Didaskalia Joanny Bagrij

Opowiadanie jest jedną z pierwszych dłuższych form wypowiedzi, której się uczymy już w szkole podstawowej. Dzięki niej nabywamy umiejętności językowe, ale stanowi też doskonały sposób rozwijania kreatywności. W tym celu część pisarzy przygotowuje opowiadania twórcze. Czym właściwie są? Z jakich elementów się składają i jak wygląda ich struktura? Jak krok po kroku je napisać? O tym wszystkim posłuchasz w czterdziestym ósmym odcinku podcastu Didaskalia Joanny Bagrij z cyklu #WarsztatPisarski.
Szczegóły również na blogu: https://born-to-create.pl/jak-napisac-opowiadanie/
Linki do powiązanych tematów:
Jak napisać książkę: https://born-to-create.pl/jak-napisac-ksiazke/
Jak zaplanować książkę: https://born-to-create.pl/jak-dobrze-zaplanowac-ksiazke/
Jak wymyślić tytuł książki: https://born-to-create.pl/jak-wymyslic-tytul-ksiazki/
Fabuła książki: https://born-to-create.pl/fabula-ksiazki/
Rodzaje narracji w powieściach: https://born-to-create.pl/rodzaje-narracji-w-kryminalach/
Jak stworzyć bohatera książki: https://born-to-create.pl/jak-stworzyc-bohatera-ksiazki/
Jak pisać dialogi w książce: https://born-to-create.pl/jak-pisac-dialogi-w-powiesci/
Retrospekcje w książce: https://born-to-create.pl/retrospekcje-w-ksiazce/
Jak napisać zakończenie książki: https://born-to-create.pl/jak-napisac-zakonczenie-ksiazki/
Zabiegi narracyjne w książkach: https://born-to-create.pl/zabiegi-narracyjne/
Beta reading: https://born-to-create.pl/beta-reading/
Talent pisarski: https://born-to-create.pl/talent-pisarski/
Opowiadanie to krótka forma literacka zaliczana do epiki, pisana prozą, w której najczęściej poruszamy 1 wątek, a fabuła jest prosta i nieskomplikowana. Wyróżniamy jego 2 rodzaje – opowiadanie odtwórcze (polega na opisaniu swoimi słowami dzieła innego autora, np. lektury) oraz twórcze (w którym samodzielnie i dowolnie kształtujemy świat przedstawiony). Te drugie warto wykorzystywać jako element treningowy w pracy pisarskiej, doskonaląc warsztat, testując różne gatunki literackie, ćwiczyć wytrwałość i motywację do pisania.
Najczęściej opowiadanie składa się z następujących elementów:
Tytułu,
Fabuły,
Bohaterów,
Czasu i miejsca akcji,
Dialogów, monologów,
Zwrotów akcji, punktu kulminacyjnego, czasem puenty.
Jeśli chodzi o strukturę i schemat opowiadania twórczego, to zawiera ono wstęp, rozwinięcie i zakończenie, jest podzielone na akapity. We wstępie nakreślamy miejsce i czas akcji, przemycamy tajemnicę, zarzucamy haczyk na czytelnika. W rozwinięciu opowiadamy całą historię, budujemy napięcie, prowadzimy do punktu kulminacyjnego, podrzucamy zwroty akcji, a na końcu wszystko wyjaśniamy. W zakończeniu możemy podrzucić myśl dla czytelnika, morał, zapowiedź zmian w życiu bohatera, informację o kolejnym opowiadaniu. Taka struktura pozwala na prowadzenie opowieści w sposób logiczny i spójny.
Etapy pisania opowiadania
Prace koncepcyjne nad fabułą, bohaterami, miejscem akcji
Przygotowanie planu opowiadania
Napisanie wstępu
Przejście do rozwinięcia
Napisanie zakończenia
Redakcja i korekta treści
Pisząc opowiadanie, pamiętaj, aby skoncentrować się na jednym wątku, nie tworzyć opisów, które nic nie wnoszą do akcji i zadbać o spójność osobowościową bohaterów. Ważne jest także, aby dialogi wprowadzać naturalnie, pilnować chronologii, zrezygnować z niepotrzebnych dygresji. Gdy chcesz zdynamizować akcję, twórz proste zdania nasycone czasownikami, a jeśli pragniesz oddać piękno przyrody – postaw na epitety.
Nie każdy pisarz pisze opowiadania, nie każdy od nich zaczynał. Stanowią jednak doskonałe narzędzie do trenowania warsztatu pisarskiego, a i na początku kariery pomogą zbudować grono czytelników. Zaintrygowany? Koniecznie wysłuchaj odcinka podcastu i dowiedz się, jak pracować z beta readerami, by cały proces był przyjemny i skuteczny!
Jeśli chciałbyś przedyskutować temat, zapraszam do kontaktu: [email protected].

