Drugi Rzut OKA

Proeuropejski rząd ściga się z czasem: czy uda mu się „wciągnąć" kraj do UE i odciąć Rosję ostatecznie? Mołdawia skończyła już z uzależnieniem energetycznym i handlowym od Rosji, ale jeśli chodzi o pamięć i tożsamość rosyjskojęzycznych mniejszości, to dłuższy proces.
„Najbardziej poprawiła się jakość wina i to już mniej więcej od lat 2013-2014, bo wtedy się zaczęło takie poważne rosyjskie embargo na mołdawskie wina. I wtedy Mołdawianie spostrzegli ku własnemu przerażeniu, że tych win sprzedawanych wcześniej do Rosji tak łatwo się do Unii nie sprzeda. I że trzeba po pierwsze zadbać o ich jakość, a po drugie – i to chyba nawet ważniejsze – o estetykę, o opakowanie, o jakąś historię wokół tego.
Jeśli spojrzymy na Kiszyniów przed rokiem 2014 i Kiszyniów teraz, to jedna z głównych różnic polega na tym, że pojawiły się tam winebary, których wcześniej nie było, bo to nie jest mołdawska tradycja".
O tym, jak Mołdawia zrywa z rosyjskimi wpływami — od winnic i elektrowni po język i pamięć historyczną — rozmawiam z Kamilem Całusem z Ośrodka Studiów Wschodnich.

Serbscy studenci obalili autokratę Vučicia. Wygląda to zbyt pięknie, dlatego mnożą się pytania – o nacjonalizm, o niestabilność oddolnych ruchów, o to, czy Vučić naprawdę stracił władzę. A może to liberalne demokracje, dziś w kryzysie reprezentacji, powinny odrobić lekcję z Serbii?
Dawno nie miałam w „Drugim Rzucie Oka” tak optymistycznej rozmówczyni. Zwykle rozmowy o świecie kończą na tym, że sytuacja jest coraz bardziej skomplikowana i nie wiadomo, co będzie dalej. Teraz też tego nie wiemy, ale to, co stało się w Serbii w ostatnich tygodniach – zdecydowane w zwycięstwo w wyborach parlamentarnych opozycyjnej listy stworzonej przez pragnących naprawiać skorumpowany i klientystyczny system studentów – jest wydarzeniem wyjątkowym.
„Serbów przez lata mobilizowano przeciw komuś: Bośniakom, Kosowianom i innym rzekomym wrogom. Teraz natomiast zmobilizowali się po to, by działać razem w imię wspólnego celu — demokracji. Pod tym względem daje to mimo wszystko pewną nadzieję" – mówi Marta Szpala z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

Unia Europejska chce dogonić gospodarczo Stany Zjednoczone i Chiny. W tym celu Komisja Europejska proponuje uproszczenie przepisów dla firm i wspieranie „europejskich czempionów”, w tym przez poluzowanie zasad łączenia przedsiębiorstw. Ale czy w pogoni za konkurencyjnością nie poświęci tego, co stanowi o sile Unii – ochrony konsumentów, praw człowieka i uczciwej konkurencji?
„W ramach dyskusji o deregulacji być może obniżamy poziom ochrony praw podstawowych” – ostrzega prof. Maciej Bernatt, prawnik specjalizujący się w prawie konkurencji, kierownik Centrum Studiów Antymonopolowych i Regulacyjnych Uniwersytetu Warszawskiego.
W podcaście „Drugi Rzut Oka” Anna Wójcik rozmawia z nim o tym, kto naprawdę skorzysta na nowej polityce gospodarczej Unii Europejskiej. Czy tworzenie „europejskich czempionów”, czyli wielkich firm zdolnych konkurować na światowych rynkach, nie doprowadzi do osłabienia konkurencji i wzrostu cen dla konsumentów? Czy największe państwa UE, takie jak Niemcy i Francja, nie zyskają na tych zmianach kosztem Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej?
Rozmawiamy również o tym, dlaczego prawo konkurencji jest ważne nie tylko dla gospodarki, ale także dla demokracji. Przykład Węgier za rządów Fideszu pokazuje, jak podporządkowanie instytucji państwowych władzy politycznej i tolerowanie monopoli może sprzyjać koncentracji wpływów gospodarczych, medialnych i politycznych.
Z odcinka dowiesz się też:
Dlaczego poluzowanie unijnych zasad pomocy publicznej może faworyzować Niemcy i Francję kosztem mniejszych państw UE;
Czy tradycyjne prawo konkurencji nie wystarczało do skutecznego ograniczania nadużyć pozycji przez Google'a i innych gigantów technologicznych oraz co zmienia unijny akt o rynkach cyfrowych (DMA);
co sprawa Trump przeciwko Slaughter i polski kryzys Sądu Najwyższego mówią o znaczeniu niezależnych instytucji dla gospodarki.

