Poznajmy naszą Europę

Choć Słowenia należy do najmniejszych państw Europy (ok. 15 razy mniejsza od Polski), ma mnóstwo do zaoferowania. Przede wszystkim niezwykle zróżnicowany krajobraz: potężne Alpy, a obok nieco niższe Karawanki, zaś dalej Góry Dynarskie o jeszcze innym charakterze, równinne obszary Kotliny Panońskiej, rozległy płaskowyż Kras, no i kawałek wybrzeża nad Adriatykiem. Słynie ze zjawisk krasowych, a więc i z tysięcy jaskiń oraz licznych podziemnych rzek i źródeł. Kraj niezwykle zielony, jeden z najbardziej zalesionych na naszym kontynencie (37 proc. terytorium obejmuje Natura 2000), a za sprawą długiej historii i wyjątkowego położenia bogaty w dobra kultury i sztuki, piękne miasta i miasteczka. Słowenia jest dumna z krainki, lokalnego gatunku pszczoły Apis mellifera carnica, zaś na dwustu obywateli przypada tam jeden pszczelarz (najwyższy wskaźnik w całej Europie). I to na jej wniosek ONZ ustanowiło Światowy Dzień Pszczół.

Co sprawiło, że Słowenia nie uwikłała się w wojnę na Bałkanach i stała się prymusem wśród republik byłej Jugosławii? Co jest źródłem dobrobytu „kameralnego kraju” i jak udaje mu się rozwijać w niezwykle zrównoważony sposób? Czym tłumaczyć euroentuzjazm słoweńskiego społeczeństwa, jednego z najbardziej proeuropejskich w UE? Skąd się wziął fenomen sukcesów Słoweńców w sporcie? Co prócz liczby podwójnej wyróżnia ich język? Na czym polega kurentowanie? Jakich ciekawych pisarzy przełożono na polski? Czy to prawda, że mentalnie Słoweńcy przypominają bardziej Austriaków niż innych południowych Słowian? No i jak ten mały kraj wciąż zachowuje swoją tożsamość?

Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia z dr. Jasminą Šuler-Galos, Słowenką mieszkającą w Polsce, autorką prac naukowych i tłumaczką literatury polskiej na język słoweński, związaną z Uniwersytetem w Lublanie i z Uniwersytetem Warszawskim, oraz z dr. Martą Cmiel, wykładowczynią w Instytucie Slawistyki Zachodniej i Południowej UW, naukowczynią i tłumaczką.

---
Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Niesamowite pejzaże i skarby natury oraz mnóstwo pięknych miasteczek i miast o długiej historii, a także wyjątkowa mieszanka etniczna, to wielkie walory Rumunii. Siedem krain historycznych – Wołoszczyzna, Mołdawia, Dobrudża, Siedmiogród (in. Transylwania), Banat, Kriszana i Maramuresz – to siedem różnych światów, a każdy wart odkrycia.

Kraj wyżynny i górzysty, rumuńska część łuku karpackiego to niemal połowa całego europejskiego pasma. Zobaczymy tam i błotne wulkany, i ukryte pod ziemią lodowce, zaś na tysiącach hektarów lasów pierwotnych żyją liczne niedźwiedzie, wilki i rysie. Rumunia to także słynne rzeki: Dunaj, Prut i Cisa. Zaś wpisana na listę UNESCO delta Dunaju stanowi jeden z najcenniejszych ekosystemów Europy i rezerwat biosfery.

Jak się tam podróżuje i dlaczego wyprawa motocyklowa bądź rowerowa to rzecz godna polecenia? Czym różni się Trasa Transfogaraska od Via Transilvanica i kiedy nie da się ich pokonać?

A ponadto, co sprawia, że kultura ludowa jest w Rumunii wciąż żywa? Na czym polega święto pierwszego oracza czy obchody wyjścia pierwszych pasterzy w góry? Jakie znaczenia kryją skomplikowane hafty na bluzkach i koszulach? Co króluje w kuchni poza ciorbą i mamałygą? No i co decyduje o wybornym smaku pączkowo-serowego deseru papanași, którego powinniśmy skosztować nie licząc się z kaloriami?

Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia z Martyną Dudą, autorką strony internetowej ProjektRumunia.pl oraz przewodników i materiałów informacyjnych, m.in.: „Jadę do Rumunii! Niezbędnik dobrej podróży”, „Oczywiście, że Rumunia! Marmarosz, Bukowina i okolice”, „Barwy Rumunii. Kolorowanka”, która od lat odkrywa ten kraj, przemierzając go na różne sposoby, często poza utartymi szlakami.

---
Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

W czasach starożytnych obszar ten nazywano Dacją, zamieszkiwali ją Dakowie (stąd i nazwa samochodu Dacia). Potem pojawiały się inne ludy, jako że przestrzeń rumuńska usytuowana jest na skrzyżowaniu dróg i cywilizacji. „Rumunia jest krajem, który asymilował, z epoki na epokę, lub różnicował w zależności od regionów, elementy tureckie i francuskie, węgierskie i rosyjskie, greckie i niemieckie… Z trudem można odnaleźć w Europie tak różnorodny amalgamat, tak wielobarwną syntezę” – napisał wybitny historyk i intelektualista Lucian Boia w znakomitej książce „Dlaczego Rumunia jest inna”.

