Mint Podcast o kulturze

Najlepsze filmy tego lata to horrory, dlaczego? Tak, bo wreszcie zabrali się za nie twórcy z Youtube. Za to w Polsce w czerwcu mówiło się o serialu „Proud” choć niestety twórcy nie mają zbyt wielu powodów do dumy, o czym na samym początku podcastu „I taki to jest miesiąc w kulturze”.
„Obsejsa” i „Backrooms” te dwa niszowe horrory sprawiły, że tego lata nie tylko krytycy ale i widzowie mówią o tym, jak wiele da się zrobić w kinie bez wielkiego budżetu, a jedynie ze świetnym pomysłem i świadomością tego jak opowiadać historie. Michał Walkiewicz opowiada o „Obsesji” i tłumaczy dlaczego taki film nie ma szans na powstanie w Polsce.
Angelika Kucińska opowiada o debiutanckim albumie nowojorskiego zespołu Chanel Beads zatytułowanym „Your day will come”. To też powód by porozmawiać o powrocie muzyki indie-folk, w zupełnie nowym wydaniu! O tym, kto jeszcze wpisuje się w ten nurt posłuchacie w podcaście.
Kinga Sabak przyniosła do studia głośną książkę Jeanette Winterson, „Po co ci szczęście, jeśli możesz być normalna?”, w tłumaczeniu Kaji Gucio. Oto biografia brytyjskiej intelektualistki, w której Winterson tłumaczy też własne zasady pisania autofikcji. Więcej o Winterson przeczytacie także na łamach Mint w rozmowie z artystką.
Alek Hudzik w czerwcu wybrał się na festiwal Manfiesta do niemieckiego Zagłębia Ruhry. Najważniejszy po Biennale w Wenecji festiwal artystyczny w Europie ma w tym roku bardzo ciekawą lokalizację - opuszczone kościoły na terenach czterech miast. Dodatkowym wątkiem jest też występ polskich artystów oraz kuratorów, wśród których znaleźli się Anda Rottenberg i Krzysztof Kościuczuk.

Film
„Obsesja”,  reż. Curry Baker
Płyta
Chanel Beads „Your day will come”
Książka
Jeanette Winterson, „Po co ci szczęście, jeśli możesz być normalna?”, tłum Kaja Gucio
Wystawa
Manifesta Biennale, Zagłębie Ruhry

Czy sztuka może przejąć rolę, którą przez wieki pełniły instytucje religijne? Jak opowiadać historię Europy poprzez nieczynne kościoły, migracje i pamięć miejsc? I dlaczego Polska po raz kolejny nie została gospodarzem Manifesty – jednego z najważniejszych festiwali sztuki współczesnej na świecie?
 
Gościnią nowego odcinka podcastu Mint jest Anda Rottenberg – historyczka sztuki, krytyczka, kuratorka i jedna z osób, które współtworzyły Manifestę. W tym roku festiwal odbędzie się w Zagłębiu Ruhry, a Rottenberg jest jedną z jego kuratorek.
 
Rozmawiamy o regionie, który przez dekady był przemysłowym sercem Niemiec, a dziś szuka dla siebie nowej tożsamości. O wystawach organizowanych w dawnych kościołach, pamięci zapisanej w architekturze i artystach, którzy próbują opowiedzieć historię współczesnej Europy poprzez migracje, pracę, religię i wspólnotę.
 
Jak mówi Rottenberg: „Kościół to nie jest white cube ani muzeum. To określone wnętrze. Trzeba było zmierzyć się z jego architekturą, światłem, akustyką i nośnością znaczeniową”.
 
W rozmowie pojawiają się także Małgorzata Mirga-Tas, Mirosław Bałka, Luc Tuymans i pytanie o to, czy sztuka może dziś budować wspólnotę równie skutecznie jak inne instytucje społeczne.
 
Na koniec wracamy również do debaty wokół ustawy o zabezpieczeniach socjalnych artystów. Anda Rottenberg jest rozczarowana reakcją części opinii publicznej:
 
„Z jakiegoś powodu uznano, że praca artystyczna to nie jest praca. Bo rolnik i górnik mają efekty swojej pracy, a obraz czy rzeźba dla wielu osób nie są żadnym efektem”.

