Audycje Kulturalne

Nie trzeba umieć malować, żeby sztuka miała na nas uzdrawiający wpływ. Nie trzeba też być znawcą muzyki, by koncert pomógł nam zredukować napięcie po trudnym dniu. W najnowszym odcinku audycji „Żywe kultury” posłuchasz o tym, jak kultura może obniżać poziom stresu, wspierać profilaktykę zdrowotną oraz skutecznie przeciwdziałać epidemii samotności.

Coraz liczniejsze badania naukowe potwierdzają, że aktywny i bierny udział w kulturze bezpośrednio przekłada się na nasze zdrowie psychiczne i fizyczne. Czy więc na kulturę można wypisać receptę? I czy uczestnictwo w wydarzeniach artystycznych może stać się równie oczywistym elementem codziennej troski o siebie, jak aktywność fizyczna czy zdrowa dieta?

Rozmówczynie przyjrzały się wyzwaniom, z jakimi na co dzień mierzą się osoby pracujące w sektorze artystycznym i kreatywnym, wskazując na ich potrzeby oraz ryzyko wypalenia zawodowego. Nie zabrakło także wątku praktycznego łączenia kultury i medycyny oraz budowania bezpiecznych projektów artystycznych w przestrzeniach terapeutycznych.

O zależnościach zdrowia i kultury, Klaudia Obrębska rozmawia z Edytą Rutą – koordynatorką programu „Kultura i Zdrowie” oraz relacji międzynarodowych w Instytucie Kultury Miejskiej – Miasto Splotów w Bielsku-Białej, a także członkinią zarządu Instytutu Odporności Społecznej „Pasmo”. Ekspertka jest współautorką aplikacji Bielska-Białej o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029, w której kluczowe miejsce przyznano właśnie kulturze, zdrowiu i dobrostanowi. W 2024 roku współorganizowała międzynarodową konferencję Culture for Health and Well-being, a na co dzień reprezentuje swój instytut w dofinansowanej ze środków Unii Europejskiej platformie Culture and Health.

 Jeśli organizujesz działania kulturalne: 

Zaproponuj uczestnikom kilka różnych form twórczości, żeby mogli wybrać coś dla siebie. 

Zrezygnuj z presji osiągania artystycznych rezultatów podczas zajęć kreatywnych. 

W projektach realizowanych w szpitalach zapewnij artystom możliwość superwizji. 

 Posłuchaj innych odcinków z cyklu „Żywe kulury”:

– o tworzeniu wystaw – od pomysłu do wernisażu

– o współpracy międzynarodowej w kulturze

Raport powstał w wyniku rozmów z rodzicami, ekspertami oraz przedstawicielami sektora kultury. Pozwoliły one stworzyć wielowymiarowy obraz pokazujący, jakich aktywności dla swoich dzieci szukają rodzice, jakie są ich oczekiwania i potrzeby, a także co hamuje ich przed uczestnictwem.

Raport przybliża sposoby uczestnictwa rodzin w wydarzeniach rozwijających wrażliwość estetyczną dzieci do 14. roku życia. Przedstawia potrzeby i motywacje odbiorców, bariery uczestnictwa oraz ocenę dostępności i stopnia dopasowania oferty kulturalnej do oczekiwań dzieci i ich opiekunów.

Raport zawiera rekomendacje dla przedstawicieli instytucji kultury, organizacji pozarządowych i edukatorów. Mają one wspierać rozwój kompetencji kadr, podnosić jakość oferty kierowanej do dzieci oraz zwiększać jej dostępność i skuteczność. Uzupełnieniem działań badawczych są publikacja prezentująca dobre praktyki oraz webinar poświęcony tej tematyce.

Publikacja powstała w ramach ogólnopolskiego projektu badawczego Fundacji Czas Dzieci, realizowanego w 2026 r. w ramach programu Narodowego Centrum Kultury „Kultura – Interwencje”.

O raporcie opowiedziała w Audycjach Kulturalnych Agnieszka Karp-Szymańska z Fundacji Czas Dzieci.

Zdjęcie dzięki uprzejmości Fundacji Czas Dzieci.

Organizatorzy festiwali często mierzą się z podobnymi wyzwaniami, choć na co dzień działają osobno, a czasem nawet ze sobą konkurują. Tymczasem wspólne szukanie rozwiązań może przynieść więcej korzyści niż rywalizacja – zarówno dużym wydarzeniom z wieloletnią tradycją, jak i niewielkim, lokalnym inicjatywom. 

W piątym odcinku cyklu „Żywe Kultury”, nagranym podczas FestForum, Klaudia Obrębska rozmawia z Caroliną Pietyrą, dyrektorką Krakowskiego Biura Festiwalowego, Jarosławem Wasikiem, dyrektorem Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu, oraz Katarzyną Jakubowiak, zastępczynią dyrektora Centrum Nauki i Kultury Młyny Rothera. 

