Znak na głos

Mateusz Burzyk w podcaście „Czterdziestolatek” rozmawia o koniecznych wyborach, nauce akceptowania zmian i odkrywaniu siebie na nowo.
W trzecim odcinku rozmawiam z Basią Kłosińską, restauratorką, współwłaścicielką restauracji Lupo Pasta Fresca i Baru Wozownia, która istotnie kształtuje warszawską scenę kulinarną.
Mówi się, że restauracja to trudny biznes, ale... ważniejsze od gotowania i organizacji pracy w knajpie jest sztuka gościnności i ucztowania. „Najbardziej lubię te imprezy, które sama organizuję” - mówi Basia. A to dlatego – dodaje – że „po prostu uwielbiam ludzi gościć”. Jak wyćwiczyć doświadczenia smaku? Czym jest dyplomacja kulinarna? Co pozwala zachować w biznesie bliskość i autentyczność?
„Czterdziestolatek” to inspirujące historie i pomysły na życie ludzi, którzy otwierają jego nowe etapy. Rozmawiamy o sztuce dojrzewania, o pracy i pasjach oraz o tym, jak z biegiem czasu zmienia się perspektywa. Do słuchania jeśli czujesz, że jesteś w punkcie zwrotnym swojego życia, boisz się tego, co przyniesie przyszłość albo potrzebujesz impulsu do zmiany.

Spis treści:
(00:03:10) Od PKP do rozkręcania modnej knajpy
(00:11:30) Co jest ważne przy otwarciu restauracji?
(00:17:40) Gotowanie, czyli odpoczynek i wyciszenie
(00:22:00) Jak nauczyć się doświadczenia smaku?
(00:28:26) Zmysły i autentyczność w sztuce kulinarnej
(00:34:00) Smak to język kultury, czyli trochę o dyplomacji kulinarnej
(00:40:18) Bliskość i motywacja w biznesie
(00:50:45) Przestrzenie nieoczywiste i tworzenie modnych miejsc
(01:00:00) Presja czterdziestki?

Realizacja: Tomasz Kruk

„Przed premierą” to podcast o kulturze, która dopiero powstaje – i rozmowy o tytułach, o których będzie głośno. Amelia Sarnowska zagląda za kulisy teatrów i wystaw, przysiada się do biurek pisarek i tłumaczy, pytając, jak i nad czym pracują. Bo wierzymy w proces.
Wiosną przypada setna rocznica urodzin Aliny Szapocznikow. Jedną z form upamiętnienia twórczości wybitnej rzeźbiarki będzie przygotowywana w Krakowie wystawa „Szapocznikow. Osobista”. Dlaczego warto dziś wracać do tej twórczości i czy sztuka jest najlepszym językiem do wyrażenia tego, co niewysławiane?
Na gruncie literatury przenosimy się do Rumunii. W dziwnym domu w kształcie parowca niedoszły pisarz spędza życie na tworzeniu w swojej głowie alternatywnych rzeczywistości, zapisywaniu snów i koszmarów w szalonym dzienniku. Blisko 10 lat po rumuńskiej premierze polscy czytelnicy otrzymują w 2026 roku do rąk tłumaczenie książki „Solenoid”, powieści uchodzącej za opus magnum Mircei Cărtărescu. O wyjątkowości tej prozy rozmawiamy z tłumaczką, Joanną Kornaś-Warwas.  Książkę wydał ArtRage.
Książka znajduje się także w centrum trzeciej premiery. Pod koniec marca w Teatrze Narodowym w Warszawie odbędzie się premiera sztuki „Mężczyźni objaśniają mi świat”. Czy głośne teksty Rebeki Solnit – autorki, za sprawą której przez świat przeszła fala ruchu #metoo, a do języka weszło określenie „mansplainingu” – mają dziś wciąż coś do zaoferowania na gruncie feminizmu? O sztuce rozmawiamy z reżyserką, Klaudią Gębską oraz z dramaturgiem, Patrykiem Kozłowskim.

W odcinku:
(01:15) Kuratorka Agata Małodobry o wystawie „Szapocznikow. Osobista”
(15:54) „Solenoid” i Mircea Cărtărescu. Czy Rumun dostanie Nobla?
(33:32) „Mężczyźni objaśniają mi świat” w Teatrze Narodowym. Czego uczy Rebecca Solnit?

