Audycje Kulturalne

Żywe Kultury to nowy cykl podcastów powstający w ramach Audycji Kulturalnych – projektu Narodowego Centrum Kultury. Zapraszamy do rozmów osoby, które na co dzień ożywiają polską kulturę: projektują, organizują, wspierają i rozwijają wydarzenia kulturalne w całym kraju. W pierwszym odcinku „O tworzeniu wystaw” Klaudia Obrębska rozmawia z Agnieszką Bebłowską-Bednarkiewicz i Katarzyną Haber, kuratorkami Kordegardy i członkiniami rady programowej Kordegardy, galerii Narodowego Centrum Kultury. 

Każda wystawa zaczyna się na długo przed wernisażem. Jej historia rozpoczyna się wiele miesięcy wcześniej – od pomysłu, kwerendy, poszukiwań dzieł, rozmów z kolekcjonerami, negocjacji z muzeami i dziesiątek decyzji dotyczących aranżacji przestrzeni. Jak wygląda ten proces od kulis? 

Gościnie opowiadają o codziennej pracy kuratora – od poszukiwania dzieł sztuki i współpracy z instytucjami oraz prywatnymi kolekcjonerami, przez kwestie konserwatorskie i logistyczne, aż po projektowanie tekstów kuratorskich oraz działania na rzecz dostępności wystaw dla osób z niepełnosprawnościami. 

W rozmowie nie brakuje anegdot z wystawienniczego zaplecza: nocnych negocjacji z kolekcjonerami, transportu bezcennych dzieł podczas deszczu czy sytuacji, gdy ostateczny układ ekspozycji powstaje dopiero w dniu montażu. 

Czy w wystawiennictwie istnieją mody? Dlaczego niektóre ekspozycje otrzymują drugie życie poza galerią? I czy wystawę można przygotować w zaledwie kilka tygodni? 

Jeśli zajmujesz się organizacją wystaw:

Upewnij się czy dzieło sztuki przejdzie przez drzwi. 

Uważnie przeczytaj warunki konserwatorskie w umowie wypożyczenia dzieła sztuki. 

Sprawdź, czy tekst na ścianie jest czytelny. 

Prowadząca 

Klaudia Obrębska – dziennikarka Radia RDC, historyczka sztuki i antropolożka. Słuchacze mogą kojarzyć ją z anteny radiowej, gdzie prowadzi audycje Mazowieckie Kulturalnie oraz Kobiece Historie, a także z autorskiego projektu miasto.tłumacze, poświęconego historii architektury. Klaudia na co dzień opowiada o kulturze, architekturze i historii, a jej pasją jest dziedzictwo kulturowe, miejskie opowieści oraz poszukiwanie angażujących sposobów na popularyzowanie wiedzy. W swoim nowym podcaście oddaje głos praktykom, by wspólnie z nimi odkrywać kulisy ich pracy.

Od 2 do 4 października 2026, w Bielsku-Białej będzie można wziąć udział w kilkunastu bezpłatnych wydarzeniach przygotowanych przez kilkudziesięciu artystów i artystek z całego świata. To pierwsza edycja międzynarodowego festiwalu sztuk interdyscyplinarnych, który każdego roku będzie odbywał się w innym mieście noszącym tytuł Polskiej Stolicy Kultury.

Koncepcja festiwalu opiera się na idei wędrowania – rozumianego zarówno dosłownie, jak i metaforycznie. Autorska koncepcja festiwalu jest dziełem Krystiana Lady, polskiego reżysera operowego, dramaturga i librecisty, uznanego na międzynarodowej scenie operowej.

Wydarzenia Wędrującego Festiwalu pozwalają odkryć charakterystyczne miejsca Bielska-Białej na nowo: artyści zreinterpretowali m.in. miejskie targowisko, parkingi, centrum handlowe, byłą siedzibę banku, a nawet kolejkę linową.

Do współtworzenia Festiwalu zaproszono kilkudziesięciu artystów i artystki: zarówno tworzących lokalnie, związanych z Bielsko-Białą, jak i tych o międzynarodowej rozpoznawalności, jak islandzka wokalistka Björk.

Organizatorami Festiwalu są Narodowe Centrum Kultury oraz Bielskie Centrum Kultury im. Marii Koterbskiej.

Więcej o wydarzeniu opowiedzieli Krystian Lada, Katarzyna Sztarbała z Narodowego Centrum Kultury oraz malarka Natalia Kleszczewska.

Na wystawie pt. „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki” zgromadzono unikatowe pamiątki związane z Artystką, które przekonują, że była wszechstronną humanistką, w wielu kwestiach wyprzedzającą swoją epokę.

