rozświetlOne

„Wichrowe Wzgórza” to nie tylko książka – to swego rodzaju kulturowy fenomen. 
Emerald Fennell nie jest bynajmniej ani pierwszą, ani zapewne ostatnią osobą, która przedstawia nam swoją wersję tej historii. Powieść Emily Brontë z 1847 roku z biegiem lat stała się punktem wyjścia dla szeregu kolejnych tekstów kultury – adaptacji, analiz, utworów muzycznych, dzieł sztuki, wierszy, fanfiction. Wystarczy wspomnieć, że „Wichrowe Wzgórza” analizowali m.in. Virginia Woolf czy Georges Bataille, swoją  muzyczną interpretację relacji Catherine i Heathcliffa stworzyła Kate Bush, a ślady powieści znajdziemy zarówno w poezji Sylvii Plath, jak i w „Zmierzchu” Stephenie Meyer. 
Co sprawia, że „Wichrowe Wzgórza” po prawie 200 latach od publikacji wciąż nie dają o sobie zapomnieć?
Co nas w tej opowieści intryguje, a co oburza? 
Dlaczego Hollywood uparcie widzi w niej przede wszystkim romans – i co przy tym gubi? 
Jak kolejne adaptacje wybielały „Wichrowe Wzgórza” i samą postać Heathcliffa?
Co łączy Damona Salvatore z „Pamiętników wampirów” z bohaterem powieści Emily Brontë i dlaczego postaci z „Wichrowych Wzgórz” nieustannie powracają w popkulturze niczym duchy ?
I wreszcie: dlaczego film Emerald Fennell można uznać za konserwatywną wizję na temat „Wichrowych Wzgórz”? 
O tym wszystkim rozmawiamy w wielogłosie - gościniami odcinka są Agata Czajkowska oraz Asia Przyjałkowska z Warsaw Book Club. 

Źródła przywołane w odcinku:
Georges Bataille, „Literature and Evil, Marion Boyars Publishers Ltd, (1986).
Mona Chollet„Wymyślić miłość na nowo. Jak patriarchat sabotuje związki między mężczyznami a kobietami”, Karakter, (2022). 
Rachel Feder, „Mit Darcy'ego. Jane Austen, literaccy amanci i potwory, które nauczono nas kochać”, Krytyka Polityczna, (2025).
Marziyeh Foroughi, „Catherine Earnshaw’s Trauma in Emily Brontë’s Wuthering Heights: BPD and Conflicted Loyalties”, International Journal of Linguistics, (2024). 
Jane Garnett, „The Trouble With Wanting Men”, nytimes.com, (2025). 
Elizabeth Grenier, „Should the Berlinale film festival 'stay out of politics'?”, dw.com.
Anna Kodé, „A Hollywood Star With a Secret That Could Have Ended Her Career”, nytimes.com, (2025).
Deborah Lutz, „The Brontë Cabinet: Three Lives in Nine Objects”, W. W. Norton & Company, (2015). 
Aleksandra Korczak, „Bezradne i romantyczne”, Krytyka Polityczna, (2025). 
Aline Laurent-Mayard, „Postromantyczność. Jak uratować miłość?”, Krytyka Polityczna, (2025).
Stephenie Meyer, „Zmierzch”, Wydawnictwo: Time4ya, (2023).
Sylvia Plath, „Wuthering Height”s”, „The New Statesman”, (1962).
Princess Weekes, „Heathcliff Isn’t White”, youtube.com, (2025). 
Hayder M.Saadan, M.Ridha Al-Hasani, „Heathcliff’s Revolutionary Persona in Emily Bronte’s «Wuthering Heights», A Psychoanalytic Reading”, researchgate.net, (2023).
Mayukh Sen, „Love, Queenie: Merle Oberon, Hollywood's First South Asian Star”, W. W. Norton & Company, (2025). 
Tomasz Szlendak, „Miłość nie istnieje. Związki, randki i życie solo w XXI wieku”, Znak Literanova, (2025).
The History of Literature Podcast, „Episode 738: Wuthering Heights by Emily Brontë”, (2025)
The History of Literature Podcast, „Episode 752: The Brontes’ Sibling Rivalry (with Catherine Rayner)”, (2025).
Gareth Williams, „The Brilliant Bronte Sisters | A Journey into Literary Genius”, youtube.com, (2013).
Virginia Woolf,  „«Jane Eyre» and «Wuthering Heights», „The Times Literary Supplement”, (1916).