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Średnio spędzamy w niej aż 80 tys. godzin, a mimo to rzadko poddajemy ją egzystencjalnej refleksji, dopóki nie zostaniemy przyparci do muru prostym pytaniem: „czy lubisz to, co robisz?”.
Praca – dla jednych to spełnianie marzeń, dla innych siermiężna konieczność, którą bez większej straty (oprócz wypłaty!) mógłby zastąpić prosty algorytm. Jak zmienia Ciebie: daje drogę do samorealizacji, czy raczej prowadzi w pułapki bezwzględnego za*ierdolu, w którym zdrowy podział czasu pracy i odpoczynku zanika?
W najnowszym odcinku „Polowania na Idee” Karol Kleczka i Michał Jędrzejek analizują napięcie między ambicjami moralnymi, a brutalną koniecznością opłacenia rachunków. Zastanawiają się, dlaczego zawody o największym znaczeniu społecznym – te oparte na opiece i relacji – są systemowo czynione niewidzialnymi i najsłabiej opłacanymi. Pytają na czym polega fenomen bullshit jobs, czyli prac bez sensu, których istnienie domaga się jednak ciągłego usprawiedliwienia.
Wyruszamy w intelektualną podróż przez głośne diagnozy Davida Graebera o zjawisku „g*ówno wartych” prac, po matematyczny pragmatyzm ruchu efektywnego altruizmu spod znaku „80,000 Hours”. Szukamy nadziei w „pracy emocjonalnej” i nowym paradygmacie wspólnotowości, dowartościowując pracę opiekuńczą. Zastanawiamy się jak odkryć, w którym momencie twoja praca traci sens – i ten moment być może wyprzedzić.

Spis treści:
(01:45) Praca jako tożsamość
(10:47) Co tworzy dobrą pracę?
(23:08) Jakie prace są "bez sensu"?
(42:30) Niewidzialne etaty i praca opiekuńcza
(49:54) Bardzo potrzebna utopia

W odcinku wspominamy poniższe lektury:
- felieton Karola Kleczki z lutowego ZNAKU: https://www.miesiecznik.znak.com.pl/mniej-mailowania-wiecej-gadania/
- https://80000hours.org/
- Jonathan Crary, 24/7. Późny kapitalizm i celowość snu, tłum. D. Żukowski, Kraków 2022.
- Wiesławiec Deluxe, Każda praca hańbi. Pozdrowienia z późnego kapitalizmu, Kraków 2022.
- Olga Gitkiewicz, Co się stało z naszą pracą, „Znak”, wrzesień 2025,
https://www.miesiecznik.znak.com.pl/co-sie-stalo-z-nasza-praca/
- David Graeber, Praca bez sensu. Teoria, tłum. M. Denderski, Warszawa 2019.
- David Graeber, The Revolt of The Caring Classes [w:] Ultimate Hidden Truth of the World. Essays, New York 2024.
- Jan Lucassen, Historia pracy. Nowe dzieje ludzkości, tłum. T. Markiewka, Kraków 2023.
- Rose Hackman, Praca emocjonalna. Jak niewidzialna praca kształtuje nasze życie i jak poznać się na własnej sile, tłum. A. Paszkowska, Warszawa 2025.
- Zuzanna Kowalczyk, Czy jesteśmy swoją pracą, „Pismo”, maj 2024 r.,
https://magazynpismo.pl/idee/esej/czy-jestesmy-swoja-praca-zuzanna-kowalczyk/
- Will McAskill, Doing Good Better, New York 2015.
Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Mateusz Burzyk w podcaście „Czterdziestolatek” rozmawia o koniecznych wyborach, nauce akceptowania zmian i odkrywaniu siebie na nowo.
Inspirujące historie i pomysły na życie ludzi, którzy otwierają jego nowe etapy. Rozmawiamy o sztuce dojrzewania, o pracy i pasjach oraz o tym, jak z biegiem czasu zmienia się perspektywa. Do słuchania jeśli czujesz, że jesteś w punkcie zwrotnym swojego życia, boisz się tego, co przyniesie przyszłość albo potrzebujesz impulsu do zmiany.
W drugim odcinku spotkałem się z Adrianem Wolnym, programistą i ekspertem wizji maszynowej, który uzyskał doktorat na prestiżowym Uniwersytecie w Heidelbergu w Niemczech, a następnie kilka lat pracował badawczo na EMBL-u, czyli w najbardziej zaawansowanym laboratorium biologii molekularnej w Europie. Dziś mieszka w Berlinie i jest członkiem grupy szukającej leków na raka dla firmy farmaceutycznej Bayer.
Przyglądamy się roli sztucznej inteligencji w badaniach naukowych, głównie jej wykorzystaniu w pracy nad rozwojem nowych leków. Dyskutujemy o obawach, jakie wiążą się z AI, np. w jakich zadaniach możesz zastąpić człowieka? Zastanawiamy się nad moralnym aspektem naszej pracy, a więc czy przynosi ona komuś pożytek. I oczywiście, jak w każdym odcinku „Czerdziestolatka”, sprawdzamy, co pozwala odpocząć od pracy i dobrze funkcjonować.
Krótkie wyjaśnienie: w naszej rozmowie stosujemy momentami uproszczenia, np. używając słowa „rak” jako skrótu dla chorób nowotworowych. Nie zawsze jest to ścisłe z punktu widzenia onkologii, ale pozwalało zachować płynność rozmowy.
 
