Audycje Kulturalne

https://audycjekulturalne.pl/wp-content/uploads/2026/05/Audycje-Kulturalne-Rafal-Malczewski.mp3
Wystawa „Rafał Malczewski. Narty, dansing, brydż” przybliża twórczość artysty, w szczególny sposób przyglądając się jego wielkiej miłości do Tatr, sportów zimowych, ale także kurortowych rozrywek, z których słynęło międzywojenne Zakopane.

Zanim Rafał Malczewski zdecydował się związać swoje życie z malarstwem, studiował, ku radości rodziców, filozofię, architekturę i argonomię. Jednak lata spędzone z ojcem w Wiedniu, pomogły mu wykształcić własny, charakterystyczny styl.

Najszczęśliwszy towarzysko i artystycznie czas Malczewski spędził w ukochanym Zakopanem. To moment, kiedy kuracjusze, wczasowicze, przybysze i tubylcy zachłysnęli się wolnością. Popularność zyskiwały nowe sposoby spędzania wolnego czasu, odkrycie różnych sportów zimowych, ale także moda na dancingi, jazz, gry karciane. Rafał Malczewski obserwował ów świat i dokumentował go z ogromną uważnością, ale także z poczuciem humoru.

Międzywojenne Zakopane jest tłem wydarzeń w filmie „Niebezpieczni dżentelmeni” – rozmowy o tej produkcji można wysłuchać tutaj: https://audycjekulturalne.pl/witkacy-zelenski-conrad-i-malinowski/

Oprócz dzieł Malczewskiego, na wystawie prezentowana jest twórczość wybitnych artystów: Leona Chwistka, Stanisława Ignacego Witkiewicza, Zofii Stryjeńskiej, Władysława Skoczylasa, Augusta Zamoyskiego, rzeźbiarzy i grafików skupionych wokół zakopiańskiej Szkoły Przemysłu Drzewnego.

W 1939 r. Malczewskiemu udało się wyjechać z Polski, resztę życia spędził poza ojczyzną, podróżując po Ameryce Południowej i Kanadzie, gdzie w 1965 r. zmarł.

Wystawę pt. „Rafał Malczewski. Narty, dansing, brydż” można oglądać w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu do 31 maja 2026 r.

W Audycjach Kulturalnych opowiedziała o niej kuratorka, Magdalena Ewa Nosowska.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu/fot. Marcin Kucewicz



Artykuł Rafał Malczewski – twórca innej epoki niż ojciec pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

https://audycjekulturalne.pl/wp-content/uploads/2026/04/Audycje-Kulturalne-Czapski-Kozera.mp3
Najnowsza wystawa w Kordegardzie, galerii Narodowego Centrum Kultury, to zestawienie ze sobą aż 70 prac – rysunków Józefa Czapskiego oraz kolaży Grzegorza Kozery, zafascynowanego twórczością wybitnego kapisty. Wystawa związana jest z przypadającą w tym roku 130. rocznicą urodzin malarza, pisarza, krytyka i współtwórcy „Kultury” paryskiej.

Punktem wyjścia dla wystawy są rysunki Józefa Czapskiego. Artysta utrwalał w szkicownikach i notesach ulotne chwile – fragmenty pejzaży, sceny rodzajowe czy portrety – tworząc prace będące zapisem wrażeń, światła i nastroju. Jeden ze szkicowników, zawierający zapiski i szkice z podróży po Ameryce Południowej, miał według legendy zaginąć w latach 50.

To nie pierwsza wystawa poświęcona twórczości Czapskiego zorganizowana w Kordegardzie. O pracach pochodzących z prywatnych kolekcji można posłuchać tutaj.

W dialog z twórczością Czapskiego wchodzą kolaże Grzegorza Kozery, powstałe pod wpływem podróży artysty do

Argentyny, odbytej w ramach stypendium Narodowego Centrum Kultury. Choć Kozera wyruszył śladami Czapskiego, w swoich pracach nie odtwarza spojrzenia mistrza, ale wchodzi z nimi w dialog. W swoich kolażach wykorzystuje fragmenty reprodukcji dzieł sztuki, map, architektury i pejzażu, budując wielowarstwowe kompozycje, w których przenikają się różne epoki i znaczenia.

Choć obu artystów dzieli pokolenie i język artystyczny, łączy ich szczególna uważność wobec świata. Zestawienie rysunków Czapskiego i kolaży Kozery ukazuje ciągłość doświadczenia artystycznego – od bezpośredniego zapisu chwili po analityczne strategie obrazowania.

Wystawę „Południk 21. Czapski – Kozera” można oglądać w Kordegardzie do 14 czerwca 2026r. W Audycjach Kulturalnych opowiedzieli o niej kuratorka Katarzyna Haber oraz autor kolaży Grzegorz Kozera.

Zdjęcia: Narodowe Centrum Kultury/ fot. Grzegorz Karkoszka.

Artykuł „Południk 21. Czapski – Kozera” pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

https://audycjekulturalne.pl/wp-content/uploads/2026/04/Audycje-Kulturalne-Ksiezyc-ma-zapach-Warszawy.mp3
Powieść Wojciecha Chmielewskiego pozwala na odkrycie stolicy sprzed 30 lat a także na rozważania dotyczące jej kształtu i rzeczywistości za… niemal 300 lat. Jedno pozostaje niezmienne – wielka miłość do miasta.