Skąd wywodzą się Rumuni? Czy czują się dziś bardziej spadkobiercami starożytnych Daków czy Rzymian? Co mówią o tym narodzie przysłowia „Pokłonionej głowy miecz nie ścina” i „Mamałyga nie wybucha”? Jakich spustoszeń dokonały w kraju dekady dyktatorskich rządów Nicolae Ceausescu? Co urzeka, a co zdumiewa w Bukareszcie? Na czym zasadza się wyjątkowość języka rumuńskiego? Kto jest cesarzem rumuńskich intelektualistów i którzy spośród nich zyskali światową sławę? Jakie historyczne związki łączą nasze kraje? No i dlaczego Rumuni mają tak dobre zdanie o Polsce i Polakach?

Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia z Rolandem Chojnackim, dyplomatą i menedżerem kultury, dyrektorem Departamentu Dyplomacji Kulturalnej i Promocji Polski MSZ, który w 2001 r. otworzył Instytut Polski w Bukareszcie i kierował nim przez pięć lat.

---
Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Chorwacja ma to szczęście, że jest wspaniale położona: długie wybrzeże z mnóstwem wysp i obecność w krajobrazie bogactwa kultury antycznej robi oszałamiające wrażenie. Na tym małym skrawku ziemi (jest pięć i pół razy mniejsza od Polski) znajdziemy niemal każdy typ krajobrazu. Dzisiejsza Chorwacja odpowiada krainom historycznym, które nie tylko przez wieki były częścią różnych organizmów politycznych, ale i podlegały wpływom różnych cywilizacji.

Jak się ma Dalmacja względem Chorwacji? Skąd się wzięli Chorwaci i jak przebiegała asymilacja ze starszymi od nich ludami? Jaką rolę w tamtejszej kulturze odgrywają wyspy? Na czym polega klapa, a na czym ojkanje (tradycyjne śpiewy chronione jako dziedzictwo kultury niematerialnej) i w jaki sposób powstają „muri a secco”? Jakie zagrożenia niesie ze sobą masowa turystyka oraz faworyzowanie sektora turystycznego kosztem innych dziedzin gospodarki? Czy jugonostalgia jest nadal żywa? Co nas najbardziej ujmuje w chorwackim stylu życia? No i dlaczego o Polakach (ale i o Czechach) tak często rozpisuje się chorwacka prasa?

Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia z prof. dr hab. Maciejem Czerwińskim z Uniwersytetu Jagiellońskiego, filologiem slawistą, literaturoznawcą, językoznawcą i tłumaczem, autorem opracowania „Chorwacja. Dzieje, kultura, idee”.

---
Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

„Cały kraj składa się z mnóstwa kawałków. Setki małych wysp otaczają te wielkie i roją się jak stada rybek wokół wieloryba” – pisał o Danii Jarosław Iwaszkiewicz, przed wojną sekretarz poselstwa RP w Kopenhadze. Ponad siedem razy mniejsza od Polski Dania pejzaż ma wyjątkowo zróżnicowany – co prawda najwyższe wzniesienie liczy zaledwie 173 metry, ale za to żadne miejsce nie leży dalej niż 52 kilometry od morza. W tym pejzażu prehistoryczne kurhany, dolmeny i menhiry, kamienie runiczne, warownie i zamki, a obok nich niezwykle nowoczesna, innowacyjna architektura i minimalistyczne wzornictwo. Więcej tu rowerów niż mieszkańców, ci zaś są wielbicielami kawy i słodyczy, lubią dziergać, działać wspólnie i udzielać się społecznie, chętnie biorą udział w referendach i plebiscytach.

Na czym polega wyjątkowość Morza Wattowego? Jak wygląda miejsce spotkania Bałtyku z Morzem Północnym? Dlaczego Kopenhaga jest tak odmienna od reszty Danii? Jak przebiegała duńska ekspansja w czasach wikingów i w jakich okolicznościach kraj postradał olbrzymie terytoria? Jaką rolę – w historii i dziś – odgrywają uniwersytety ludowe, spółdzielczość i wolontariat? Jakie rewolucyjne hasła zawarto w manifeście Nowej Kuchni Nordyckiej i skąd jej wielki sukces? Dlaczego wciąż warto sięgać po książki Karen Blixen i Tove Ditlevsen? Jakie rzeźby Bertela Thorvaldsena możemy podziwiać w Polsce? Czy duński rzeczywiście jest niesamowicie trudny? Jaki charakter ma najstarsza europejska monarchia i co sprawia, że rodzina królewska wciąż cieszy się wielkim poważaniem wśród Duńczyków? No i z czego żyje tak dobrze ten mały kraj oraz skąd pewne rysy na jego wizerunku?

Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia o Danii z dr nauk prawnych Henryką Mościcką-Dendys, szefową służby zagranicznej i dyrektor generalną w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, w latach 2015-20 ambasador RP w Danii.

---
Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.