Podcast Niepoczytalni

Lata 90., seriale z dzieciństwa i telewizor, który był naszym Netflixem.
W tym odcinku rozmawiamy o tym, dlaczego nostalgia milenialsów tak mocno trzyma się bajek, seriali i programów z czasów przed streamingiem.
Wracamy do świata, w którym Polsat, RTL7, Polonia 1, Cartoon Network i kasety VHS kształtowały popkulturową wyobraźnię całego pokolenia. Od Dragon Balla i porannych bajek, przez Sabrinę, Buffy, Czarodziejki, Xenę i Herkulesa, aż po polskie sitcomy, które dziś ogląda się już z zupełnie innym filtrem.
Ten odcinek podcastu Niepoczytalni to rozmowa o tym, co oglądaliśmy w latach 90. i wczesnych 2000, ale też o tym, dlaczego te seriale z dzieciństwa pamiętamy często bardziej jako emocje niż konkretne fabuły. Czy naprawdę tęsknimy za dawną telewizją, czy za czasem, kiedy wszystko wydawało się większe, dziwniejsze i bardziej nasze?
W tym odcinku znajdziesz:
• lata 90. i wczesne 2000 widziane przez telewizję• nostalgię milenialsów bez udawania, że kiedyś wszystko było lepsze• seriale z dzieciństwa, które budowały popkulturowe DNA• Dragon Ball, RTL7, Polonię 1 i Cartoon Network po angielsku• Sabrinę, Buffy, Czarodziejki, Xenę, Herkulesa i Supernatural• polskie sitcomy: Kiepscy, Miodowe Lata, 13 posterunek i Rodzina zastępcza• pytanie, czy kultowe seriale lat 2000 dobrze się zestarzały
Który serial albo program z lat 90. najchętniej obejrzałbyś dziś jeszcze raz, nawet jeśli boisz się, że nostalgia może nie wytrzymać zderzenia z rzeczywistością?Spodobał Ci się odcinek? Zostaw łapkę w górę i subskrypcję, przybijamy Ci za to wirtualną piątkę!
ROZDZIAŁY:00:00 Nostalgiczny poranek w latach 90.03:07 Dlaczego milenialsi wpadają w pętlę nostalgii10:13 Telewizja jako rodzinny rytuał dzieciństwa12:05 Dragon Ball, lektorzy i władza nad pilotem15:27 Poranne bajki: Disney, Looney Tunes i Ludwiczek18:33 Sabrina, Czarodziejki i magia seriali z lat 90.22:37 Xena, Herkules, MacGyver i herosi tamtych lat31:36 Buffy, Supernatural i problem potwora tygodnia35:52 Od Gęsiej Skórki do Dr Queen: sobota kontra niedziela45:05 Sunset Beach, VHS i Dragon Ball nagrywany mamie48:23 Bundy, Niania i humor, który dziś ogląda się inaczej54:23 Miodowe Lata, Kiepscy i polskie sitcomy58:56 13 posterunek, Rodzina zastępcza i znaki czasu1:05:51 Nie do wiary, Archiwum X i Twin Peaks po zmroku1:15:21 Teen dramy, ER i pytanie, za czym naprawdę tęsknimy1:22:01 Power Rangers, zabawki i zakończenie odcinka

50 Twarzy Greya zaczęło się jako fanfic Zmierzchu. After to fanfic o Harrym Stylesie z One Direction. Alchemized - gruba, pięknie wydana książka z BookToka - to przeprawione opowiadanie o Hermionie i Draco. W tym odcinku Niepoczytalnych wyciągamy fanfiction z internetowego cienia i sprawdzamy, czy twórczość fanowska to literatura, sztuka, czy „mniej poważny kuzyn" powieści.
Zaczynamy mocno - od artystki Sherrie Levine, która w latach 80. fotografowała cudze zdjęcia i wystawiała je w galeriach pod własnym nazwiskiem. Ten sam gest, tylko w innym medium, robi dziś osiem milionów osób na Archive of Our Own - platformie, która ma już ponad 17 milionów prac i 77 tysięcy fandomów. Rozmawiamy o tym, dlaczego AO3 jest non-profit, kto je chroni przed pozwami autorów oryginałów (od Anne Rice po wielkie korpo) i czemu Wattpad to zupełnie inna bajka.
Wgryzamy się w to, co naprawdę dzieli fanfik od książki - niski próg wejścia, serializacja rozdział po rozdziale, reakcje czytelników kształtujące fabułę, queerowa reprezentacja, której mainstream nie chciał dać. Tłumaczymy, czym jest ship, slash, slow burn, enemies to lovers, drabble i podfic. Pokazujemy, jak fanfikowe DNA przeszło do takich tytułów jak Heated Rivalry, jak Cassandra Clare i Naomi Novik wyszły z fandomu Harry'ego Pottera do mainstreamu, i co się dzieje, gdy fanfik źle adaptuje się na książkę.
Na koniec stawiamy pytanie, którego instytucje kultury wolą nie zadawać: czy o tym, że coś jest sztuką, decyduje sama praca, czy miejsce, w którym zostaje opublikowana?
Spodobał Ci się odcinek? Zostaw łapkę w górę i subskrypcję, przybijamy Ci za to wirtualną piątkę!
-

