Przystanek Nauka

Otwarta nauka (en. open knowledge) to dziś wspólny cel wielu środowisk związanych z nauką. Globalizacja i internet sprawiły, że dostęp do wiedzy nigdy nie był tak prosty. Wyzwaniem wydaje się jednak odnalezienie w morzu informacji, by dotrzeć do tej, która rzeczywiście jest wiarygodna.

Czy korzystanie z Wikipedii to nadal „obciach”, a może jednak jest to solidna encyklopedia tworzona przez lata i oparta na wiedzy ogromnej społeczności? Przez ćwierćwiecze medium to przeszło wiele zmian, w wyniku których dojrzało i się sprofesjonalizowało.

A co z naukowcami? Jak radzą sobie z wyzwaniami, którymi są m.in. slopy AI (zalew niskiej jakości treściami generowanymi przez sztuczną inteligencję), dezinformacja, a także niektóre nieetyczne praktyki w środowisku, jak publikacje w drapieżnych czasopismach (predatory journals) czy fabryki artykułów naukowych (paper mills)?

O komunikacji naukowej opartej na szerokim dostępie do wiedzy dla wszystkich i współpracy Wikipedii ze społecznością akademicką mówili w podcaście „Przystanek Nauka Uniwersytetu Śląskiego” prof. dr hab. Agnieszka Turska-Kawa – prorektor ds. nauki UŚ, która w nauce bada to, co dzieje się na styku psychologii i polityki, oraz Grzegorz Kopaczewski – dyrektor Wikimedia Polska, z wykształcenia politolog i absolwent Wydziału Nauk Społecznych UŚ.
Rozmowę prowadziła Weronika Cygan-Adamczyk z Centrum Komunikacji Medialnej UŚ.

Kim był Homer – postacią historyczną, legendą, a może symbolem tradycji ustnej? Dlaczego „Odyseja” jest jednym z tekstów założycielskich kultury europejskiej? I co sprawia, że opowieść sprzed niemal trzech tysięcy lat nadal działa na wyobraźnię odbiorców XXI wieku?

Między innymi na te pytania odpowiada dr hab. Jan Kucharski, prof. UŚ z Instytutu Literaturoznawstwa Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego – badacz greckiej retoryki, ateńskiego prawa, tragedii greckiej oraz studiów nad Homerem.

Pretekstem do rozmowy jest zbliżająca się premiera filmu „The Odyssey” Christophera Nolana, zapowiedziana na 17 lipca 2026 roku. W podcaście wracamy do eposu Homera i rozmawiamy o podróży Odyseusza i jego powrocie do domu, współczesnych adaptacjach antyku a także o tym, dlaczego warto dziś studiować grekę, łacinę i kulturę starożytną.
Podcast został zrealizowany przez Centrum Komunikacji Medialnej UŚ.

Po co w 2026 roku czytać literaturę staroangielską? Czego mogą nas nauczyć teksty powstałe ponad tysiąc lat temu? I dlaczego wczesne średniowiecze wciąż przyciąga miłośników sag, historii i literatury fantasy?

Między innymi na te pytania odpowiada dr hab. Rafał Borysławski, prof. UŚ z Instytutu Literaturoznawstwa Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego - filolog angielski, mediewista, współzałożyciel Centrum Badań Nordystycznych i Staroangielskich oraz prezes International Society for the Study of Early Medieval England.

W rozmowie pojawiają się słynne dzieła literackie, jak „Beowulf”, „Żeglarz” czy Księga z Exeter. Nie zabrakło refleksji nad średniowiecznym strachem, humorem i… zagadkami. Porozmawialiśmy także o działalności Centrum Badań Nordystycznych i Staroangielskich UŚ.

Podcast został zrealizowany przez Centrum Komunikacji Medialnej UŚ w ramach cyklu „Przystanek Nauka”.

Gdzie właściwie zaczynają się i kończą Bałkany? Dlaczego granice tego regionu tak trudno jednoznacznie wyznaczyć? Czy Bałkany są jedną wspólną przestrzenią kulturową, czy raczej siecią wpływów, pograniczy, języków, religii i tradycji?

Między innymi na te pytania odpowiada prof. dr hab. Lech Miodyński, slawista z Uniwersytetu Śląskiego, badacz literatur i kultur południowosłowiańskich.

W podcaście rozmawiamy o wielowymiarowości Bałkanów, wpływach Bizancjum, Imperium Osmańskiego i monarchii habsburskiej, stereotypach dotyczących regionu, interdyscyplinarności bałkanistyki oraz o tym, czego można nauczyć się, studiując bałkanistykę na Uniwersytecie Śląskim.

Podcast został zrealizowany przez Centrum Komunikacji Medialnej UŚ w ramach cyklu „Przystanek Nauka”.

Czy Tomasz Mann jest dziś obecny w niemieckojęzycznej pamięci kulturowej? Co wydarzyło się latem 1949 roku, gdy autor „Czarodziejskiej góry” i „Doktora Faustusa” wrócił do powojennych Niemiec? Dlaczego noblista mógł czuć się obco we własnym kraju?

Między innymi na te pytania odpowiada prof. dr hab. Renata Dampc-Jarosz, germanistka z Instytutu Literaturoznawstwa Wydziału Humanistycznego UŚ. Pretekstem do rozmowy jest zbliżająca się premiera filmu „Vaterland / Ojczyzna” Pawła Pawlikowskiego, opowiadającego o podróży Manna po podzielonych Niemczech.

W podcaście mówimy o 150. rocznicy urodzin pisarza, jego emigracji, stosunku do Trzeciej Rzeszy, politycznym zaangażowaniu, relacjach rodzinnych oraz o tym, co dla Tomasza Manna znaczyła ojczyzna.Podcast został zrealizowany przez Centrum Komunikacji Medialnej UŚ w ramach cyklu „Przystanek Nauka”.