Alfabet Wojtusika

Odcinek #264, w którym spotykam się z Sylwią Zientek w krakowskim Bunkrze Sztuki i rozmawiamy o jej książce „Mela Muter. Wierna sobie” .

Zaczynamy od T jak tytułu i pierwszych stron. Próbujemy opowiedzieć o wybitnej malarce z kręgu École de Paris przez historię rodziny, artystyczny Montparnasse i krąg osób bliskich bohaterce. Pojawiają się również znane postacie ze świata kultury: Rainer Maria Rilke, Władysław Reymont, Stefan Żeromski. Rozmawiamy o tym, że „to, co niedopowiedziane, znaczy więcej”, oraz o trudnej sztuce oddzielania historycznego przeczucia od nadinterpretacji. Sprawdzamy, jak na tle innych artystek epoki funkcjonowała Mela Muter. Pytam o S jak syna artystki oraz o jej wielką M jak miłość, którą był Raymond Lefebvre. Pojawia się też Girona i opowieść o uznaniu, które ją w tym M jak mieście spotkało. Nie zapominamy o samym M jak malarstwie. 

Próbujemy uchwycić fenomen artystki, która do końca pozostała wierna sobie. Zapraszam do słuchania!

Odcinek #263, w którym spotykam się z Moniką Śliwińską w Krakowie, w siedzibie Wydawnictwa Literackiego, i rozmawiamy o książce „Muzy Młodej Polski. Życie i świat Marii, Zofii i Elizy Pareńskich” (wydanie rozszerzone, Wydawnictwo Literackie). 

Zaczynamy od M jak Muzy, ale szybko okazuje się, że w tej opowieści ważniejsze są W jak Wybory, W jak Wolność i W jak Własny głos. 

Co rusz wracamy na ulicę Wielopole do domu Pareńskich. Pojawiają się W jak Wyspiański, B jak Boy, W jak Witkacy, W jak Wojtkiewicz. Pojawiają się różne R jak relacje i różne rodzaje bliskości. Wraca pytanie o pisanie biografii kobiet, która musi opierać się na świadectwach, jakie zostawili po sobie mężczyźni. Rozmawiamy o siostrach Pareńskich, o tym, co w archiwach zostało zapisane, i o tym, co między dokumentami pozostaje niedopowiedziane. 

W końcu pytam Monikę, jaką płaci cenę za pisanie biografii. 

I wracamy tam, gdzie pisanie biografii się u autorki zaczęło – do trzech sióstr, które bardziej niż muzami były bohaterkami własnej opowieści.

Odcinek #262, w którym z Michałem Rusinkiem w Krakowie rozmawiam o książce „Literatura od podszewki. Teorie pisania" (Znak).

Zaczynamy od sprawy fundamentalnej. Zastanawiamy się jak teoria literatury może pomagać w pisaniu. Wychodzi nam, że żeby dobrze pisać, trzeba przede wszystkim C jak czytać . :)

W naszej rozmowie znajdziecie wiele różnych wątków. Jest K jak kreator kontentu. Jest I jak intertekstualność, L jak literackość i F jak fantazjowanie, bez którego nie byłoby Jamesa Bonda .

Rozmawiamy o Arystotelesie, Kancie, mitach, gatunkach literackich, serialach, filmach. Nie zapominamy o radości płynącej z czytania,  w końcu rozmawiamy o literaturze, która ma sprawiać przyjemność.

Odcinek #261, w którym w Żydowskim Muzeum Galicja w Krakowie rozmawiam z Katarzyną Surmiak-Domańską o jej książce „Świat przed nami nie istniał. Jak wojna została w naszych domach” (Wydawnictwo Agora).
 
Zaczynamy od pytania : czy jesteśmy jednym z najbardziej straumatyzowanych narodów świata? Potem wędrujemy przez kolejne bolesne warstwy tej rozmowy, w której L jak literatura faktu spotyka się z historiami bohaterów książki.
Pytam autorkę o to, dlaczego nikt po wojnie nie zajął się na poważnie R jak ruinami w sercach ludzi. Próbujemy sprawdzić, co działo się z pokoleniem D jak dzieci, które musiały być dzielne, opiekować się swoimi rodzicami.
Pojawiają się różne H jak historie - Marcina i jego ojca Adama Krzyształowicza, Wandy i jej ojca Stanisława Likiernika. Dużo miejsca poświęcamy rozmowie o propagandzie pamięci, bazując między innymi na rysunkach najmłodszych świadków wojny zamkniętych w albumie „Wojna w oczach dziecka”. Nie brakuje też odniesień do współczesności.
Przyglądamy się zabawie patykami w wojnę oraz zastanawiamy nad patriarchalną narracją historyczną i nad różnymi strategiami P jak przetrwania, przepracowania międzypokoleniowej traumy.
 
Wielu tematów tylko D jak dotykamy, zaznaczamy ich obecność w książce, która próbuje zebrać różne doświadczenia związane z traumą, o której w domu się pokoleniami - milczało.

Odcinek #260, w którym rozmawiam w Krakowie z Michałem Kuźmińskim o jego książce „Z domu Israela. Śladami zapomnianej żydowskiej rodziny” (Wydawnictwo Austeria).

 Zanim jednak usiądziemy przy stole, zaglądamy do Muzeum Etnograficznego w Toruniu, gdzie można zobaczyć fragment zakładu fryzjerskiego prowadzonego wiele lat temu w kamienicy przy rynku w Golubiu przez pradziadka autora
 Michał siada we F jak fotelu fryzjerskim, który pamięta z dzieciństwa i opowiada o Z jak zapachach zakładu i P jak przedmiotach w gablotach.

 Potem wracamy do rozmowy o książce i zaczynamy od F jak fotografii z 1902 roku. Widać na niej kamienicę i jej mieszkańców. Ludzi, którzy zniknęli nagle, po których zostało jedno zdjęcie i którym należy się opowiedzenie ich historii.

 Rozmawiamy o poszukiwaniu przez Michała M jak mikrośladów śladów rodziny Isacsohnów, przyglądamy się M jak mikrohistorii zapisanej w księgach, archiwach, metrykach, dokumentach. Pojawiają się B jak berlińczycy, H jak hiperinflacja, W jak wojna, T jak tożsamość. Cały czas jednak wracamy do M jak miejsca i do P jak potrzeby upamiętnienia, zapisania losów zwykłych ludzi, w których życiu odbija się historia pierwszej połowy XX wieku.