00:00 Sherrie Levine - fotografowanie cudzych zdjęć w galerii
01:48 Powitanie i temat odcinka: fanfiction od Was
03:10 Czy artysta ma prawo przetwarzać cudze dzieło?
05:08 Czarna owca rodziny - fanfik kontra "prawdziwa" literatura
08:04 Czym właściwie jest fanfic? Próba definicji
09:00 Apokryfy jako fanfik Biblii - eksperyment myślowy
10:40 Real Person Fiction - BTS, YouTuberzy, Andrzej Duda
12:30 Wicked, Percy Jackson, Song of Achilles - fanfik w księgarni?
14:02 AO3 i 17 milionów prac - skala zjawiska
17:30 Dlaczego AO3 jest non-profit i kto chroni autorów
20:50 Wattpad i Fanfiction.net - komercja kontra archiwum
22:00 Crossover Harry Potter × Igrzyska Śmierci
24:00 Niski próg wejścia, problem jakości, kultura komentowania
30:00 Podficy - audiobooki za free, których nikt nie zna
32:00 Fanfik to inne medium - nie oceniaj go jak książki
33:30 Serializacja rozdział po rozdziale i wpływ czytelników
37:00 Live fanfic stream na 1000 subskrypcji - obietnica
39:00 Seriale a fanfiki - Supernatural, Destiel, potwór tygodnia
42:00 Zarzut "łatwizny" i logika sequela
43:30 Czy fanfic uczy pisać? Drable i wyzwania pisarskie
46:25 50 Twarzy Greya powstało z fanfika Zmierzchu
49:30 After Anny Todd - fanfic o Harrym Stylesie z One Direction
51:00 Alchemized - Hermiona × Draco wchodzi do mainstreamu
57:00 Slow burn, enemies to lovers, ship - język fanfików w księgarni
1:01:00 Disney, Sapkowski i kradzież pomysłów z fandomów
1:04:30 Cassandra Clare i Naomi Novik - z fandomu do księgarni
1:07:00 Fanfik to inne medium, nie gorsza wersja powieści
1:11:30 Kiedy fanfic ma prawo trafić do mainstreamu?
1:13:00 Wiedźmińskie kontynuacje sygnowane przez Sapkowskiego
1:15:30 To leżało obok Picassa - puenta i wezwanie do komentowania

Koszyczek, pisanki, palma, śmigus-dyngus. Wszystko ładne, znane, domowe. A co jeśli pod tą chrześcijańską warstwą wyświetla się coś znacznie starszego?
W tym odcinku cofamy się do czasów, kiedy zima naprawdę mogła zabić - i odkrywamy, że każdy symbol wielkanocny, który znamy od dziecka, ma korzenie głębsze niż chrześcijaństwo. Rozmawiamy o tym, jak Kościół adoptował słowiańskie obrzędy, bo po prostu nie był w stanie ich wyplenić, o marzannie jako uosobieniu zimy, o pisance jako kosmicznym jaju słowiańskiej mitologii oraz o tym, dlaczego dingusa zakazano oficjalnym edyktem w 1420 roku — a tradycja przeżyła zakaz bez żadnego problemu. 🥚
Analizujemy koncepcję słowiańskiej "polidoksji", wiary nie w wielki panteon, ale w rozproszone duchy pól, lasów i wody. Przyglądamy się etymologii słowa "święty", które w języku prasłowiańskim wcale nie oznaczało tego, co dziś. I zadajemy jedno z tych pytań, które zostają z wami po odcinku: co przeżywa dłużej, dogmat czy zwyczaj?
Jeśli kiedykolwiek smagano was wierzbową gałązką w Niedzielę Palmową albo oblano wiadrem wody w Śmigus-Dyngus, ten odcinek wyjaśni wam, dlaczego.
Spodobał Ci się odcinek? Zostaw łapkę w górę i subskrypcję, przybijamy Ci za to wirtualną piątkę!
Masz pytania lub własne historie prezentowe? Pisz śmiało w komentarzach! 👇 Kontakt/Współpraca: [email protected]

