FLIS: Podcast o muzyce i słuchaniu

🧑‍🏫 Improwizacja, wielozmysłowe doświadczanie dźwięku i czas w utworach Mortona Feldmana to zaledwie ułamek naszych dzisiejszych rozważań. W rozmowie z Andrzejem Karałowem skupiamy się przede wszystkim na jego pracy ze studentami.
💥Nieustannie zapraszamy do sprawdzania naszej playlisty, którą uzupełniamy po każdym odcinku💥
👩‍🎓 W kolejnym odcinku bierzemy pod lupę program studiów podyplomowych „Twórca Muzyki” na UMFC, którymi na co dzień kieruje nasz gość. Dyskutujemy o paraliżującym strachu przed pustym pulpitem, powrocie do nauki improwizacji w szkolnictwie wyższym oraz o tym, czy do tworzenia pełnoprawnych dzieł w ogóle potrzebna jest klasyczna edukacja muzyczna.
📸 Innym ciekawym wątkiem rozmowy jest sposób, w który Andrzej Karałow wykorzystuje w swoich działaniach obraz, szczególnie fotografię. „Mam dużo subiektywnych skojarzeń synestetycznych, nie tylko w relacji kolor-dźwięk – opowiada pianista. – Fotografią mogę przybliżyć atmosferę, nastrój, formę albo sposób traktowania materiału muzycznego”.
💿 Albumy Andrzeja Karałowa na ⁠Bandcampie ⁠/ ⁠Spotify⁠ 💿
🧠 W nagraniu usłyszymy fragmenty próby przed wykonaniem utworu Triadic Memories amerykańskiego kompozytora Mortona Feldmana. Twórca związany z nowojorską awangardą obchodziłby w tym roku setne urodziny.
🎹 W sierpniu 2026 roku pianista wykona wspomniany utwór w Museu Nacional da Música w portugalskiej Mafrze. We wrześniu zaprezentuje Triadic Memories we Włoszech: na festiwalu Signal Reload odbywającym się na zamku Castello di San Michele w stolicy Sardynii oraz na koncercie w San Donato Val di Comino, miejscowości w regionie Lacjum. W listopadzie Andrzej Karałow wystąpi na festiwalu Arēna w Rydze oraz na koncercie w Salonikach.
🪟 W programie koncertów znajdą się również: utwór Tomasza Sikorskiego Widok z okna oglądany w roztargnieniu (Zerstreutes Hinausschauen) na fortepian solo z 1971 roku, inspirowany tekstem Franza Kafki, oraz there are forgotten bells above the crawling cloud – kompozycja napisana przez Karałowa.
♯ Andrzej Karałow (ur. 1991) jest kompozytorem i pianistą, zajmującym się zarówno wykonawstwem muzyki współczesnej, jak i improwizacją. Na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie ukończył klasy kompozycji i fortepianu, odpowiednio u prof. Stanisława Moryto i prof. Bronisławy Kawalli. W 2025 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego w dziedzinie sztuk muzycznych. Pracę pedagogiczną podjął już w 2016 roku. Obecnie jest kierownikiem podyplomowych studiów „Twórca Muzyki”.
🎶 Uczestniczył w London Philharmonic Orchestra Young Composer Programme (2018/19). Jego kompozycje wykonywane były na festiwalach i koncertach w Europie, Azji, Ameryce Północnej i Południowej oraz w Australii. Jako improwizator współpracował m.in. z Jérômem Noetingerem, Burkhardem Stanglem, Joëlle Léandre i Jerzym Przeździeckim.
Scenariusz i prowadzenie: Filip Lech, Izabela Smelczyńska
Nagranie i mastering: Mikołaj Pieniak
Dżingiel: Izabela Smelczyńska
Grafika: Paulina Ufnal / Hekla Studio
Rozdziały:
(00:00) Wstęp, przedstawienie Andrzeja Karałowa – kompozytora, pianisty, improwizatora i pedagoga.