(00:00) Wstęp: „Wichrowe Wzgórza” jako kulturowy fenomen i nasze osobiste historie
(14:45) Konstrukt miłości romantycznej i refleksje po spotkaniu w Warsaw Book Club
(28:23) Kontrowersje wokół „Wichrowych Wzgórz” Emerald Fennell
(37:00) „Wichrowe Wzgórza” a kontekst rasowy
(49:00) Konserwatywny wymiar filmu Fennell
(54:30) Zdrowie psychiczne a „Wichrowe Wzgórza”
(01:01:13) Siostry Brontë
(01:07:05) Zakończenie i wizje na przyszłość

Montaż: Tomasz Stankiewicz
Identyfikacja wizualna: Mola Piasecka
Muzyka: Patrick the Pan

„Głos Hind Rajab” – historia palestyńskiej dziewczynki uwięzionej w samochodzie pod ostrzałem w Strefie Gazy oraz osób, które próbują ją uratować – stanowi punkt wyjścia dla tego odcinka.
Opowiadam w nim jednak nie tylko o „Głosie Hind Rajab”, lecz także szerzej o twórczości Kaouther Ben Hani – jednej z najciekawszych działających współcześnie reżyserek, która silne zaangażowanie społeczne łączy z eksperymentami z formą.
Usłyszycie tu m.in. o filmach: „Piękna i bestie”, „Cztery córki” oraz „Człowiek, który sprzedał swoją skórę”. A także o tym, czy kino może być narzędziem społecznej zmiany –  i gdzie zaczyna się, a gdzie kończy jego wpływ.

Źródła przywołane w odcinku:
Aala Kaffrit (Beauty and the Dogs), an interview with Kaouther Ben Hania, festival-cannes.com, (2017).
Judith Butler, „Frames of War: When Is Life Grievable?”, Verso Books, (2016).
Judith Butler, „Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence”, Verso Books, (2020).
Cathy Caruth, „Unclaimed Experience: Trauma, Narrative, and History”, Johns Hopkins Unveristy Press, (2016).
Ibrahim Dahman, Oren Liebermann, „Israeli military reportedly acknowledges 70,000 killed in Gaza after previously casting doubt on health ministry’s count”, cnn.com, (2026).
Ben Dalton, „Kaouther Ben Hania talks high-profile EPs, ethical concerns in ‘The Voice Of Hind Rajab’”, screendaily.com, (2025).
Michel Foucault, „Nadzorować i karać. Narodziny więzienia”, Wydawnictwo Aletheia, (2020).
Four Daughters, cdn.festivalcannes.com/media/uploads/, (2023).
Paulina Klepacz, Aleksandra Nowak, Kamila Raczyńska-Chomyn, „Dziwki,zdziry, szmaty. Opowieści o slut shamingu”, Wydawnictwo Czarna Owca (2021).
Olivia Marks, „The Voice of Hind Rajab Director Kaouther Ben Hania on the Year’s Most Urgent Film”, „Vogue”, (2025).
Ritesh Mehta, “On The Set It Was a Funeral Everyday”: Kaouther Ben Hania on “The Voice of Hind Rajab”, filmmakermagazine.com, (2025).
Nicholas Mirzoeff, „The Right to Look. A Counterhistory of Visuality”, Duke University Press, (2011).
Ben Reiff, „Now that Israel has admitted the Gaza death toll is accurate, don’t let apologists move the goalposts”, “Guardian”, (2026).
Stephen Saito, „Kaouther Ben Hania on Setting a Stage for Reality in “Four Daughters”, moveablefest.com (2023).
Rebeka Solnit, „Nadzieja w mroku. Nieznane opowieści, niebywałe możliwości”, Wydawnictwo Karakter, (2019).
Susan Sontag, „O fotografii”, Wydawnictwo Karakter,(2023).
Susan Sontag, „Widok cudzego cierpienia”, Wydawnictwo Karakter, (2023).
Gayatri Chakravorty Spivak , „Can the Subaltern Speak?”, (1988).
Hito Steyerl, „In Defense of the Poor Image”, e-flux.com, (2009).
‘We wanted Hind’s voice to echo’ — the prizewinning film about a girl’s call for help in Gaza, „Financial Times”, (2026).
Faisal Al Zaabi, „Kaouther Ben Hania: Creative evolution of double Oscar-nominated The Voice of Hind Rajab director”, thenationalnews.com, (2025).

