Poznajmy naszą Europę

Chorwacja ma to szczęście, że jest wspaniale położona: długie wybrzeże z mnóstwem wysp i obecność w krajobrazie bogactwa kultury antycznej robi oszałamiające wrażenie. Na tym małym skrawku ziemi (jest pięć i pół razy mniejsza od Polski) znajdziemy niemal każdy typ krajobrazu. Dzisiejsza Chorwacja odpowiada krainom historycznym, które nie tylko przez wieki były częścią różnych organizmów politycznych, ale i podlegały wpływom różnych cywilizacji.

Jak się ma Dalmacja względem Chorwacji? Skąd się wzięli Chorwaci i jak przebiegała asymilacja ze starszymi od nich ludami? Jaką rolę w tamtejszej kulturze odgrywają wyspy? Na czym polega klapa, a na czym ojkanje (tradycyjne śpiewy chronione jako dziedzictwo kultury niematerialnej) i w jaki sposób powstają „muri a secco”? Jakie zagrożenia niesie ze sobą masowa turystyka oraz faworyzowanie sektora turystycznego kosztem innych dziedzin gospodarki? Czy jugonostalgia jest nadal żywa? Co nas najbardziej ujmuje w chorwackim stylu życia? No i dlaczego o Polakach (ale i o Czechach) tak często rozpisuje się chorwacka prasa?

Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia z prof. dr hab. Maciejem Czerwińskim z Uniwersytetu Jagiellońskiego, filologiem slawistą, literaturoznawcą, językoznawcą i tłumaczem, autorem opracowania „Chorwacja. Dzieje, kultura, idee”.

---
Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

„Cały kraj składa się z mnóstwa kawałków. Setki małych wysp otaczają te wielkie i roją się jak stada rybek wokół wieloryba” – pisał o Danii Jarosław Iwaszkiewicz, przed wojną sekretarz poselstwa RP w Kopenhadze. Ponad siedem razy mniejsza od Polski Dania pejzaż ma wyjątkowo zróżnicowany – co prawda najwyższe wzniesienie liczy zaledwie 173 metry, ale za to żadne miejsce nie leży dalej niż 52 kilometry od morza. W tym pejzażu prehistoryczne kurhany, dolmeny i menhiry, kamienie runiczne, warownie i zamki, a obok nich niezwykle nowoczesna, innowacyjna architektura i minimalistyczne wzornictwo. Więcej tu rowerów niż mieszkańców, ci zaś są wielbicielami kawy i słodyczy, lubią dziergać, działać wspólnie i udzielać się społecznie, chętnie biorą udział w referendach i plebiscytach.

Na czym polega wyjątkowość Morza Wattowego? Jak wygląda miejsce spotkania Bałtyku z Morzem Północnym? Dlaczego Kopenhaga jest tak odmienna od reszty Danii? Jak przebiegała duńska ekspansja w czasach wikingów i w jakich okolicznościach kraj postradał olbrzymie terytoria? Jaką rolę – w historii i dziś – odgrywają uniwersytety ludowe, spółdzielczość i wolontariat? Jakie rewolucyjne hasła zawarto w manifeście Nowej Kuchni Nordyckiej i skąd jej wielki sukces? Dlaczego wciąż warto sięgać po książki Karen Blixen i Tove Ditlevsen? Jakie rzeźby Bertela Thorvaldsena możemy podziwiać w Polsce? Czy duński rzeczywiście jest niesamowicie trudny? Jaki charakter ma najstarsza europejska monarchia i co sprawia, że rodzina królewska wciąż cieszy się wielkim poważaniem wśród Duńczyków? No i z czego żyje tak dobrze ten mały kraj oraz skąd pewne rysy na jego wizerunku?

Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia o Danii z dr nauk prawnych Henryką Mościcką-Dendys, szefową służby zagranicznej i dyrektor generalną w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, w latach 2015-20 ambasador RP w Danii.