Wojciech Chmielewski, znany przede wszystkim z krótkich form, zaprasza Czytelniczki i Czytelników do lektury powieści „Księżyc ma zapach Warszawy”. To misterna konstrukcja: opowieść o Jacku, niepełnosprawnym studencie historii, osadzona w latach 1988–1993, została uzupełniona futurystyczną wizją badań historyczki Nadii Chabrowej, żyjącej w XXIII wieku.

W Audycjach Kulturalnych rozmawialiśmy też o zbiorze opowiadań Chmielewskiego „Sylwia z Gibalaka”. Rozmowy można wysłuchać tutaj: https://audycjekulturalne.pl/wojciech-chmielewski-o-nowym-zbiorze-opowiadan/

Powieść łączy dwa wątki, dwa czasy, dwie płaszczyzny fabularne, dla których łącznikiem jest Warszawa – miłość Wojciecha Chmielewskiego. Wyprawa w przeszłość to pocztówka z Warszawy czasów przełomu, która nie jest sprowadzona wyłącznie do „szczęk”, szarzyzny i Jarmarku Europa. Autor oddaje atmosferę czasu przemiany, młodzieńczych nadziei, fantazji i uczuć- niestety także rozczarowania.

Wyobrażenie na temat przyszłości to niezbyt optymistyczna wizja świata podzielonego między dwa mocarstwa: Rosję i Chiny. Groteska miesza się z rozpaczą, humor przesłania beznadzieję.

O książce „Księżyc ma zapach Warszawy” opublikowanej przez Państwowy Instytut Wydawniczy opowiedział w Audycjach Kulturalnych Autor, Wojciech Chmielewski.



Artykuł „Księżyc ma zapach Warszawy” – literackie spojrzenie w przeszłość i wyprawa w przyszłość. pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

https://audycjekulturalne.pl/wp-content/uploads/2026/03/Audycje-Kulturalne-Sztuka-Lemkow.mp3
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie prezentuje pierwszą w historii tak szeroką prezentację dorobku artystycznego tej karpackiej społeczności. Obejmuje twórców uznanych, takich jak Andy Warhol, Epifaniusz Drowniak (Nikifor) czy Jerzy Nowosielski oraz artystki i artystów funkcjonujących dotąd poza głównym nurtem.

Wystawa przywraca widzialność twórczości Łemków (nazywanych także Rusinami Karpackimi), która przez lata pozostawała poza głównym nurtem sztuki europejskiej. Udowadnia, że nie jest ona folklorystyczną ciekawostką, lecz żywą, autonomiczną i wielowymiarową częścią kultury – opierającą się na duchowym dziedzictwie Karpat oraz czerpiącą ze współczesnej estetyki.

Wystawa nie ucieka od trudnych historycznych doświadczeń: przymusowych migracji, asymilacji, obozu w Talerhofie oraz akcji „Wisła”. Pamięć o tych traumatycznych wydarzeniach powraca w pracach artystek i artystów oraz w przedmiotach codziennego użytku pochodzących z łemkowskich/rusińskich domów.

Ekspozycja „Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich” przełamuje wieloletnią ciszę. Przywraca głos tym, którym przez dekady go odmawiano, pokazuje, że dziedzictwo Łemków/Rusinów Karpackich nie tyle powraca, ile konsekwentnie trwa – mimo prób jego unieważnienia i asymilacji – jako żywy element współczesnej kultury.

Wystawę można oglądać do 30 czerwca 2026 r.

W Audycjach Kulturalnych opowiedzieli o niej jej twórcy: Michał Szymko oraz Agnieszka Kleszcz.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego/fot. Przemysław Walczak

Artykuł Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

https://audycjekulturalne.pl/wp-content/uploads/2026/03/Audycje-Kulturalne-Lista-Polskiego-Dziedzictwa-Filmowego.mp3
Nie jest rankingiem ani przeglądem: to katalog tytułów, które w szczególny sposób współtworzyły polską kulturę, wyobraźnię i pamięć. Projekt Filmoteki Narodowej Instytutu Audiowizualny w pionierski sposób analizuje polską kinematografię, zapraszając do tego nie tylko ekspertów, ale także miłośników kina.

Na liście znajdziemy „Akademię Pana Kleksa” czy „Wielką podróż Bolka i Lolka”, w przeciwieństwie do „Ziemi Obiecanej”. Wszystko z powodu unikatowych kryteriów, które decydują o tym jakie filmy trafiły do zestawienia. Na stronie filmu czytamy: „Różnorodność form i gatunków pozwala odsłonić pełnię pamięci audiowizualnej, unikając ograniczenia jej wyłącznie do kanonizowanych arcydzieł”. Doceniane były także pionierskie rozwiązania technologiczne a także aspekt społeczny i zakorzenienie w zbiorowym doświadczeniu.

Lista została stworzona w 2025 r., z okazji 70-lecia FINA. Wówczas trafiło na nią 70 filmów. Od 2026 roku proces selekcji stał się cykliczny: każdego roku dodawanych będzie 10 nowych tytułów, nie młodszych niż 20-letnie. Część wyborów będzie dokonywana w drodze plebiscytu, dzięki czemu publiczność współtworzy Listę.

Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego jest dostępna na stronie FINA, gdzie można ją wyświetlić alfabetycznie lub chronologicznie. Co ważne, wiele z nich dostępnych jest na platformach Filmoteki.

O projekcie opowiedział dyrektor Filmoteki Narodowej Instytutu Audiowizualnego, Tomasz Kolankiewicz.

Zdjęcie: Kadr z filmu „Dziewczęta z Nowolipek” NAC

Artykuł Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.