(00:00) Intro
(03:27) Kaouther Ben Hania – twórczość
(32:41) „Głos Hind Rajab”
(49:07) Kino jako narzędzie społecznej zmiany

Montaż: Tomasz Stankiewicz
Identyfikacja wizualna: Mola Piasecka
Muzyka: Patrick the Pan

Kto opowiada nam historie na ekranie – i w jaki sposób wpływa to na ich kształt?
Jaka jest sytuacja kobiet w branży filmowej w różnych częściach świata?
Czy kino może być narzędziem zmiany społecznej? 
Jakie opowieści, tematy i spojrzenia wciąż pozostają w filmie niewidzialne? 
I przede wszystkim: co kino mówi nam o współczesnej rzeczywistości – i o nas samych?
W pierwszym, sneak peekowym odcinku podcastu rozświetlOne sięgam po dane, raporty i statystyki dotyczące pozycji kobiet w branży filmowej, a także zadaję pytania, do których będę wracać w kolejnych odcinkach – prowadząc nas przez różne historie, obrazy i konteksty. Jeśli macie ochotę wspólnie spojrzeć na kino jeszcze uważniej, szerzej i z większą czułością – zapraszam do słuchania. 
rozświetlOne to feministyczny podcast o kinie, w którym przez pryzmat filmów będę opowiadać o życiu, kulturze, sztuce, polityce, zjawiskach społecznych i wszystkim tym, na co warto rzucić zdecydowanie więcej światła.
Prowadzi: Aleksandra Nowak – dziennikarka, pisarka, kulturoznawczyni, aktywistka.
Źródła przywołane w odcinku:
Conference of Ibero-American Audiovisual and Cinematographic Authorities, „Report on Gender and diversity in the Ibero-American Audiovisual Industry”, (2024). 

Diane Garrett, „25 Female Directors: Groundbreaking Women in Cinema History”, „Variety”, (2020).

Dr Martha M. Lauzen, „The Celluloid Ceiling: Employment of Behind-the-Scenes Women on Top Grossing U.S. Films”, San Diego State University, (2024).

European Audiovisual Observatory/Council of Europe, „Female Professionals in European TV/SVOD Fiction Production – 2015-2023 Figures”, (2025).

Joan MacDonald, „Academy Museum Screens Series Of Films By Female Korean Directors”, „Forbes”, (2023).

Katherine L. Neff, Dr Stacy L. Smith, Dr Katherine Pieper, „USC Annenberg Inclusion Initiative: Inequality Across 1,700 Popular Films: Examining Gender, Race/Ethnicity & Age of Leads/Co Leads From 2007 to 2023”, (2024).

Ormax Media & Film Companion, „O Womaniya! 2023: Quantifying gender diversity in Indian entertainment”, (2023).

Polski Instytut Sztuki Filmowej, „Równe szanse w kinematografii w Polsce. Raport 2017–2022”, (2023).

UNESCO, „The African Film Industry: Trends, Challenges and Opportunities”, (2021).

(00:00) Intro
(01:15) Aleksandra Nowak - o mnie 
(03:53) rozświetlOne - koncept podcastu
(07:12) Statystyki dotyczące kobiet w branży filmowej na świecie
(19:43) Pytania, które będzie stawiał podcast 

Montaż: Tomasz Stankiewicz
Identyfikacja wizualna: Mola Piasecka
Muzyka: Patrick the Pan
Zdjęcia: Sarah Wiśniewska