Celem twórców ekspozycji było przedstawienie Sand, jako kobiety wielu zainteresowań, pasji i talentów, która niezasłużenie jest przedstawiana przede wszystkim jako „partnerka Fryderyka Chopina”. Wraz z kompozytorem tworzyła duet pełen uczuć, ale także szacunku i uważności dla twórczości drugiej strony.

Na ekspozycję składa się sześć części tematycznych poświęconych kolejno: roli przyrody w życiu i twórczości George Sand, artystom odwiedzającym jej posiadłość w Nohant, codzienności w domu i w podróży, literaturze, sztukom plastycznym oraz recepcji jej twórczości i wizerunku w kulturze.

Dzięki współpracy m.in. z ośrodkami w Palmie na Majorce oraz w Nohant, na wystawie w Żelazowej Woli można zobaczyć biżuterię Sand, jej zielnik czy fragment tapety z pokoju, w którym mieszkała razem z Chopinem.

Wystawę „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki”  można oglądać do 10 stycznia 2027 r. w Muzeum Fryderyka Chopina, oddziału w Żelazowej Woli.

W Audycjach Kulturalnych opowiedział o niej kustosz Muzeum Fryderyka Chopina dr Seweryn Kuter.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina.

Już nie białe ściany galerii, a przestrzenie usługowe, niszczejące, postindustrialne – coraz częściej to w nich prezentowane są wystawy sztuki. Dlaczego biją rekordy popularności i czego szukają na nich widzowie, którzy czekają na bilety w długich kolejkach?

Pop-up to rozwiązanie stosowane w marketingu i reklamie, które doskonale przyjęło się w świecie kultury i sztuki. Organizowane w ten sposób przedsięwzięcia odbywają się w nietypowych i trudnodostępnych przestrzeniach, które nie są kojarzone z eksponowaniem dzieł sztuki. Obiekty są prezentowane np. w hotelowych pokojach, opuszczonych sklepach czy willach lub stacjach transportu publicznego. Pop-upy najczęściej są dostępne od kilku dni do maksymalnie kilku tygodni.

Osoby odwiedzające pop-upy są w ten sposób zaskakiwane formą ekspozycji, dodatkowo zyskują szansę odwiedzenia niedostępnych, często pobudzających wyobraźnię miejsc. Uwagę od przestrzeni odrywa zwrócenie uwagi na dialog, w jaki sztuka wchodzi z miejscem i jakie konteksty to buduje.

O popularności pop-upów, ich roli i szansach, jakie niesie dla widzek i widzów, opowiedział w Audycjach Kulturalnych Daniel Mituła, historyk i krytyk sztuki, a także menedżer kultury i współwłaściciel agencji RoyalHeroes.

Zdjęcia dzięki uprzejmości RoyalHeroes.

Interaktywna, dwujęzyczna mapa pozwala poznać skomplikowaną biografię oraz twórczość Mieczysława Wajnberga, jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. Uniwersum będzie rozwijane, w miarę dalszych ustaleń dotyczących jego życiorysu.

Mieczysław Wajnberg był kompozytorem polsko-żydowskiego pochodzenia. Urodził się w Warszawie, gdzie wraz z rodzicami i siostrą mieszkał w kamienicy przy ul. Żelaznej 66. Do wybuchu wojny studiował w klasie fortepianu w konserwatorium. W 1939 r. wyjechał do Taszkientu, a w latach 40. do Moskwy, gdzie spędził resztę życia.

Wajnberg jest znany przede wszystkim z kompozycji orkiestrowych, symfonii, a także oper: do „Pasażerki” libretto napisał Aleksander Miedwiediew na podstawie słuchowiska i książki Zofii Posmysz, byłej więźniarki KL Auschwitz-Birkenau, Ravensbrück i Neustadt-Glewe.

Uniwersum to platforma, która pozwala użytkownikom „wędrować” po miejscach związanych z biografią kompozytora, a także odkrywać globalne konteksty rodzinne i kulturowe, ośrodki realizujące badania nad jego twórczością oraz najnowsze wydarzenia artystyczne związane z jego muzyką. Każdy punkt jest rozbudowany o materiały multimedialne, archiwalia, teksty literacko-analityczne oraz linki zewnętrzne prowadzące do aktualnych źródeł, festiwali, publikacji i wykonań.

Uniwersum przygotował Instytut Mieczysława Wajnberga, który od kilku lat organizuje „Domówkę u Mietka” czyli koncert plenerowy przy rodzinnym domu kompozytora na Żelaznej 66 w Warszawie. W tym roku spotkanie odbędzie się 13 września.

W Audycjach Kulturalnych o Uniwersum opowiedziała prezeska Instytutu Wajnberga. Prof. Maria Sławek.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Instytutu Mieczysława Wajnberga.