Beta reading to proces pierwszej oceny książki, tuż po jej ukończeniu, a jeszcze przed wysłaniem propozycji wydawniczej do wydawnictw. Jego celem jest wyłapanie niespójności, dziur fabularnych, naniesienie poprawek, dzięki którym powieść stanie się lepsza. Kto może być beta czytelnikiem? Kiedy i dlaczego warto skorzystać z beta readingu? Jak przebiega cały proces i na jakie elementy współpracy z beta readerami zwrócić uwagę? O tym wszystkim posłuchasz w czterdziestym siódmym odcinku podcastu Didaskalia Joanny Bagrij z cyklu #zŻyciaPisarza.
Szczegóły również na blogu: https://born-to-create.pl/beta-reading/
Linki do powiązanych tematów:
Jak realizować postanowienia noworoczne: https://born-to-create.pl/postanowienia-noworoczne-szablony/
Propozycja wydawnicza: https://born-to-create.pl/propozycja-wydawnicza-jak-napisac-maila-do-wydawcy/
Jak radzić sobie z krytyką literacką: https://born-to-create.pl/jak-radzic-sobie-z-krytyka-ksiazki/
Beta readerzy to osoby, które jako pierwsze przeczytają Twoją książkę. To tacy testerzy Twojej twórczości – ocenią powieść, powiedzą, czy jest interesująca, czy fabuła spina się w całość, wszystkie wątki są logicznie powiązane, a bohaterowie wzbudzają emocje. Dostaniesz także informacje o literówkach, błędach logicznych, a nawet merytorycznych. Beta czytelnikami najczęściej są początkujący pisarze, czytelnicy, a czasami profesjonaliści – redaktorzy, doświadczeni autorzy czy wydawcy. Oprócz beta readera jest także alpha reader – osoba, która uczestniczy w procesie pisarskim jeszcze na etapie koncepcyjnym.
Co robi beta reader?
Przygotowuje ogólną recenzję książki.
Ocenia bohaterów.
Wyłapuje niespójności, zwraca uwagę na płynność fabuły i wartkości akcji.
Ocenia dialogi.
Zastanawia się, czy akcja i miejsce akcji są realistycznie opisane.
Wypowiada się na temat zakończenia.
Wyraża uczucia, emocje, które towarzyszyły mu podczas czytania książki.
Czy każdy pisarz korzysta z beta readingu? Nie. Ale każdy powinien, ponieważ dzięki temu można wyłapać błędy, poprawić fabułę, popracować nad linią fabularną powieści. A to sprawa, że jakość propozycji wydawniczej i naszej historii będzie lepsza. Dodatkowo można doskonalić warsztat pisarski, uczyć się na własnych błędach i pracować nad elementami, które wymagają doszlifowania.
W uproszczeniu proces beta readingu wygląda następująco:
Znalezienie i wybór beta readerów,
Uzgodnienie warunków współpracy,
Przygotowanie książki do wysłania do beta czytelnika,
Mentalne przygotowanie do recenzji książki,
Praca z uwagami beta readera i wprowadzanie poprawek.
Obecnie można również wykorzystać AI jako wsparcie w beta readingu. Tego typu narzędzia sprawdzają się głównie do oceny warstwy technicznej książki, nigdy nie zastąpią ludzkiej oceny emocji. Zaintrygowany? Koniecznie wysłuchaj odcinka podcastu i dowiedz się, jak pracować z beta readerami, by cały proces był przyjemny i skuteczny!
Jeśli chciałbyś przedyskutować temat, zapraszam do kontaktu: [email protected].