„Musimy zacząć traktować kulturę jako inwestycję” – mówi w podcaście Mint ministra kultury Marta Cienkowska.
Ustawa o zabezpieczeniach socjalnych artystów wywołała jedną z najgorętszych debat kulturalnych ostatnich lat. Czy państwo powinno dopłacać do składek osób pracujących w kulturze? Kto będzie decydował o przyznaniu statusu artysty? I dlaczego projekt wywołał tak silny opór społeczny?
„My de facto wspieramy tylko te osoby, które pracują w zawodzie artystycznym i mają najniższe dochody. To nie jest tak, że ktoś dostaje pieniądze do ręki. Te środki trafiają do ZUS-u i NFZ-u po to, żeby zabezpieczyć podstawowo naszych obywateli”.
Rozmawiamy o tym, kto skorzysta z nowych rozwiązań, dlaczego – zdaniem ministry – przez ponad 30 lat nie udało się rozwiązać problemu zabezpieczeń społecznych twórców oraz czy państwo powinno wspierać grupę zawodową liczącą około 62 tysiące osób.
W wywiadzie padają też mocne słowa pod adresem części krytyków projektu. „Skolimowi się nie podoba. Pytanie, czy można go nazywać twórcą, czy jednak producentem kiełbas” – mówi Cienkowska, odnosząc się do jednej z najgłośniejszych publicznych krytyk ustawy.
„Około 62 tysiące osób tworzy cały ekosystem kultury. Tylko w zeszłym roku polskie muzea odwiedziło 46 milionów ludzi. Pytanie brzmi, czy państwo polskie jest gotowe potraktować kulturę jako inwestycję”.

Wypowiedź Olgi Tokarczuk o AI wywołała burzę. Paweł Pawlikowski wrócił z Cannes z nagrodą za reżyserię, Rosjanin Andriej Zwiagincew odebrał Grand Prix, a debiutancka powieść Nelio Biedermanna stała się międzynarodowym fenomenem jeszcze przed premierą. Do tego Kneecap, Drake i ustawa o artyście zawodowym. Maj był miesiącem wielkich sporów.

Czy sztuczna inteligencja może być partnerką w procesie twórczym? Wypowiedź Olgi Tokarczuk o korzystaniu z AI wywołała jedną z najgorętszych dyskusji kulturalnych ostatnich tygodni. W majowym podsumowaniu kultury wracamy do tej debaty i zastanawiamy się, jak dziś rozumiemy kreatywność, autorstwo oraz rolę nowych technologii w pracy artystycznej.

Michał Walkiewicz nadaje prosto z Cannes. Rozmawiamy o „Ojczyźnie” Pawła Pawlikowskiego, drugiej Złotej Palmie dla Cristiana Mungiu i jednym z najbardziej dyskutowanych werdyktów tegorocznego festiwalu, czyli Grand Prix dla Andrieja Zwiagincewa. Pytamy też, czego dziś oczekujemy od rosyjskich twórców funkcjonujących w międzynarodowym obiegu kultury.

W części muzycznej Angelika Kucińska bierze pod lupę fenomen irlandzkiego zespołu Kneecap. Grupa stała się jednym z najgłośniejszych politycznych głosów współczesnej muzyki, ale czy społeczne znaczenie idzie w parze z jakością nowego albumu? Przyglądamy się również trzem nowym płytom Drake’a, który po przegranym konflikcie z Kendrickiem Lamarem próbuje odzyskać dawną pozycję.

Kinga Sabak opowiada o książce „Lázár” Nelio Biedermanna – 23-letniego szwajcarskiego autora, która stała się międzynarodowym wydarzeniem jeszcze przed premierą. Czy rzeczywiście mamy do czynienia z literackim fenomenem i wielkim powrotem europejskiej powieści, czy raczej z sukcesem marketingowej narracji?

Na koniec zaglądamy do Krakowa, gdzie zwolnienie Adama Budaka z funkcji dyrektora MOCAK-u wywołało burzliwą dyskusję w środowisku sztuki. Rozmawiamy także o ustawie o artyście zawodowym – projekcie, który może objąć około 60 tysięcy osób pracujących w kulturze i stać się jedną z najważniejszych zmian systemowych dla tego środowiska od lat.