Na początku października Sejm uchwalił ustawę ograniczającą reklamę i dostępność alkoholu w Polsce. Jednym z flagowych rozwiązań jest tzw. Nocna cisza alkoholowa, czyli zakaz jego sprzedaży w godzinach od 22 wieczorem do 6 rano, co już teraz mogą wprowadzać gminy.
W najnowszym odcinku #DlaczegoTak Konrad Skotnicki, czyli Doktor z TikToka i Dominika Sitnicka, dziennikarka OKO.press przyglądają się popularnym twierdzeniom na temat napojów wyskokowych. Czy tak zwana prohibicja działa? Jak wygląda skandynawski model dostępu do alkoholu i czy rzeczywiście wpływa na ilość spożycia? A może powoduje wzrost spożycia produktu ściąganego do kraju w sposób nieuregulowany?
Dziś coraz wyraźniej do debaty publicznej przebija się przekonanie naukowców o tym, że nie ma bezpiecznej dawki alkoholu. Każda ilość jest szkodliwa dla naszego organizmu. Skąd zatem przekonanie o tym, że kieliszek czerwonego wina dziennie może zapewnić nam długowieczność? Wszystkiemu winien jest resweratrol, który można znaleźć w tym trunku. Ale żaden z propagatorów picia wina nie wspominał, że musielibyśmy wypijać dziesiątki litrów wina dziennie, by dostarczyć resweratrolu w ilości, która mogłaby zadziałać.
To jednak przekonania, które w dyskursie publicznym zadomowiły się kilka dekad temu. W badaniach opinii społecznej widać wzrost negatywnych opinii na temat alkoholu i coraz większą świadomość negatywnych konsekwencji jego spożycia.
Zapraszamy na odcinek!
Ta publikacja powstała w ramach projektu Gen.EU. Sfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są wyłącznie poglądami autora(-ów) i niekoniecznie odzwierciedlają stanowisko Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani podmiot udzielający dofinansowania nie ponoszą za nie odpowiedzialności. #geneu_okopress

Uliczne wojny, dzielnice, do których lepiej nie zaglądać – wszyscy znamy taki obraz Szwecji zawłaszczonej przez migranckie gangi. Tymczasem szwedzkie wybory zdominowały zupełnie inne tematy. A wniosek: szwedzkie centrum wyraźnie się przesunęło w prawo.

Szwecja po wyborach, które odbyły się 13 września, znalazła się w politycznym klinczu: centrolewica wygrała minimalnie, ale stworzenie stabilnego rządu utrudniają różnice między potencjalnymi koalicjantami. Liderce zwycięskich socjaldemokratów Magdalenie Andersson (na zdjęciu u góry) już dwa razy nie udało się utworzenie koalicji.
Teraz misję sformowania rządu otrzymała przewodnicząca niewielkiej partii Centrum Elisabeth Thand Ringqvist. Nie zamierza ona jednak obejmować funkcji premierki, tylko wynegocjować kompromis. Perspektywa rządu z Andersson na czele jest więc wciąż jeszcze realna – o ile partie się porozumieją.
Zaprosiłam mieszkającą w Szwecji pisarkę i dziennikarkę Katarzynę Tubylewicz, żeby opowiedziała, jak w ostatnich latach przesunęło się szwedzkie centrum polityczne i co stało się ze skrajnie prawicowymi Szwedzkimi Demokratami, którzy wcześnie swój polityczny sukces zawdzięczali m.in. krytyce zbyt ich zdaniem luźnej polityki migracyjnej poprzednich rządów.
Mówimy też o rosnących w kraju po drugiej stronie Bałtyku nierównościach, szwedzkim egalitaryzmie, wejściu do NATO i o tym, czy Magdalena Andersson może stać się jedną z ważniejszych postaci europejskiej polityki.