Rozdziały:
00:00 Powitanie i wprowadzenie
00:16 Intro Niepoczytalni
00:35 Co kryje się pod chrześcijańską warstwą Wielkanocy?
02:25 Czym właściwie jest Wielkanoc? Sobór Nicejski i fazy Księżyca
04:14 Świętowanie końca zimy
06:03 Teologia czy rytuał
08:27 Dogmat czy zwyczaj
09:16 Jak naprawdę wierzyli Słowianie? Polidoksja i rozproszone siły
11:51 Malinowski: mit jako narzędzie przetrwania
13:51 Czym była wiosna zanim nadano jej chrześcijańskie znaczenie?
15:31 Wiosna jako moment krytyczny
17:58 Perun kontra Żmij
20:02 Marzanna
22:56 Gaik
25:23 Jan Długosz i interpretatio romana
26:41 Pisanki
31:49 Niedziela Palmowa
34:08 Słowo „święty" w języku prasłowiańskim – zaskakujące znaczenie
37:00 Śmigus-dyngus
41:39 Rytuał ze świątyni Świętowida w Arkonie
42:52 Cztery symbole, cztery żywioły
45:56 Interpretatio christiana
46:43 Kultura rzadko zaczyna się od zera
47:59 Życzenia i pożegnanie

Wracamy do Heated Rivalry, czyli Gorącej Rywalizacji i tym razem patrzymy na serial z zupełnie innej strony. Co widzą w nim mężczyźni? W tym odcinku analizujemy, jak hetero faceci reagują na Heated Rivalry w reaction contentcie i dlaczego zamiast obrzydzenia pojawia się fascynacja, ciekawość i kibicowanie bohaterom 🔥
Przy okazji rozmawiamy o aferze hokejowo-trumpowej, w której hokeiści USA śmiali się z żartu Trumpa o kobiecej drużynie na Olimpiadzie, o tym dlaczego żaden z nich nie zareagował i co to mówi o współczesnej męskości.Rozkładamy na czynniki pierwsze koncept toksycznej męskości, red pill i manosfery, ale nie po to żeby atakować, tylko żeby zrozumieć skąd bierze się ten cały problem.
To odcinek, w którym śmiejemy się, wkurzamy i wzruszamy, czasem jednocześnie. Niezależnie od tego czy jesteś fanką serialu, fanem hokeja czy po prostu chcesz zrozumieć dlaczego Gorąca Rywalizacja poruszyła miliony ludzi, ten odcinek jest dla Ciebie 🏒
Spodobał Ci się odcinek? Zostaw łapkę w górę i subskrypcję, przybijamy Ci za to wirtualną piątkę!

Masz pytania lub własne historie prezentowe? Pisz śmiało w komentarzach! 👇 Kontakt/Współpraca: [email protected]

Rozdziały:
00:00 Intro i powitanie
02:00 Newsy: Sezon 2 potwierdzony na wiosnę 2027
04:00 Postać Troja i książka Role Model
08:00 The Long Game: historia Ilyi i Shane'a
10:00 Plany na sezon 3 i choroba Rachel Reid
13:00 Disclaimer Karoliny: męska perspektywa
14:30 Afera hokejowo-trumpowa: co się stało
20:00 „Not all men" i brak reakcji hokeistów
24:00 Saturday Night Live i Connor Story
28:00 Czym jest męskość? Historia konstruktu
34:00 Red pill, manosfera i mit samca alfa
39:00 Empatia wobec mężczyzn
41:00 „Straight Man Watches Heated Rivalry" - szok!
47:00 Jak hetero faceci reagują na serial
53:00 Męska więź vs blokada emocjonalna
55:00 Heated Rivalry łamie zasady męskości
58:00 Sceny intymne jako narzędzie narracyjne
61:00 Fanfiction, kultura slashowa i korzenie serii

Czy złoczyńca może mieć rację? W czternastym odcinku podcastu Niepoczytalni rozmawiamy o czarnych charakterach, które na dłużej zostają w głowie. Nie tych jednowymiarowych, nie tych z podręcznika. Wybraliśmy postaci, które nas poruszyły, zaskoczyły i zmusiły do myślenia.
Karolina i Michał przygotowali po kilka propozycji antagonistów z gier, seriali, animacji i książek. Omawiamy ich motywacje, metody i to, dlaczego tak trudno ich jednoznacznie potępić.