(03:36) O podyplomowych studiach „Twórca Muzyki”, czyli o umownych granicach bycia kompozytorem.
(10:36) Jaką drogą Andrzej Karałow dotarł do muzyki improwizowanej?
(14:47) Wolność czy kontrola? O spontaniczności na scenie oraz różnicach w byciu swobodnym solo i w zespole.
(18:43) Szkolne zmagania z improwizacją.
(30:56) Dźwięk, obraz i synestezja. O fotografii, która pomaga Andrzejowi Karałowowi tworzyć krajobrazy dźwiękowe
(43:16) Muzyka przestrzeni Mortona Feldmana. O kompozycjach pozbawionych klasycznej, linearnej narracji.
(47:47) Sztuka odbodźcowania: jak słuchamy muzyki, w której niezbyt wiele się dzieje?
(52:30) Pożegnanie i przypomnienie o FLIS-owej playliście.

📺 W tym odcinku: estetyka i recepcja disco polo, ezoteryczno-baśniowe poszukiwania didżeja Grzyba oraz klubowa nostalgia lat zerowych od didżeja Ducha.
🥟 Cofamy się do przeszłości – do lat 90., a pretekstem do tej podróży w czasie jest książka Moniki Borys Bezwstydne obrazy. Klasy ludowe w polskiej kulturze popularnej po 89 roku. Zastanawiamy się też nad paternalistycznym podejściem polskich elit do muzyki chodnikowej, a także nad nieoczywistymi podobieństwami między teledyskami discopolo a serialem Twin Peaks.
🍄 Następnie przenosimy się w klimaty new age i ezoteryki, słuchając płyty The Return of DJ Grzyb. Dzielimy się wrażeniami z tej baśniowej, samplowanej podróży, w której nagraniu udział wzięli między innymi Milo Kurtis (śpiew, klarnet, okaryna, perkusjonalia), Andrzej Dudek-Dürer (sitar, tanpura) i Marysia Osu (harfa).
💅 Na koniec opuszczamy lata 90. i wkraczamy w erę Y2K. Bierzemy na warsztat album didżeja Ducha, który w ciepły,optymistyczny i ekstatyczny sposób przetwarza polski pop oraz muzykę klubową tamtych lat, sięgając po sample na przykład z utworów Renaty Lewandowskiej czy Eldo. Rozważamy, jak niewiele czasu musi minąć, abyśmy zaczęli bezkrytycznie romantyzować przeszłość.
📖 Przy okazji zapraszamy do lektury wywiadu z Renatą Lewandowską przeprowadzonego przez Maksa Wieczorkowskiego.
🎷 Nieustannie zapraszamy do sprawdzania naszej playlisty, którą uzupełniamy po każdym odcinku i na której tym razem postaramy się umieścić kilka disco-polowych perełek.
⏭️ Rozdziały:
(00:00) Kasety ze Stadionu, Polsat i paternalizm elit, czyli o nowej książce Moniki Borys. 
(22:23) Baśniowa wycieczka na grzybach, czyli ezoteryczne wyprawy didżeja Grzyba. 
(26:40) „Hausowa zawierucha” i romantyzowanie przeszłości z didżejem Duchem. 
👩‍🎤 Autorzy:
Scenariusz i prowadzenie: Filip Lech, Izabela Smelczyńska
Dżingiel: Izabela Smelczyńska  
Nagranie i mastering: Mikołaj Pieniak  
Grafika: Paulina Ufnal / Hekla Studio

🎤 Trzypłytowy album Maty, półgodzinny mikstejp Young Leosi nagrany w willi w Mombasie i kaseta Joanny Dudy nasłuchująca krajobrazów kenijskiej przyrody. Czyli nowy odcinek podcastu FLIS Filipa Lecha i Izy Smelczyńskiej.