Fabuła to serce książki – wyznacza ramy dla opowieści i buduje całą oś wydarzeń, połączonych związkami przyczynowo-skutkowymi. Warto się nad nią pochylić podczas rozpoczynania prac koncepcyjnych, aby ją dopracować. Jak nad nią pracować? Jakie są jej rodzaje i czym różni się od akcji powieści? O tym wszystkim posłuchasz w czterdziestym szóstym odcinku podcastu Didaskalia Joanny Bagrij z cyklu #WarsztatPisarski.
Szczegóły również na blogu: https://born-to-create.pl/fabula-ksiazki/
Linki do powiązanych tematów:
Akcja w książce: https://born-to-create.pl/akcja-w-ksiazce/
Jak dobrze zaplanować książkę - https://born-to-create.pl/jak-dobrze-zaplanowac-ksiazke/
Retrospekcje w książce - https://born-to-create.pl/retrospekcje-w-ksiazce/
Zabiegi narracyjne w książkach - https://born-to-create.pl/zabiegi-narracyjne/
Relacje między bohaterami w książce - https://born-to-create.pl/relacje-miedzy-bohaterami-w-ksiazce/
Fabuła powieści to sieć wydarzeń dziejących się w książce powiązanych związkami przyczyno-skutkowymi. Składa się z akcji, czyli obecnej linii czasowej książki, tzw. książkowej teraźniejszości, oraz z opisu wydarzeń, które doprowadziły do historii toczącej się w powieści. Obejmuje zatem retrospekcje oraz techniki narracyjne, które ukazują motywacje bohaterów i to, dlaczego wszystko dzieje się obecnie tak, a nie inaczej.
Rodzaje fabuły dzielimy wg 3 podstawowych kryteriów:
Liczbę wątków (fabuła jednowątkowa a wielowątkowa),
Powiązanie między wątkami (fabuła równoległa, epizodyczna, retrospektywna i liniowa),
Sposób domknięcia kompozycji (fabuła otwarta a zamknięta).
Warto je znać i testować różne kompozycje fabularne, dopasowywać do swojego pomysłu i koncepcji na książkę. Oprócz tego podczas tworzenia fabuły warto wziąć pod uwagę 12 poniższych wskazówek:
Rozpoczęcie prac od stworzenia szkicu akcji,
Obudowanie akcji retrospekcjami,
Przemyślenie sposobu prezentacji retrospekcji w książce,
Rozpisanie sobie wszystkich wątków,
Ograniczenie liczby otwartych wątków,
Rozwijanie relacji między bohaterami,
Wprowadzanie plot twistów,
Uwzględnianie mikronapięć,
Dozowanie informacji przekazywanych czytelnikowi,
Zbudowanie przestrzeni, w której czytelnik złapie oddech, tonowania akcji,
Wykorzystywanie różnych zabiegów narracyjnych,
Weryfikacja logiki przyczynowo-skutkowej powieści.
Fabuła jest istotnym elementem książki i często pracujemy z nią intuicyjnie. Warto jednak znać jej rodzaje i techniki ubarwienia warstwy fabularnej, co pomaga w stworzeniu jeszcze lepszej opowieści. Zaintrygowany? Koniecznie wysłuchaj odcinka podcastu i dowiedz się, jak wprowadzać retrospekcje w powieści!
Jeśli chciałbyś przedyskutować temat, zapraszam do kontaktu: [email protected].

Relacje między bohaterami książki są czymś naturalnym – pokazują, w jakich więziach społecznych funkcjonują postaci, wpływają na fabułę i na samych bohaterów. Czasem stają się centralnym punktem historii, a w niektórych przypadkach ubarwiają akcję. Jakie rodzaje więzi między bohaterami warto uwzględnić w powieści? Jak i dlaczego warto je zaprojektować? W jaki sposób budować napięcie, intymność czy zaufanie? O tym wszystkim posłuchasz w czterdziestym piątym odcinku podcastu Didaskalia Joanny Bagrij z cyklu #WarsztatPisarski.
Szczegóły również na blogu: https://born-to-create.pl/relacje-miedzy-bohaterami-w-ksiazce/
Linki do powiązanych tematów:
Jak dobrze zaplanować książkę - https://born-to-create.pl/jak-dobrze-zaplanowac-ksiazke/
Jak stworzyć bohatera książki - https://born-to-create.pl/jak-stworzyc-bohatera-ksiazki/
Mapa myśli w pisaniu książki - https://born-to-create.pl/mapa-mysli-a-pisanie/
Retrospekcje w książce - https://born-to-create.pl/retrospekcje-w-ksiazce/
Relacje między bohaterami w książkach mają dość istotne znaczenie. Wpływają m.in. na przebieg fabuły, mogą celowo spowolnić akcję, pokazać przemianę i sposób zachowania bohaterów, a także nasycają opowieść emocjami i uczuciami. Istnieje kilka podstawowych rodzajów więzi społecznych przedstawianych w powieściach: romantyczne, rodzinne, przyjacielskie, zawodowe, antagonistyczne. W swojej opowieści pochyl się nad tymi, które będą miały znaczenie dla fabuły powieści, ale też przedstawią w sposób interesujący bohatera i otaczający go świat społeczny.
Więzi między bohaterami powieści warto zaprojektować, korzystając z podejścia charakters’ relationship arc. Mówi ona o tym, że każda relacja powinna zmierzać w jakimś kierunku, pokazywać ewolucję, zmianę. Klasycznie mamy 4 rodzaje rozwoju relacji między bohaterami w książce:
Pozytywna zmiana relacji,
Stała, pozytywna relacja,
Negatywna zmiana relacji,
Stała negatywna relacja.
Uwzględnienie dynamiki w relacji pomaga sprawić, że będzie ona ciekawsza dla czytelników. Można ją kształtować zgodnie z przebiegiem fabuły, dopasowując do przełomowych wydarzeń. Głównym czynnikiem, który wpływa na przemianę w relacji jest kłótnia. Może pogorszyć więź między bohaterami, ale jeśli zostanie dobrze rozwiązana, często wpływa także pozytywnie na samych bohaterów. Poza tym zmiany w relacji można wprowadzić poprzez m.in. nieoczekiwane wydarzenia, inne postaci, rodzinę, choroby, problemy techniczne, różnice osobowościowe.
Jak ukazać relacje w książce? W tym celu warto skorzystać z poniższych zabiegów, stosując je umiejętnie:
Dialogi
Specyficzne słownictwo, język
Mowa ciała i zachowania
Wspólne przeżycia
Coś, co ich łączy
Coś, co ich dzieli
Background relacji
Różnice w zachowaniu w relacji i poza nią.
Przy projektowaniu relacji jedynym z dylematów jest też to, czy korzystać ze stereotypowych więzi. To zależy od celu, który chcesz uzyskać. Gdy chcesz pokazać typową, negatywną relację między dzieckiem a rodzicem, warto sięgnąć po stereotypizacje. Ale gdy chcesz wprowadzić pewną inność, zaskoczenie, opisz dość nietypową, oryginalną więź między osobami, które zwykle w taki więzi nie wchodzą. Zaintrygowany? Koniecznie wysłuchaj odcinka podcastu i dowiedz się, jak wprowadzać retrospekcje w powieści!
Jeśli chciałbyś przedyskutować temat, zapraszam do kontaktu: [email protected].

