda się Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie, które na wystawie czasowej, przypomina ich historię.

Choć wystawa to opowieść o 13 synagogach, ich architekturze, znaczeniu na lokalnych mapach a także odwiedzających je społecznościach, to kluczowymi wątkami ekspozycji są pamięć i pustka. Budynki bezpowrotnie zniknęły w wyniku wydarzeń zapoczątkowanych podczas Nocy Kryształowej w listopadzie 1938, a kontynuowanych podczas II wojny światowej.

Żadna z nich nie została odbudowana, uwagę zwracają jednak sposoby upamiętnienia: tablice, oznaczone obrysy fundamentów czy instalacje nawiązujące do ruin.

Kuratorki, Anna Wencel i Jagoda Wójcicka, przybliżyły na wystawie architekturę synagog: w większości zbudowane w XIX i na początku XX wieku, imponowały nie tylko skalą, ale i stylem. Zostały zbudowane w różnych stylach – od neogotyckiego po mauretański

Wśród elementów tworzących ekspozycję, znalazły się zachowane ryciny, fotografie, plany budynków i dawne plany miast.

Wystawa „Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach” w Żydowskim Muzeum Galicja potrwa do 31 sierpnia 2026 roku. W Audycjach Kulturalnych opowiedział o niej jeden z kuratorów Jakub Wydrzyński.

Zdjęcia: Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie, NAC





Artykuł Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

https://audycjekulturalne.pl/wp-content/uploads/2026/06/Audycje-Kulturalne-75-lat-NCK.mp3
Wiele nazw, tysiące zaangażowanych ludzi, w końcu – kilkadziesiąt lat działania na rzecz polskiej kultury. Jubileusz Narodowego Centrum Kultury to okazja, by przyjrzeć się wykonywanej tu pracy, często pozornie niewidocznej, a także wziąć udział w urodzinowych wydarzeniach.

Wszystko zaczęło się w 1951 od powołania do życia Centralnej Poradni Świetlicowej i Wzorcowni Artystycznej, która miała uporządkować powstające masowo i chaotycznie świetlice i domy kultury. Przez ten czas organizacja zmieniała się i wielu datuje jej istnienie na 20 lat wstecz, kiedy oficjalnie otrzymała nazwę Narodowego Centrum Kultury.

Dziś NCK działa na wielu polach jednocześnie, dotując projekty, instytucje i ludzi kultury, prowadząc intensywną działalność badawczą, organizując duże wydarzenia kulturalne w różnych obszarach, a także intensywnie edukując. Przede wszystkim łączy: instytucje z artystami, samorządy z organizacjami pozarządowymi, tradycję z nowoczesnością, praktykę z refleksją, lokalność z wymiarem krajowym i międzynarodowym.

Jubileusz to okazja do świętowania: stąd liczne publikacje, konferencje czy wydarzenia środowiskowe. A przede wszystkim wielki, otwarty piknik w Łazienkach Królewskich, czyli „Wolna Sobota” 27 czerwca. W planie ogrom atrakcji i wydarzeń w pięciu strefach tematycznych. To m.in. warsztaty twórcze, spektakl dla dzieci, spotkania autorskie, koncerty oraz silent disco pod gwiazdami.

O jubileuszu Narodowego Centrum Kultury, jego historii i misji a także roli kultury w codziennym życiu, opowiedział w Audycjach Kulturalnych dyrektor NCK – Robert Piaskowski.

Artykuł 75 lat Narodowego Centrum Kultury pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

https://audycjekulturalne.pl/wp-content/uploads/2026/06/Audycje-Kulturalne-Rysunki-Wojciecha-Weissa.mp3
Choć artysta znany jest przede wszystkim ze swoich obrazów, nagradzanych i wystawianych na całym świecie, to tworzył także rysunki i grafiki, korzystając z rozmaitych technik. Przegląd jego prac, także tych wcześniej nieprezentowanych, można oglądać w Muzeum Narodowym w Poznaniu.