🧱 W tym odcinku skupiamy się na muzyce popularnej i hip-hopowej – ale i tak musimy zacząć od Chopina. To nie tak, że nie potrafimy rozmawiać o czymś innym. Po prostu album #MATA2040 rozpoczyna się od sampla z utworu skomponowanego przez patrona pewnego konkursu pianistycznego, który raz na pięć lat odbywa się w Warszawie.
⁉️ Nasze zdania na temat 33 utworów wypuszczonych przez Matę są podzielone. Bardziej zgodni jesteśmy, słuchając krótkiego mikstejpu nagranego przez Young Leosię. Ze smutkiem zauważamy, że w nowych nagraniach tych dwojga artystów bijących rekordy liczby odtworzeń muzyka schodzi na drugi plan, chociaż swoimi wcześniejszymi poczynaniami pokazali, że byli w stanie tworzyć „muzyczną muzykę”.
🐘 Na deser rozmawiamy o kasecie Silva Regina – elektronicznych eksperymentach nagranych przez Joannę Dudę. Pianistka – znana szerokiej publiczności z kwintetu Wojtka Mazolewskiego – odkrywa coraz to nowe obszary estetyczne i pokazuje, że ambitna muzyka nie musi być trudna i napuszona.
🎺 Nieustannie zapraszamy do sprawdzania naszej playlisty, na której dzielimy się naszymi muzycznymi fascynacjami. Nie tylko tymi, o których mówimy na łamach podcastu.
🏟️Wielka płyta podcastu FLIS powróci za dwa tygodnie. Rozmowa o książce Bezwstydne obrazy. Klasy ludowe w polskiej kulturze popularnej po 1989 roku Moniki Borys będzie pretekstem do przyjrzenia się nagraniom inspirowanymi muzyką lat 90.
Scenariusz i prowadzenie: Filip Lech, Izabela Smelczyńska. Dżingiel: Izabela Smelczyńska. Nagranie i mastering: Mikołaj Pieniak. Grafika: Paulina Ufnal / Hekla Studio
▶️Rozdziały:
(00:00) Chopin, młody Paderewski i Mata (prowadzący podcast nie zgadzają się ze sobą)
(13:01) „To nie było tanie, zapłaciłam dużą cenę”, czyli Young Leosia ze znajomymi śpiewa o wydawaniu pieniędzy.
(19:44) Eksperymentalna a przyjemna, czyli nasłuchując nowej kasety Joanny Dudy.

W nowym cyklu podcastu FLIS „Wielka płyta” autorzy Filip Lech i Iza Smelczyńska rozmawiają o muzycznych nowościach, nie tylko płytowych.
Nie samymi płytami człowiek żyje. W nowym cyklu FLIS-a będziemy zaglądać do kin, teatrów, galerii i książek poświęconych muzyce. Słowem, wszelkich dzieł kultury, których można w jakiś sposób posłuchać. Nawet jeśli wydaje się to nieoczywiste.
Głównymi bohaterami tego odcinka są: debiutancki materiał zespołu Trzciny Karabachu (Canes of Karabakh), słuchowisko Najpiękniej szumią brzozy Pawła Bartnika (dj sajko) oraz film Nie ma duchów w mieszkaniu na Dobrej w reżyserii Emi Buchwald.
W składzie Canes of Karabakh usłyszymy Stanisława Matysa grającego na duduku, instrumencie dętym pochodzącymz Armenii, Olgierda Dokalskiego na flügelhornie i Pawła Bartnika zajmującego się elektroniką.
W 2023 roku zamieszkana przez Ormian autonomiczna Republika Górskiego Karabachu została siłowo zaanektowana przez Azerbejdżan. Niemal wszyscy mieszkańcy państwa opuścili je, a cały region stracił łączność z Armenią – skąd pochodziły trzciny i drzewa moreli, z których tworzy się najlepszej jakości duduki (a konkretnie: korpus instrumentu, bo ustnik powstaje z trzcin). Medytacyjne pejzaże dźwiękowe, które słyszymy na płycie, stawiają pytania na temat tego, do kogo należą muzyczne tradycje, i na ile swobodnie możemy się nimi posługiwać.