Choć festiwale różnią się programami i publicznością, ich organizatorzy często zadają sobie te same pytania: jak zapewnić stabilne finansowanie, zatrzymać doświadczonych pracowników czy przygotować się na coraz bardziej nieprzewidywalną pogodę? Wspólne spotkania pozwalają nie tylko wymieniać sprawdzone rozwiązania, ale też mówić jednym głosem o potrzebach całego środowiska. 

O tym dlaczego warto dzielić się doświadczeniem posłuchacie w kolejnym odcinku „Żywych Kultur” w „Audycjach Kulturalnych” Narodowego Centrum Kultury. 

Jeśli organizujesz festiwal:

Zapytaj organizatorów innych festiwali, jak poradzili sobie z problemem, z którym właśnie się mierzysz. 

Przed nawiązaniem zagranicznego partnerstwa określ, co konkretnie chcesz dzięki niemu osiągnąć. 

Szukaj możliwości wieloletniego finansowania festiwalu, żeby móc planować kolejne edycje z wyprzedzeniem.

Wystawa, którą można zobaczyć w Muzeum Narodowym w Krakowie, opowiada o dorobku instytucji, która do tej pory była traktowana jako fragment trudnej pamięci o czasach PRL. Ekspozycja podkreśla wartość dziedzictwa Cepelii jako ważnego ośrodka polskiego designu, kształtującego tak różne jego dziedziny jak meblarstwo, tkanina, moda czy architektura wnętrz.

Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego (Cepelia) została założona w 1949 r. I przez cztery dekady wywierała ogromny wpływ na gust i wrażliwość estetyczną Polaków. Wyznaczała trendy w wystroju wnętrz, modzie oraz pamiątkarstwie, a także współtworzyła powszechne rozumienie rodzimego folkloru i tradycji, stając się jednym z najbardziej wyrazistych zjawisk epoki PRL-u.

„Obywatelka Cepelia” w Muzeum Narodowym w Krakowie odsłania pełen wachlarz funkcjonowania Cepelii – od projektowania i produkcji, przez badania i eksperyment, po system sprzedaży i wystawiennictwa.

Prezentowane eksponaty, w zdecydowanej większości nigdy dotąd niepublikowane i niewystawiane, pochodzą z kolekcji muzealnych i prywatnych. To mówi wiele o współczesnym statusie przedmiotów z Cepelii: rozproszonych, często niedocenianych. Zestawienie unikatowych prac oraz krótkich serii autorskich z produkcją masową i przykładami tzw. cepeliowskiego kiczu daje pełny obraz ówczesnej rzeczywistości.

Wystawę można oglądać w Muzeum Narodowym w Krakowie do 21 lutego 2027 r.

W Audycjach Kulturalnych o ekspozycji „Obywatelka Cepelia” opowiedzieli jej twórcy, prof. UAM dr. hab. Piotr Korduba i dr Anna Wiszniewska.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Muzeum Narodowego w Krakowie/ fot. Natalia Gąsowska, Anna Olchawska

Czy w świecie, w którym wydarzenia plenerowe i festiwale spotykamy niemal na każdym kroku, jest jeszcze miejsce na kolejne inicjatywy? Jak stworzyć wydarzenie, które nie tylko przyciąga publiczność na kilka dni, ale przede wszystkim buduje trwałą i zaangażowaną społeczność? I wreszcie – czy festiwal realizujący ważną misję społeczną lub kulturalną musi być całkowicie bezpłatny?

Festiwale to znacznie więcej niż sceny muzyczne, warsztaty, wystawy czy spotkania z artystami. To skomplikowany organizm składający się z setek codziennych decyzji organizacyjnych, niewidocznej na pierwszy rzut oka ciężkiej pracy zespołów i wolontariuszy oraz relacji, które potrafią przetrwać znacznie dłużej niż same wydarzenia. To też zauważenie przepracowania, zmęczenia i przebodźcowania i pozwolenie sobie na odpoczynek, spowolnienie, może nawet drzemkę.

W trzecim odcinku cyklu „Żywe Kultury” Klaudia Obrębska rozmawia o transformacji branży festiwalowej z ekspertkami i praktyczkami kulturalnymi: Olą Zając (dyrektorką programową Slot Art Festival) oraz Agnieszką Wojciechowską (dyrektorką programową festiwalu Wschód Kultury – Inne Brzmienia). Podczas audycji rozmówczynie przyglądają się dynamicznym zmianom na rynku wydarzeń oraz analizują, jak zmieniają się potrzeby i oczekiwania współczesnej publiczności.

Trzy wskazówki na projektowanie doświadczeń uczestników festiwali:

Zadbaj o miejsca do siedzenia i odpoczynku między wydarzeniami. 

Zaplanuj program tak, aby uczestnicy mogli zobaczyć najważniejsze punkty programu bez konieczności wybierania między nimi. 

Przygotuj słuchawki wyciszające dla osób wrażliwych na nadmiar bodźców. 

🎧 Posłuchaj audycji o:

współpracy międzynarodowej w kulturze

tworzeniu wystaw od pomysłu do wernisażu