W tym odcinku rozmawiamy między innymi o:
- Magneto z serii X-Men, czyli o tragicznym antagoniście, którego trauma z czasów II wojny światowej ukształtowała w bojownika o prawa mutantów. O jego konflikcie ideologicznym z Xavierem i o tym, dlaczego mimo kontrowersyjnych metod trudno mu odmówić racji.
- Silco z serialu Arcane, jednym z najbardziej złożonych antagonistów współczesnej animacji. Postaci wymyślonej od zera na potrzeby serialu, która łączy w sobie charyzmę, ideologię i tragiczny finał.
- Darth Vaderze i jego drodze od niewinnego chłopca z Tatooine do jednego z najbardziej rozpoznawalnych złoczyńców w historii popkultury. O lęku przed stratą, który popchnął Anakina Skywalkera na ciemną stronę, i o miłości, która ostatecznie go stamtąd wyciągnęła.
- Azuli z Avatara: Legendy Aanga, genialnej strategicznej manipulatorce, perfekcjonistce i jednej z najciekawszych antagonistek w animacji. O tym, jak pranie mózgu ze strony ojca i brak bezwarunkowej miłości ukształtowały ją w broń.
- Jardirze z Cyklu Demonicznego Petera V. Bretta, religijnym przywódcy, który wierzy, że jest wybrańcem. O tym, jak przepowiednie i manipulacje żony prowadzą go na ścieżkę, z której nie ma odwrotu.
- Renoirze z gry Clair Obscure: Expedition 33, postaci, która z pozoru wydaje się bezwzględna, ale im dalej w grę, tym bardziej rozumiesz jej motywacje i zaczynasz ją szanować.
- Taravangianie z Archiwum Burzowego Światła Brandona Sandersona, królu, który otrzymał dar i przekleństwo w jednym. Człowieku, który w imię ratowania ludzkości potrafi poświęcić wszystko, w tym własną moralność.
Na początku odcinka omawiamy też typy antagonistów: stratega, upadłego bohatera, fanatyka i tyrana. Zastanawiamy się, co sprawia, że najlepsi złole to ci, których jesteśmy w stanie zrozumieć.
Napiszcie w komentarzach, kim jest wasz top 3 złoczyńców w popkulturze. Dajcie też znać, czy wolicie klasycznych, jednoznacznie złych antagonistów, czy jednak tych moralnie niejednoznacznych, z którymi na pewnym poziomie można się zgodzić.

Spodobał Ci się odcinek? Zostaw łapkę w górę i subskrypcję, przybijamy Ci za to wirtualną piątkę!

🎧 Gdzie nas słuchać (Audio):
Bez reklam i za darmo: https://niepoczytalni.pl
Spotify: https://open.spotify.com/episode/3eCNX1HzggCNaZmJfcI9X3?si=kWRjpz_TQs64-NRLGugGXQ

👀 Znajdź nas w sieci:
Nasz Instagram (jesteśmy tu codziennie!): gavran.pl oraz podcastniepoczytalni
Recenzje książek i nie tylko: https://gavran.pl
Masz pytania lub własne historie prezentowe? Pisz śmiało w komentarzach! 👇 Kontakt/Współpraca: [email protected]

Rozdziały:
00:00 Wstęp i temat odcinka
02:52 Czym właściwie jest czarny charakter
05:56 Typy antagonistów w popkulturze
10:25 Renoir z Clair Obscur: Expedition 33
15:31 Magneto z X-Men
26:15 Jardir z Cyklu Demonicznego
45:52 Silco z Arcane
01:00:54 Darth Vader ze Star Wars
01:22:38 Azula z Avatara
01:40:01 Taravangian z Archiwum Burzowego Światła
01:49:24 Co łączy najlepszych złoczyńców
01:55:36 Umbridge i antagoniści, których kochasz nienawidzić
01:58:01 Zakończenie i pytanie do widzów