Punktem łączącym muzykę Trzcin Karabachu z Nie ma duchów w mieszkaniu na Dobrej są nagrania terenowe.Stanowią one w filmie (nagrodzonym w 2025 roku za najlepszą reżyserię na Festiwalu w Gdyni) jeden z motywów przewodnich. Przysłuchujemy się udźwiękowieniu imuzyce zawartej w rodzinnej opowieści o duchach. Czy sztuka dźwiękowa wygląda rzeczywiście w taki sposób, w jaki została przedstawiona w filmie Emi Buchwald?
W odcinku opowiadamy też o słuchowisku Najpiękniej szumią brzozy autorstwa Pawła Bartnika, jednego z członków grupy Canes of Karabakh. To opowieść o chodzącym własnymi ścieżkami Szymonie, któremu w poznawaniu otaczającego go świata przeszkadza niekiedy nadmiar bodźców.
Nowemu cyklowi podcastów FLIS towarzyszy playlista z muzyką polecaną przez Filipa Lecha i Izę Smelczyńską. Trafiłyna nią nie tylko tytuły omawiane w audycji – zestawienie jest aktualizowane wraz z każdym kolejnym odcinkiem. Przypominamy również o naszej muzycznej selekcji poświęconej Konkursowi Chopinowskiemu (właśnie pojawiły się w niej świeże utwory).

Wielka płyta ukazuje się będzie co dwa tygodnie,w czwartki. W kolejnym odcinku opowiemy o albumach zupełnie od siebie różnych, ale nagranych przez polskie artystki w… Kenii. Young Leosia z ekipą znajomychnagrała nowy mikstejp, siedząc w wynajętej willi w Mombasie. Zaledwie kilkadziesiąt kilometrów dalej, pomiędzy plażami Oceanu Indyjskiego a lasemdeszczowym rezerwatu Shimba Hills, materiał na kasetę Regina Silva zbierała improwizatorka i kompozytorka Joanna Duda. Opowiemy też o nowej płycie Maty, która nie została nagrana w Kenii.
Autorzy:
Scenariusz i prowadzenie: Filip Lech, Izabela Smelczyńska
Dżingiel: Izabela Smelczyńska
Nagranie i mastering: Mikołaj Pieniak
Grafika: Paulina Ufnal / Hekla Studio

Rozdziały:
(00:00) Czego ostatnio słuchaliśmy?Piosenki Pawła Malinowskiego i Prince’a, a także brazylijskie instrumenty uMilesa Davisa.
(06:48) Trzciny Karabachu, czyliPolacy grają na duduku.
(14:44) Czy Nie ma duchów wmieszkaniu na Dobrej otworzyło nam serce?
(22:40) Serdeczny pszczelarz iodgłosy miasta, czyli słuchowisko w spektrum.

🇷🇴 🇵🇱 Opowieść o współpracy zespołu Dagadana z rumuńskim kolektywem hip-hopowym Subcarpați jest dla nas znakomitym pretekstem do opowieści o rumuńskiej kulturze, nie tylko ludowej i nie tylko muzycznej.
🎻 FLIS tym razem pozdrawia z Bukaresztu, gdzie zaglądamy za kulisy koncertu grupy Subcarpați, podczas którego na scenie dołączyli do nich muzycy z polsko-ukraińskiego zespołu Dagadana.
🐑 Historia spotkania dwóch zespołów inspirujących się muzyką ludową, to początek opowieści o kulturze rumuńskiej – począwszy od wątków związanych z folklorem i tradycją przez muzykę współczesną (tajemniczy rumuński spektralizm!) po architekturę Bukaresztu i tematy kulinarne.
