Piękno zbawia świat

Rozdroże, dwie ścieżki i kościół w środku. Czy w jednym z ostatnich płócien, jakie wyszły spod pędzla tego niezwykle wrażliwego człowieka,  malarz nie zawarł obrazu swego życia..? Kilkukrotnie wybrał drogę prowadzącą w stronę kobiety, w centrum jego życia  od wczesnych lat dzieciństwa był Bóg. Była też ścieżka wiodąca ku kapłaństwu. Na tych ścieżkach został odtrącony i wielokrotnie zraniony, najpełniej zrealizował się malując obrazy to przez nie, jak pisał wielbił Boga i najpewniej kochał też ludzi.

Paul Gaugin, niegdyś urzędnik bankowy, obecnie malarz i teoretyk awangardowej grupy Pont Aven roztacza przed nami obraz wizji, która jawi się w umysłach prostych Bretonek, po wysłuchanym kazaniu, wygłoszonym przez wiejskiego kaznodzieję. Walka Jakuba z Aniołem to temat z Księgi Rodzaju. Na płótnie świat wyobrażony przenika się ze światem realnym, a plamy czystych, żywych barw obwiedzione konturem, mówią o emocjach jakie temat ten wywołał w sercach kobiet i nie tylko…być może o błogosławieństwo i jednocześnie drugą szansę walczy także sam Gaugin.

Pracownia rodziny Guardich działa w Wenecji, tam też w chórze kościoła pw.  Archanioła Rafała znajduje się malarski cykl ilustrujący historię Tobiasza. Bliska współpraca braci utrudnia rozpoznanie ręki malarskiej jednego z nich. Obecnie jedna z najnowszych interpretacji, co do autorstwa cyklu brzmi, że wykonawcą był Francesco ale pracował według rysunków Giovanniego. Rozedrgane światło, brak konturów w pejzażu i rodzajowy charakter sakralnego malarstwa, to cechy wspólne dla stylistki obu braci. Całość malowana jest kreską – szybką, nerwową linią oraz plamą barwną światła i cienia, które sprawiają, że kolory wibrują. Sylwetki ludzkie, zanurzone są w cudownym świetle, co jeszcze bardziej uzmysławia nam fakt, że historia na którą spoglądamy wydarzyła się dzięki Bożej interwencji.

Mówiąc o tym obrazie moralitet, to za mało. Opowieść o ludzkich skłonnościach… to sformułowanie też nie pomieści w sobie charakteru dzieła, które jest wielowątkowe, które od samego początku nie było przeznaczone do przestrzeni sakralnej ale dla konesera, prywatnego, elitarnego odbiorcy, humanisty. Tryptyk swą budową i treścią (z podziałem na raj, życie doczesne i życie po śmierci) nawiązuje do obrazów ołtarzowych ale forma wypowiedzi i konwencja poszczególnych scen stanowią największe zagadki historii malarstwa.

Król malarstwa akademickiego, wykształcony na wielu akademiach, osiadły na stałe w Rzymie – Henryk Siemiradzki, mierzy się w tym obrazie z tematem historycznym z okresu pierwszego wieku chrześcijaństwa, tematem który literacko zainspiruje także Henryka Sienkiewicza. Temat związany jest z wielkim pożarem Rzymu, jaki wybuchł w 64 r. n.e., o którego wzniecenie posądzeni zostali chrześcijanie, co też dało początek brutalnym prześladowaniom i męczeństwu pierwszych wspólnot uczniów Jezusa. Artysta doskonale przygotowany zarówno warsztatowo jak i historycznie, w oparciu o Żywoty Cezarów Swetoniusza oraz Roczniki Tacyta tworzy dzieło, które podziwiać będzie cała Europa - Rzym, Monachium, Wiedeń, Berlin, Warszawa i Petersburg. Obraz podaruje „na pożytek krajowi” , dając podstawę krakowskiej kolekcji Muzeum Narodowego.