Zabiegi narracyjne to sposoby na urozmaicenie fabuły i przyciągnięcie uwagi czytelnika. Poprzez zgrabne techniki fabularne można wzbudzić jeszcze większe zainteresowanie, ale i podrasować swoją opowieść. Jakie są najpopularniejsze zabiegi? Kiedy i jak należy je stosować? Jakie techniki narracyjne wybrać do swojej książki? O tym wszystkim posłuchasz w czterdziestym czwartym odcinku podcastu Didaskalia Joanny Bagrij z cyklu #WarsztatPisarski.
Szczegóły również na blogu: https://born-to-create.pl/zabiegi-narracyjne/
Linki do powiązanych tematów:
Rodzaje narracji w powieściach - https://born-to-create.pl/rodzaje-narracji-w-kryminalach/
Jak napisać książkę o swoim życiu - https://born-to-create.pl/jak-napisac-ksiazke-o-swoim-zyciu-autobiografie/
Retrospekcje w książce - https://born-to-create.pl/retrospekcje-w-ksiazce/
Jak przedstawić emocje w książce - https://born-to-create.pl/jak-przedstawic-emocje-w-ksiazce/

Pisanie książek w wieku nastoletnim – poniżej link do pliku, gdzie możesz dodać swoje pytania: https://docs.google.com/spreadsheets/d/1iaHqWdqjrLWnoWWQ87LV0YSjWRXncmx9jZH8ElsfD1Q/edit?usp=sharing
 
Zabiegi narracyjne nie są tym samym co rodzaje narracji. To po prostu sposoby i techniki na zaprezentowanie opowieści, dopięcie fabuły, podsunięcie rozwiązania czytelnikowi. Część z nich wywodzi się aż z antycznego dramatu i takich dzieł jak Iliada czy Odyseja, a inne pochodzą od XIX- czy XX-wiecznych pisarzy. Niektóre omawiamy na języku polskim podczas analizy lektur, a inne znasz doskonale z filmów, seriali lub współczesnej literatury.
Na mojej liście znalazły się aż 22 zabiegi fabularne. Wyjaśniam, jak stosować takie techniki narracyjne jak:
Cliffhanger
Dygresja
Fałszywy trop (ang. red herring)
Retrospekcje
Futurospekcje
Slice of life (okruchy życia)
Foreshadowing
Author Surrogate (author avatar) – książkowe alter ego pisarza
Hak narracyjny
Zwrot akcji (plot twist)
Narracja w narracji.
Pisząc swoją powieść, już na etapie konstruowania fabuły, tworzenia pomysłu na książkę, przemyśl, jak chcesz snuć swoją opowieść. Już sam wybór rodzaju narracji (1- lub 3-osobowa) wpłynie na zabiegi narracyjne, które będziesz mógł zastosować w powieści. Nie skupiaj się też na tym, aby umieścić jak najwięcej technik fabularnych. Wybierz po prostu te, które pasują i pobudzą uwagę czytelnika. Nie bój się także eksperymentować i tworzyć swoje własne sposoby na zaprezentowanie akcji, bohaterów, głównych wątków swojej powieści. Zaintrygowany? Koniecznie wysłuchaj odcinka podcastu i dowiedz się, jak wprowadzać retrospekcje w powieści!
Jeśli chciałbyś przedyskutować temat, zapraszam do kontaktu: [email protected].