🎹 W naszej opowieści nie zabrakło również Fryderyka Chopina i (prawie) polskiego kompozytora Cipriana Porumbescu. 🔗 https://culture.pl/pl/artykul/golab-gruzlik-i-genialny-kompozytor-czyli-o-polsko-rumunskich-zwiazkach-muzycznych 🔗
W odcinku występują:
Dagadana, czyli Daga Gregorewicz i Dana Winnycka (Dana Vynnytska) – artystki tworzące od 2008 roku zespół, który bierze na warsztat melodie ludowe, przede wszystkim polskie i ukraińskie. Interpretują je z jazzową swobodą, spajając je z elementami muzyki popularnej i elektronicznej.
Marius Alexe (MC Bean) – założyciel rumuńskiego Subcarpați, grupy łączącej hip-hop z rumuńską muzyką tradycyjną. Bukareszteński skład rapowy prowadzi również Centrul Cultural Subcarpați – centrum organizujące liczne warsztaty poświęcone rumuńskiej kulturze ludowej.
Maciej Filipczuk – skrzypek, animator, autor i wykonawca muzyki do spektakli teatralnych oraz filmów. Współtworzył m.in. Lautari, Radical Polish Ansambl i Tęgie Chłopy.
Michał Mendyk – publicysta muzyczny, kurator i producent. W serii płytowej New Music From Eastern Europe prowadzonego przez niego Bôłt Records znalazło się wiele nagrań muzyki rumuńskiej.
Krzysztof Pietraszewski – kurator, dziennikarz muzyczny i menadżer kultury. Od 2016 roku dyrektor krakowskiego festiwalu Sacrum Profanum, na którym wielokrotnie rozbrzmiewała muzyka rumuńskich spektralistów.
📖 W podcaście wykorzystaliśmy fragmenty Zeszytów 1957–1972 Emila Ciorana w tłumaczeniu Ireneusza Kani (Warszawa, 2016, wyd. Aletheia). Zostały one przeczytane głosem wygenerowanym przez sztuczną inteligencję.
Zapraszamy do lektury tekstów o związkach polskiej i rumuńskiej kultury na Culture.pl:
Agnieszka Warnke o buczeniu owiec i rumunizmach w polszczyźnie.
Mikołaj Gliński przygląda się realnym i symbolicznym miejscom wspólnym łączącym polską i rumuńską kulturę, od wpływów polskich w Mołdawii po buty “rumuny”.
Rozdziały:
(00:00) Wstęp: dzień dobry, bună ziua.
(01:07) Pozdrowienia z Bukaresztu i od razu: tajne więzienia CIA i dźwięk jako narzędzie tortur. Oraz zaproszenie do podcastu Teren Zabudowany.
(03:11) Znikający XIX-wieczny Bukareszt, gentryfikacja i kulinarny spór o rumuński napój sana (nie mylić z sanah).
(07:53) Sezon kulturalny Polska-Rumunia i relacja z próby, która przypominała wielkie, rodzinne granie.
(11:10) Alexe Marius, czyli MC Bean, o zespole Subcarpați. Mówimy również o skreczach i szerokich spodniach.
(14:35) Dagadana o wymianie dobrodziejstw ludowych: asymetryczne rytmy z Rumunii oraz nauka higieny dźwięku.
(21:04) Rumuński folklor w cieniu historii. Od komunistycznej propagandy po warsztaty budowania fletów i pieśni Arumunów.
(23:15) Maciej Filipczuk o pokrewieństwie muzycznym na osi Polska-Rumunia i kulturze wołoskiej.
(25:18) O pogodnym fatalizmie w balladzie Miorița i rumuńskości.
(31:01) W tajemniczym świecie rumuńskiego spektralizmu.
(45:12) Radu Jude zakochany w Andrzeju Wajdzie i polsko-rumuńskie współprace w kinematografii.
(47:55) I jeszcze o związkach Fryderyka Chopina z Rumunią
(51:33) Zapowiedź płyty winylowej zespołu Błoto z rumuńskim producentem Ionem D.
Autorzy:
Scenariusz, nagranie i prowadzenie: Filip Lech, Izabela Smelczyńska
Dżingiel: Izabela Smelczyńska
Grafika: Paulina Ufnal / Hekla Studio