FILM
Festiwal Filmowy w Cannes 2026:
„Ojczyzna”, reż. Paweł Palikowski
"Fjord", też. Cristian Mungiu
„Minotaur”, reż. Andriej Zwiagincew
KSIĄŻKA
„Lázár” Nelio Biedermann, Marginesy
MUZYKA
„Fenian” Kneecap
"Iceman", "Habibti", "Maid of Honour" Drake
SZTUKA
Odwołanie Adama Budaka z funkcji dyrektora MOCAK-u
Ustawa o artyście zawodowcu

Filmy o pamięci, samotności i przebodźcowaniu, dokumenty coraz śmielej mieszające się z fikcją i animacje próbujące opowiedzieć rzeczywistość na nowo.  Selekcjonerzy Krakowskiego Festiwalu Filmowego opowiadają o najciekawszych trendach tegorocznej edycji KFF, filmach, które najmocniej ich poruszyły, i o tym, jakie historie dziś najczęściej wracają w kinie dokumentalnym i animowanym.
---
W nowym odcinku podcastu Mint Magazine rozmawiamy o zbliżającym się Krakowskim Festiwalu Filmowym – jednym z najważniejszych europejskich festiwali kina dokumentalnego, krótkometrażowego i animowanego, kwalifikującym do Oscarów i Europejskich Nagród Filmowych. Gośćmi Kingi Sabak są Marta Pajek – reżyserka filmów animowanych, artystka i selekcjonerka konkursu animacji – oraz Marcin Stachowicz, krytyk filmowy i selekcjoner konkursu dokumentalnego.

To rozmowa o współczesnym kinie z perspektywy osób, które przez wiele miesięcy oglądają setki zgłoszeń z całego świata i współtworzą program festiwalu. Goście opowiadają o tym, jakie filmy najczęściej powracają w tegorocznych selekcjach i czego właściwie szukają jako selekcjonerzy – zarówno w dokumentach, jak i animacjach.

Marcin Stachowicz mówi o dominujących trendach współczesnego dokumentu – od intymnych historii rodzinnych po kino polityczne i klimatyczne – ale też o zmęczeniu pewnymi formami opowiadania i potrzebie szukania nowych języków dokumentu. Rozmawiamy o tym, jak kino reaguje dziś na kryzys uwagi, przesyt obrazów i rzeczywistość mediów społecznościowych oraz dlaczego dokument coraz częściej próbuje opowiadać o wielkich napięciach społecznych poprzez jednostkowe doświadczenie.

„Najlepsze są te filmy dokumentalne, które potrafią się odbić od indywidualnego tematu i opowiedzieć coś więcej – pokazać napięcia polityczne, społeczne” – mówi Stachowicz.

Istotnym tematem rozmowy jest także animacja w czasach AI. Marta Pajek opowiada o zmieniających się narzędziach pracy, nowych estetykach i o tym, dlaczego techniczna perfekcja coraz rzadziej okazuje się najważniejsza. Znacznie bardziej interesuje ją emocjonalna prawda filmu i indywidualny język twórcy:
„Szukam prawdy i autentyczności. Mniej interesuje mnie wirtuozeria, bardziej to, czy film pozostawia po sobie emocjonalny ślad”.

Goście rozmawiają również o granicach między dokumentem a fikcją, o coraz silniejszej obecności kina autobiograficznego oraz o tym, dlaczego – mimo ogromnej konkurencji ze strony krótkich form internetowych – kino dokumentalne wciąż pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi opowiadania o rzeczywistości.

🟢 Dokumenty polecane przez Marcina Stachowicza:
„Czerwone latarnie w światłach rampy” – reż. Bipuljit Basu
„Blisko raju” – reż. Yulia Lokshina
„Lis i różowy księżyc” – reż. Mehrdad Oskouei i Soraya Akhlaghi

🟢 Animacje polecane przez Martę Pajek:
„Karla i jej nogi” – reż. Christoph Büttner
„Trzy filiżanki kawy” – reż. Natalia Krawczuk
„Samotny pies” – reż. Marta Reis Andrade

Krakowski Festiwal Filmowy potrwa w kinach od 31 maja do 7 czerwca 2026 roku.

Część online na platformie KFF VOD będzie dostępna od 5 do 19 czerwca 2026.

Mint Magazine jest patronem tegorocznej edycji KFF.