---
Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Odwiedzamy dziś kraj o wielkiej historii, jeden z najstarszych w Europie, skrywający niezliczone zabytki. Bułgaria to nie tylko wybrzeże Morza Czarnego, ale i niezwykły interior z kilkoma pasmami górskimi, kurorty i czarowne miasteczka, kraina źródeł mineralnych i stanowisk archeologicznych. Historia splata się z mitem – to tam żyły Amazonki, a Argonauci żeglowali po złote runo. To ojczyzna Dionizosa, Orfeusza, Spartakusa i Christo. W kuchni Bułgarów królują zioła, owoce i warzywa z ogrodu, nigdy nie może też zabraknąć jogurtu, wina, rakiji i kawy, zaś w salonie najważniejszy jest dywan, czyli tapczan.
Gdzie zobaczymy złote skarby Traków i Odrysów, gdzie antyczne ruiny, a gdzie najpiękniejsze monastyry i ikony? W jakich okolicznościach narodziła się cyrylica? Skąd miłość do olejku różanego? No i w czym tkwi sekret długowieczności Bułgarów?
Rozmówczynią Alicji Dąbrowskiej z „Gazety Wyborczej” jest Magdalena Genow, filolożka bułgarystka, politolożka, dziennikarka; urodzona w Bułgarii, wychowana w Polsce i tu zamieszkała; autorka książki „Bułgaria. Złoto i rakija”.

---
Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

W dzisiejszym odcinku odwiedzimy sąsiednią Litwę, gdzie Polacy stanowią najliczniejszą mniejszość. To kraj, który jako ostatni w Europie wyrzekł się pogaństwa (choć niezupełnie) i przyjął chrześcijaństwo. Za to jako pierwszy z dawnych republik ZSRR ogłosił niepodległość. Jak kształtowała się tożsamość Litwinów? Na ile żywa jest wciąż litewska mitologia? Co prawda przepastne litewskie puszcze należą dziś do legendy (na szczęście ich fragmenty ratuje Fundacja Lasu Pradawnego), ale ostał się kult starych drzew, zwłaszcza dębów. Liczne meandrujące rzeki wciąż niosą sporo wody, zaś pejzaż wokół nich pozostał niemal nietknięty – są wprost idealne do spływania kajakami.

Czym różni się pięć litewskich regionów i czy Żmudź rzeczywiście jest tak bardzo wyjątkowa? Na czym polega niezwykły urok Wilna oraz dlaczego warto je zwiedzać śladami powieści „Silva rerum”? Jakie udogodnienia czekają na Litwie na wędrowca i dlaczego wszyscy lubią tam spacerować? Wreszcie, skąd się wziął fenomen litewskiego teatru oraz wielka miłość do koszykówki, a także jaki rodowód ma litewski język, uznawany za jeden z najstarszych używanych na świecie, a zarazem jeden z najtrudniejszych? No i w czym tkwi sekret cepelinów i czarnego chleba?

W podróż po Litwie zabierze nas gościni Alicji Dąbrowskiej – Ewa Wołkanowska-Kołodziej, Polka pochodząca z Wilna, fotografka i reporterka, autorka książki „Wilno. Rodzinna historia smaków”.

---
Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Jest szaro-niebiesko-biało-zielona, raczej kamienna niż ceglana. Jej linia brzegowa liczy ponad 2700 km, a podczas odpływu ocean potrafi się cofnąć aż o 7 km. Interior to pola, łąki i pastwiska, na nich stada krów i owiec. W pejzażu także menhiry, dolmeny i tumulusy sprzed kilku tysięcy lat (być może najstarsze na świecie), liczne zamki i twierdze oraz kalwarie, wykute w kamieniu kaplice-ołtarze. Przez lata uchodziła za tajemniczy, mało znany region, zaściankowy i konserwatywny, aż w drugiej połowie XIX w. poprowadzono tam kolej i wkrótce pojawili się artyści, z Paulem Gauguinem na czele, zachwyceni fenomenalnym światłem. Byli wśród nich i Polacy: Olga Boznańska, Mela Muter, Władysław Ślewiński...

W dzisiejszym podcaście udajemy się do Bretanii, która wśród trzynastu regionów kontynentalnej Francji wyróżnia się dużą odrębnością kulturową. Na czym polega jej wyjątkowość? Ilu mieszkańców nadal mówi po bretońsku? I skąd wziął się ten język? Jak się tam podróżuje i która pora roku jest najlepsza? I czy rzeczywiście wciąż daje się odczuć opiewaną w literaturze i sztuce wyjątkową duchowość i magię?

W podróż zabierze nas gość Alicji Dąbrowskiej – Mateusz Wasiak, autor książki „Droga przez Bretanię”, pasjonat historii, sztuki oraz fotografii, zapalony żeglarz i miłośnik kultury francuskiej.

---
Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.