Spis treści:
(03:10) Czym jest wizja maszynowa?
(05:45) Jak AI wykorzystywana jest w naukach biologicznych?
(09:29) Jakie są możliwe ścieżki rozwoju programisty w dobie AI?
(14:30) Sztuczne inteligencja wykorzystana do rozwoju leków
(20:26) Czy maszyny zastąpią patomorfologów?
(24:23) Jakich leków na raka możemy się spodziewać?
(26:50) Kwestia „ciężaru wiedzy” i wyzwania w komunikowaniu odkryć naukowych
(31:28) Jak sztuczna inteligencja przyspiesza programowanie i w jakich zadaniach możesz zastąpić informatyka lub tłumacza?
(40:31) Ambicja moralna: czy nasza praca przynosi jakieś pożytki innym ludziom?
(42:50) Czy wiek to tylko liczba? Przeszkody i pożytki z życiowego doświadczenia
(47:55) Co pozwala odpocząć od pracy i dobrze funkcjonować?
Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

„Przed premierą” to podcast o kulturze, która dopiero powstaje - i rozmowy o tytułach, o których wkrótce będzie głośno. Amelia Sarnowska zagląda za kulisy teatrów i wystaw, przysiada się do biurek pisarek i tłumaczy, pytając, jak i nad czym pracują. Bo wierzymy w proces.
Z końcem stycznia w USA ukazała się najnowsza książka Georga Saundersa. „Vigil” to druga powieść w dorobku tego pisarza. Pierwsza, „Lincoln w Bardo”, została nagrodzona Bookerem. „Vigil” — powieść w tłumaczeniu Agi Zano, ukaże się w Polsce jesienią nakładem Wydawnictwa Znak — to rodzaj literackiego ostrzeżenia. Nie jest to jednak rodzaj radykalnej satyry, do której pisarz przyzwyczaił nas w ostatnich latach. W nowej powieści Saunders ponownie zabiera nas do świata, w którym kluczowym momentem życia okazuje się sama śmierć. O książce rozmawiamy z Justyną Sobolewską.
Po literaturę, i to nie byle jaką, sięgnęli też Anka i Wilhelm Sasnalowie. Ich najnowszy film, „Człowiek do wszystkiego”, to przeniesiona na ekran opowieść Roberta Walsera o człowieku zniewolonym. Joseph Marti jest jak guzik na luźnej nitce, to typ bohatera nieważnego — funkcjonującego gdzieś na obrzeżach rzeczywistości. Co się stanie, gdy osoba o takiej kondycji zdoła w końcu nitkę zerwać? O filmie rozmawiamy wraz z twórcami w krakowskiej pracowni Wilhelma Sasnala. 
Na gruncie sztuki zaglądamy do warszawskiej Zachęty. W trakcie prób udaje się nam porozmawiać z Ewą Chomicką, jedną z kuratorek instalacji „Języki z wody”, jaka zostanie w tym roku zaprezentowana w ramach Pawilonu Polskiego na 61. Biennale Sztuki w Wenecji. Projekt eksploruje język migowy oraz dźwięki wydawane przez wieloryby. Instalacja stworzona przez Bognę Burską i Daniela Kotowskiego to rodzaj artystycznego poszukiwania godności na gruncie języków — choć niekoniecznie tych, którymi większość przywykła komunikować się na co dzień. 

W odcinku:
(01:35) Justyna Sobolewska i najnowsza powieść George'a Saundersa
(17:05) Anka i Wilhelm Sasnalowie o „Człowieku do wszystkiego”, czyli filmowej adaptacji Roberta Walsera
(35:50) Ewa Chomicka, kuratorka instalacji „Języki z wody”, o dziele, które zaprezentuje w Pawilonie Polskim na 61. Biennale Sztuki w Wenecji

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk