O Auschwitz

17 stycznia 1945 roku esesmani rozpoczęli ewakuację obozu Auschwitz. Około 56 tysięcy więźniów i więźniarek pod eskortą uzbrojonych esesmanów wymaszerowało z różnych części kompleksu obozowego w kierunku Wodzisławia Śląskiego oraz Gliwic.
Ofiarami tak zwanych Marszów Śmierci padło kilka tysięcy więźniów i więźniarek.
W podcaście o „Auschwitz” przytaczamy fragmenty relacji świadków dotyczące tych wydarzeń.
=====
Ilustracja:
Zbigniew Otfinowski, Marsz ewakuacyjny (1946). Zbiory Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.
=====
Fragmenty relacji, czytanych przez lektorów, pochodzą z Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau:
Teofil Balcarek, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 115, k. 204-205.
Israel Berkowski, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 35, k. 29.
Wanda Bienioszek, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 116, s. 176.
Wanda Błachowska-Tarasiewicz, APMAB, Zespół Wspomnienia, t. 1, k. 19-20.
Józef Ciepły, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 86, k. 48, 127-128.
Jan Dziopek, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 10, k. 29.
Jan Dziopek, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 50, k. 138-143.
Róża Dryjańska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 88, k. 211,233.
Ilona Engelova, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 80, k. 171.
Abraham Dawid Feffer, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 16, k.54.
Jan Gabryś, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 104, k. 138-140.
Janina Hinczowa, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 62, k. 60.
Irena Konieczna, APMAB. Zespół Oświadczenia, t. 113, k. 130.
Wanda Koprowska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 13, k.66-68.
Eulalia Kurdej, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 66, k. 142.
Erwin Olszówka, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 72, k. 138.
Antonina Piątkowska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 85, k.45
Franciszka Pieczka, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 88b, k.133.
Ilona Strusińska, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 80, k. 170.
Marii Śleziona, APMAB. Inne Zespoły (IZ) – 27/3.
Maria Ślisz, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 61, k. 134.
Zofia Stępień-Bator, APMAB, Zespół Wspomnienia, t. 74, k.167.
Maria Świderska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 21, k. 85, 88.
Józef Tabaczyński, APMAB, Zespół Oświadczenia, t. 44, k. 60-63.
Anna Tytoniak, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 12a, k. 198
Jan Wawrosz, APMA-B, Zespół Wspomnienia t. 1, k. 59.
Franciszek Wieszała, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 16, k.81.
Helena Włodarska, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 66, k. 78.
Jadwiga Zając, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 139, k. 13-15.
Leszek Zienc, APMA-B, Zespół Wspomnienia, t. 2, k. 226.
Natan Żelechower, „Siedem obozów”, [w:] Wspomnienia, t. 83, k. 68-72, APMA-B.
Maria Żumańska, APMA-B, Zespół Oświadczenia, t. 4, k. 420.

Instytut Higieny Waffen-SS i Policji w obozie Auschwitz powstał jesienią 1942 roku. Do jego zadań należało m.in. wykonywanie badań higienicznych i bakteriologicznych dla oddziałów SS, niemieckiego wojska, policji i dla obozów koncentracyjnych, w tym dla całego kompleksu obozowego Auschwitz. O działalności Instytutu, który więźniów obozu wykorzystywał zarówno do pracy, jak i jako obiekty badań opowiada dr Teresa Wontor-Cichy z Centrum Badań Muzeum Auschwitz.

Jak wyglądało szkolenie ideologiczne esesmanów z załogi KL Auschwitz i jaki był wpływ ideologii narodowego socjalizmu na funkcjonowanie tej formacji SS, opowiada dr Agnieszka Kita, zastępca kierownika Archiwum Muzeum Auschwitz.

W niemieckim nazistowskim obozie Auschwitz służyło łącznie około 8200 esesmanów oraz około 200 nadzorczyń.
O tym, jak przebiegał proces powojennego karania członków załogi SS, w tym pierwszego komendanta obozu Rudolfa Hössa, opowiada dr Wojciech Płosa, kierownik Archiwum Muzeum Auschwitz.

Blok 11 w obozie Auschwitz I był miejscem odizolowanym od reszty obozu. Pełnił on m.in funkcję więzienia obozowego, miejsca egzekucji, czy siedziby karnej kompanii. O szczególnej historii tzw. Bloku Śmierci opowiada dr Adam Cyra z Centrum Badań Muzeum Auschwitz.