Wojciech Weiss (1875-1950) był wybitnym malarzem i grafikiem, a także profesorem i późniejszym rektorem krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.

Najbardziej rozpoznawane są jego barwne płótna, będące efektem fascynacji kolorem, wśród nich słynne portrety i autoportrety. Równolegle spełniał się, tworząc na papierze, mając do dyspozycji zdecydowanie mniejszą paletę barw. Kilkadziesiąt takich prac, można oglądać na wystawie „Wojciech Weiss. Nieznane grafiki i rysunki”.

Ze względu na wrażliwy charakter prac i ograniczoną możliwość ich eksponowania, wystawa została podzielona na dwie części. W pierwszej z nich, pokazywano pejzaże, które stanowiły wyraźne odbicie stanu emocjonalnego autora – powstawały od początku XX wieku aż do czasów niemieckiej okupacji.

Ważnym elementem prac Weissa są wnętrza – ten wątek był poruszany na innej wystawie w Muzeum Narodowym w Poznaniu.

Druga część pt. „Portrety – autoportrety – akty – wnętrza” to prace, na których Weiss eksperymentuje ze światłem i przestrzenią. Szczególną uwagę warto zwrócić na odbitki graficzne, a także na studia i projekty rysunkowe.

Wystawę można oglądać do 12 lipca, a w Audycjach Kulturalnych opowiedziała o niej kuratorka, Agnieszka Salamon-Radecka.

Zdjęcia: Muzeum Narodowe w Poznaniu.



Artykuł „Wojciech Weiss. Nieznane grafiki i rysunki” pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

https://audycjekulturalne.pl/wp-content/uploads/2026/05/Audycje-Kulturalne-Rowiesnik-XX-wieku.mp3
Przez 75 lat artysta łączył w nich swoje codzienne doświadczenia z bogatym życiem duchowym. Uzupełniał je o prace malarskie i szkice, wklejane bilety i zdjęcia. Wątek dzienników jest podejmowany także w najnowszej publikacji poświęconej artyście pt. „Czapski – rówieśnik XX wieku”.

Józef Czapski był malarzem kapistą, rysownikiem, eseistą i komentatorem rzeczywistości, jednym ze współzałożycieli Komitetu Paryskiego oraz paryskiej „Kultury”. W tym roku przypada 130 rocznica jego urodzin – przyszedł na świat w 1896, zmarł w wieku 97 lat.

Przez 75 lat prowadził dzienniki: pisał w czterech językach (polski, francuski, niemiecki i rosyjski), już od wczesnej młodości, opisując m.in. Wojenne doświadczenia. Czapski walczył zarówno w pierwszej, jak i w drugiej wojnie światowej – po wyjściu z sowieckich obozów dołączył do Armii Andersa.

Według badaczy, dzienniki pełniły dla niego różne funkcje: autoterapeutyczne, dyscyplinujące, były narzędziem życia duchowego. Czapski utożsamiał się ze swoimi dziennikami, co manifestowało się na tworzonych przez niego autoportretach.

Książka „Czapski – rówieśnik XX wieku” w kompleksowy sposób analizuje jego życie i twórczość. Zaproszeni do stworzenia publikacji badacze i badaczki poświęcili swoje teksty zarówno temu, co pisał, jak i jego obrazom. Autorom udało się także dotrzeć do osób, które znały Artystę i zgodziły się podzielić swoimi wspomnieniami.

Twórczość Czapskiego do dziś inspiruje artystów. Rozmowy o wystawie „Południk 21. Czapski – Kozera” w Kordegardzie można wysłuchać tutaj.

O dziennikach Józefa Czapskiego oraz poświęconej mu publikacji, którą kupisz w Księgarni NCK, opowiedział w Audycjach Kulturalnych redaktor wydania, profesor Paweł Rodak.



Artykuł „Połączenie słów i obrazów”. Dzienniki Józefa Czapskiego pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.