teologia z Katowic

Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl 

W tym odcinku gościmy ponownie Aleksandrę Kłos-Skrzypczak i przyglądamy się temu, jak kształtowało się katolickie szkolnictwo wyższe w Stanach Zjednoczonych i dlaczego jego historia tak bardzo różni się od europejskiej. Rozmawiamy o kolonialnych początkach edukacji, o sytuacji katolików jako mniejszości oraz o tym, jak z potrzeby obrony własnej tożsamości rodziły się katolickie kolegia i uniwersytety. 
Dużo miejsca poświęcamy sporowi o wolność akademicką: pytamy, kto naprawdę kształtuje uniwersytet, gdzie przebiega granica między wpływem fundatorów, władz uczelni i samych nauczycieli oraz dlaczego te napięcia tak mocno wybrzmiały właśnie w amerykańskim kontekście. Wracamy też do Katolickiego Uniwersytetu Ameryki, do debat wokół Humanae vitae i do pytania, co dzieje się z teologią wtedy, gdy ogranicza się przestrzeń dyskusji. To rozmowa o historii, ale także o cenie, jaką Kościół płaci, gdy zamiast debaty wybiera administracyjne rozstrzygnięcia.

Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl 
 
W tym odcinku dyskutujemy na temat  koncepcji „wojny sprawiedliwej”. Idea ta przez niektórych teologów/filozofów traktowana jako oksymoron i wytrych do usprawiedliwiania wojen, przez innych uważana jest za jedyny sposób ucywilizowania konfliktów zbrojnych. Katechizm Kościoła Katolickiego, choć odwołuje się do idei „sprawiedliwej wojny”, nie traktuje jej jako punktu wyjścia, w centrum nauczania Kościoła w tym temacie, stawiając dążenie do zachowania pokoju.  
Na ile koncepcja „wojny sprawiedliwej” jest wciąż możliwa do utrzymania? Czy istnieje inny sposób uprawnionego zaangażowania militarnego, który nie jest obroną? Czy chrześcijanin z natury powinien być pacyfistą? Odpowiedzi na te pytania usiłujemy szukać, rozmawiając na kanwie niedawnego ataku USA na Iran, który na nowo sprowokował dyskusję wokół możliwości prowadzenia działań zbrojnych przez chrześcijan.  
 Rozmowa jest komentarzem do dyskusji medialnej w trzech amerykańskich mediach katolickich: First Things, Commonweal i America Magazine. We wszystkich analizowanych mediach idea wojny sprawiedliwej jest traktowana jako punkt odniesienia, choć dla jednych stanowi próbę uzasadnienia słuszności niektórych działań administracji Donalda Trumpa, podczas gdy dla innych jest narzędziem do jednoznacznego potępienia decyzji rządzących Stanami Zjednoczonymi.  
  
Linki do omawianych mediów:  
https://firstthings.com 
https://www.commonwealmagazine.org 
https://www.americamagazine.org 
 KKK: 2307-2310

Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl 

W  tym podkaście komentujemy dokument Międzynarodowej Komisji Teologicznej pt. „Quo vadis humanitas? Przemyślenie chrześcijańskiej antropologii wobec pojawiających się scenariuszy przyszłości człowieka-człowieczeństwa”. Punktem wyjścia dokumentu są obecne w obiegu intelektualnym i kulturowym koncepcje trans- i post-humanizmu jako możliwych perspektyw ludzkiej przyszłości. Wokół tych perspektyw rozwijają się różnorodne idee dotyczące szeroko rozumianej antropologii. Autorzy dokumentu poddają te idee rozeznaniu w świetle wiary i tak rozeznane porządkują wokół czterech kategorii wiodących: rozwój, powołanie, tożsamość, dramatyczność. Te kategorie – tworzące zarys chrześcijańskiej antropologii - są omawiane w kolejnych rozdziałach dokumentu.  
Nasza rozmowa ma charakter wprowadzający, jest przedstawieniem zamysłu i struktury dokumentu, i zachętą do jego lektury. 
Link: https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/rc_cti_doc_20260304_quo-vadis-humanits_en.html

Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl 
To nie jest nasze pierwsza rozmowa o AI. Tym razem komentujemy opublikowane 26.01.2026 roku Orędzie  Leona XIV na LX Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu. 
W pierwszej części Leon XIV kładzie mocne fundamenty antropologiczne. Przedstawia twarz i głos ludzki jako świadectwa naszej osobowej niepowtarzalności, które wskazują, że człowiek jest stworzony na obraz Boga. Dlatego ludzka twarz i głos wymagają szczególnej ochrony zwłaszcza teraz, gdy narzędzia AI coraz doskonałej twarz i głos ludzki symulują. Jest to motyw przewodni całego dokumentu.  
W kolejnych punktach Orędzia Leon XIV wzywa do współpracy w takim wdrażaniu narzędzi AI, aby pomagały nam lepiej żyć, wspierały naszą kreatywność, a nie niszczyły ludzkich więzi, psychiki, dostępu do rzetelnej informacji, życia społecznego. 
Współpraca jest niezbędna, gdyż  sprawa dotyczy nas wszystkich, a więc każdy jest odpowiedzialny: firmy tworzące narzędzia AI, prawodawcy, przywódcy religijni, zarządzający mediami, wychowawcy, użytkownicy AI, czyli obecnie praktycznie wszyscy ludzie. 
Zachęcamy do lektury Orędzia Leona XIV: 
https://www.vatican.va/content/leo-xiv/pl/messages/communications/documents/20260124-messaggio-comunicazioni-sociali.html 
Informacje o europejskiej legislacji w zakresie AI: https://artificialintelligenceact.eu/

Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl 

W tym odcinku rozmawiamy o tym, o co dziś naprawdę warto pytać teologię i teologów. Punktem wyjścia jest nasza wspólna książka, ale szybko wychodzimy poza jej ramy i mierzymy się z trzema „ziejącymi dziurami” we współczesnym myśleniu kościelnym: trudnym dialogiem z nauką (od neurobiologii po archeologię biblijną), brakiem historycznej świadomości rozwoju doktryny oraz bolesnym napięciem między moralnym rygoryzmem a skandalami nadużyć i „strukturami grzechu”. Zastanawiamy się, gdzie nie nadążamy, gdzie zbyt łatwo zamykamy oczy i dlaczego unikanie trudnych pytań ostatecznie osłabia wiarygodność Ewangelii. 
Pytamy także o krytyczną rolę teologii wobec samej instytucji Kościoła, o odwagę myślenia wewnątrz struktur oraz o to, jak współczesne wyzwania – również polityczne – przekładać na język pytań teologicznych. Rozmawiamy o potrzebie „wystawiania ucha na zewnątrz”, o mierzeniu się z rzeczywistością bez pudrowania jej i bez ucieczki w wyświechtane formuły.  
 
Książka, która jest okazją do rozmowy: 
Grzegorz Strzelczyk, Aneta Kuberska, Kościół, świat, reforma. Rozmowy o wierze i sumieniu, WAM, Kraków 2026, ss. 536 - https://wydawnictwowam.pl/prod.kosciol-swiat-reforma.45142.htm?sku=98331